امتیاز موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
زندگی نامه امام سوم: حسین(ع)
#1
شناخت اجمالی امام حسین(ع)

سومین امام معصوم، در سوم (یا چهارم) شعبان سال چهارم هجری در شهر مدینه دیده به جهان گشود. او دومین ثمره پیوند فرخنده علی ـ علیه السلام ـ و حضرت فاطمه دختر پیامبر اسلام (ص) بود.
حسین بن علی در دوران عمر خود به شجاعت و آزادگی و ایستادگی در برابر ظلم و ستم شهرت داشت.
مراحل زندگی حسین بن علی ـ علیه السلام ـ
حسین بن علی ـ علیه السلام ـ مدت شش سال از دوران كودكی خود را در زمان جد بزرگوار خود سپری كرد و پس از آن حضرت، مدت سی سال در كنار پدرش امیرمومنان ـ علیه السلام ـ زندگی كرد و در حوادث مهم دوران خلافت ایشان به صورت فعال شركت داشت. پس از شهادت امیر مومنان (در سال 40هجری) مدت ده سال در صحنه سیاسی و اجتماعی در كنار برادر بزرگ خود حسن بن علی ـ علیه السلام ـ قرار داشت و پس از شهادت امام حسنـ علیه السلام ـ (در سال 50هجری) به مدت ده سال، در اوج قدرت معاویه بن ابی سفیان، بارها با وی پنجه درافكند و پس از مرگ وی نیز در برابر حكومت پسرش یزید قیام كرد و در محرم سال 61 هجری در سرزمین كربلا به شهادت رسید.
آخرین بخش زندگی امام حسین، یعنی دوران امامت آن حضرت، مهمترین بخش زندگی او به شمار می‏رود و در این كتاب، بیشتر پیرامون همین بخش سخن خواهیم گفت.
مبارزات حسین بن علی ـ علیه السلام ـ در دوران قبل از امامت
حسین بن علی ع از دوران نوجوانی كه شاهد انحراف دسگاه حكومت اسلامی از مسیر اصلی خود بود، از موضعگیریهای سیاسی پدر خود پیروی و حمایت می‏كرد؛ چنانكه در زمان خلافت عمر بن خطاب، روزی وارد مسجد شد و دید عمر بر فراز منبر نشسته است، با دیدن این صحنه، بالای منبر رفت و به عمر گفت: از منبر پدرم پایین بیا و بالای منبر پدرت برو!
عمر كه قافیه را باخته بود، گفت: پدرم منبر نداشت! آنگاه او را در كنار خود نشانید، و پس از آنكه از منبر پایین آمد، او را به منزل خود برد و پرسید: این سخن را چه كسی به تو یاد داده است؟ او پاسخ داد: هیچ كس![1]
در جبهه‏های نبرد با ناكثین و قاسطین
حسین بن علی ـ علیه السلام ـ در دوران خلافت پدرش، امیرمومنان ع،در صحنه‏های سیاسی و نظامی در كنار آن حضرت قرار داشت. او در هر سه جنگی كه در این دوران برای پدر ارجمندش پیش آمد، شركت فعال داشت.[2]
در جنگ جمل فرماندهی جناح چپ سپاه امیر مومنان ـ علیه السلام ـ به عهده وی بود[3] و در جنگ صفین، چه از راه سخنرانیهای پرشور و تشویق یاران علی ـ علیه السلام ـ جهت شركت در جنگ، و چه از رهگذر پیكار با قاسطین، نقشی فعال داشت [4]در جریان حكمیت نیز یكی از شهود این ماجرا از طرف علی ـ علیه السلام ـ بود.[5]
حسین بن علی ـ علیه السلام ـ پس از شهادت علی ـ علیه السلام ـ در كنار برادر خویش، رهبر و پیشوای وقت، حسن بن علی ع قرار گرفت، و هنگام حركت نیروهای امام مجتبی (ع) به سمت شام، همراه آن حضرت در صحنه نظامی و پیشروی به سوی سپاه شام حضور داشت، و هنگامی كه معاویه به امام حسن ـ علیه السلام ـ پیشنهاد صلح كرد، امام حسن، او و عبدالله بن جعفر را فراخواند و درباره این پیشنهاد، با آن دو به گفتگو پرداخت [6] و بالاخره پس از متاركه جنگ و انعقاد پیمان صلح، همراه برادرش به شهر مدینه بازگشت و همانجا اقامت گزید.[7]




[1] . ابن حجر العسقلانى، الاصابه فى تمییز الصحابه، ط1، بیروت، دارحیأ التراث - العربى، 1328 ه.ق، ج1، ص -333 حافظ ابن عساكر، تاریخ دمشق، (جلد مربوط به شرح حال حسین بن على)، تحقیق: شیخ محمد باقر محمودى، ط 1، موسسه المحمودى للطباعهو النشر، 1398 ه.ق،ص 141
[2] . ابن حجر، همان كتاب، ص 333.
[3]. حافظ ابن عساكر، همان كتاب، ص 164.
[4] .نصر بن مزاحم، وقعه صفین، ط 2، قم، مكتبه بصیرتى، صفحات: 114 و 249 و 530.
[5] . نصر بن مزاحم، همان كتاب، ص 507.
[6] . ابن اثیر، الكامل فى التاریخ، بیروت، دارصادر، ج 3، ص 405.
[7] . ابن حجر، همان كتاب، ص 333.

مهدي پيشوايي- سيره پيشوايان، ص143
پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh ، ساسان
#2
فضایل و بركات امام حسین(ع)

آثار و بركات فردی سیدالشهداء

1- چراغ هدایت و كشتی نجات‏
روایت شده كه امام حسین - علیه السلام - فرمود: «خدمت رسول خدا - صلی الله علیه و آله - شرفیاب شدم در حالیكه ابی بن كعب هم آنجا بود. حضرت رسول اكرم - صلی الله علیه و آله - فرمود: مرحبا به تو، ای ابا عبدالله، ای زینت آسمانها و زمین. ابی گفت : چگونه او زینت آسمانها و زمین است در صورتی كه كسی غیر از تو چنین نیست؟ حضرت فرمود: ای ابی، قسم به كسی كه مرا به حق به نبوت مبعوث كرد، حسین بن علی در آسمان بزرگتر از روی زمین است، و همانا بر طرف راست عرش الهی نوشته شده است كه او چراغ هدایت و كشتی نجات است».[1]
یكی از بركات فردی حضرت سیدالشهدا - علیه السلام - این است كه او «چراغ هدایت» و «كشتی نجات» است. اگر چه همه پیامبران و امامان - علیه السلام - چراغها و انوار هدایت و كشتیهای نجات و رهایی اند، چنانكه پیامبر اسلام - صلی الله علیه و آله - فرمود: «انما مثل اهل بیتی فیكم كمثل سفینه نوح من دخلها نجا، و من تخلف عنها هلك».[2]
همانا خانداون و اهل بیت من در میان شما مانند كتشی نوح است كه هر كس داخل آن شود نجات پیدا كرده و هركس كه از آن تخلف كند هلاك خواهد شد.
اما كشتی نجات حسین - علیه السلام - حركتش بر امواج توفنده و گسترده دریا، سریعتر و لنگر انداختن و پهلو گرفتن آن بر ساحلهای نجات آسانتر بوده و دایره بهره‏وری و استفاده از نور مشعل وجود حسین - علیه السلام - وسیعتر است.
در آن زمانی كه امواج بلند و سهمگین فساد و گناه بر پیكره نیمه‏جان جامعه اسلامی، و جان و دل مسلمانان، تازیانه مرگ می زد و گرداب حوادث و توطئه‏ها و پلیدیها، خفتگان در بستر غفلت را بی‏رحمانه به قعر تاریكی و تباهی می كشید، این حسین بود كه با قیام و نهضت الهی خود و شهادت و اسارت اهل بیت خویش، گرفتاران در این اوضاع خطرناك را از دریای پر تلاطم ساخته شده به دست فتنه‏گر «بنی امیه» نجات بخشید و با كشتی رهایی خود، این خفتگان و غافلان و گرفتاران را به ساحل نجات رهنمون نمود.
آری، حسین - علیه السلام - «مصباح الهدی» است تا در این ظلمتكده خاك، دلیل و راهنمای راه باشد؛ و «سفینه النجاه» است تا در اقیانوس متلاطم فتنه‏ها و ضلالتها، غرق شدگان را كه كشتی شكسته بودند فریاد رس باشد.

2- محبت مكنون
از جمله احادیث نبوی كه در واقع بیانگر تأثیر پذیری معنوی مردم از وجود مبارك سیدالشهداء - علیه السلام - می‏باشد، حدیثی است كه فرمود:
«ان للحسین محبه مكنونه فی قلوب المؤمنین».[3]
در كانون دلهای مؤمنین، محبتی نهفته و ویژه نسبت به حسین وجود دارد.
كیست كه نام حسین - علیه السلام - را بشنود و فردی از افراد بشر یا تنی از اولاد انسان باشد و حالت انقلاب و انكسار و دلباختگی برای او فراهم نشود؟ محبت حسین - علیه السلام - دلها را به التهاب در آورده و جگرها را گداخته و مذاب می‏سازد، و شورش دل و آتش درون را به ریزش قطرات اشك از دیدگان، آشكارا و عیان می‏كند.
در كجای دنیا دیده می شود كه شیعه و دوستدار حسین در آنجا باشد و اقامه عزای حسینی نكند. كیست كه پس از دادن عزیزترین محبوب و مطلوب خود به اندك فاصله و مختصر وقت و گذشتن كمتر زمانی، آن مصیبت را فراموش نكند؛ جز مصیبت حسین - علیه السلام - كه با این همه طول زمان و گذشتن قرنها، روز به روز این مصیبت تازه‏تر و شور و شراره‏اش بیشتر و بلندتر می‏گردد. آیا نه این، جذبه عشق و علاقه و تأثیر محبت و فرط دلبستگی و دلباختگی علاقه‏مندان نسبت به آن امام محبوب است؟
و ای بسا، نامحرمان در برابر عظمت و جلالت حسینی تسلیم شده و به تواضع و تكریم در مقابل نام مبارك حسین و جلال و مقام او قد خویش به تعظیم و تسلیم خم نموده و به دین و آیین حسینی گراییده و از اكسیر محبت او مس خود را طلای ناب و زر خالص می‏گردانند.
براستی، سنت الهی چنین بوده كه محبت امامی كه مسیر تاریخ را عوض كرده و دین الهی را نجات می بخشد به گونه‏ای خاص در دل و جان مسلمین و مؤمنین قرار گیرد، حتی كسانی كه مقابل حسین - علیه السلام - قرار گرفتند به قول فرزدق : «دلهایشان با او بود، اگر چه بر اثر دنیا پرستی شمشیرهایشان بر روی او كشیده شد». چه رسد به مؤمنینی كه عشق و محبت او با گل آنان سرشته شده است.
حتی محبت حسین - علیه السلام - در دل و جان رسول اكرم - صلی الله علیه و آله - نیز ریشه دوانیده بود، به طوری كه می فرمود: «هر گاه كه به فرزندم حسین می‏نگرم، گرسنگی و اندوه از وجودم رخت بر می‏بندد».[4] و نیز می فرمود: «بار خدایا، من حسین را دوست دارم و آنان كه دوستدار او هستند نیز دوست دارم».[5]
راه حسین - علیه السلام - راه دل است، و هرگاه عاشقی به دل توجه كند او را پیدا می‏كند. لذا در برخی روایات وارد است كه : «قبر او در دلهای دوستداران اوست».
آری، دل مؤمن جایگاه تابش نور پر فروغ و احیاگر حسین است. و هرگاه عشق و محبت فراتر از آفاق ظاهری و مادی باشد، رنگ ابدیت به خود می‏گیرد، زیرا پیوند این محبت در حریم حب خدا بوده است و بقای آن به بقای فیض ذات سرمدی، جاودانه است.

3 - سیدالشهدا - علیه السلام - ، پدر امامان نه گانه‏
یكی دیگر از بركات فردی سیدالشهدا - علیه السلام - كه از ارزش معنوی بسیاری برخوردار است، این است كه نه امام معصوم - علیه السلام - بعد از او از فرزندان گرامی آن حضرت می‏باشند، و نسل امامان به بركت وجود او ادامه یافت. چنانكه از امام باقر و امام صادق - علیه السلام - روایت شده است كه فرمودند: «خداوند عوض قتل امام حسین - علیه السلام - چهار ویژگی به آن حضرت عطا فرموده است : اول - امامت را در ذریه او قرار داده است، دوم - شفا را در تربت آن جناب قرار داده، سوم - كنار و زیر قبه او دعا مستجاب می‏باشد، چهارم - ایام زیارت كنندگان او از عمرشان حساب نمی‏شود».[6]
از طرفی در روایات بر این امر تصریح شده كه علی بن الحسین - علیه السلام - بعد از پدر به امامت رسیده است. چنانكه عبدالله بن عتبه روایت كرده: خدمت امام حسین - علیه السلام - بودم كه پسر كوچكترش «علی» وارد شد. (یعنی حضرت سجاد - علیه السلام - كه از علی اكبر كوچكتر بوده است. و این واقعه قبل از تولد علی اصغر می‏باشد). تا آنجا كه می‏گوید: عرض كردم : اگر آن امری كه از آن به خدا پناه می‏برم اتفاق افتاد، به چه كسی رجوع كنیم؟ (یعنی امام بعد از شما كیست؟) فرمود: به این پسرم : علی، او امام و پدر امامان است...».[7]
روایت در این زمینه زیادتر از آن است كه در این مختصر بدانها پرداخته شود، ضمن اینكه ادامه امامت از ذریه امام حسین - علیه السلام - به خاطر مشهور بودن آن، نیازی به استدلال روایی بیشتر از آنچه ذكر شده، ندارد.
باری، استمرار خط مستقیم و هدایتگر امامت به بركت وجود مقدس سیدالشهدا - علیه السلام - است، و این از بزرگترین بركتهای فردی و معنوی آن حضرت است.

4 - شفاعت
یكی دیگر از آثار و بركات فردی سید الشهداء - علیه السلام - كه در نزد شیعیان اهمیت و جایگاهی خاص دارد شفاعت در آخرت است.
شفاعت از ماده «شفع» به معنی ضمیمه كردن چیزی به همانند اوست، و از اینجا روشن می شود كه باید نوعی شباهت و همانندی در میان آن دو بوده باشد، هر چند تفاوتهایی نیز در میان آنها دیده شود. به همین دلیل، شفاعت به مفهوم قرآنی آن بدین معنی است كه : انسان گنهكار به خاطر پاره‏ای از جنبه‏های مثبت (مانند ایمان یا انجام بعضی از اعمال شایسته) شباهتی با اولیای الهی پیدا كند و آنها با عنایت و كمك‏های خود، او را به سوی كمال سوق دهند و از پیشگاه خدا تقاضای عفو كند. و به تعبیر دیگر حقیقت شفاعت، قرار گرفتن موجودی قویتر و برتر، در كنار موجودی ضعیفتر، و یاری رساندن به او برای پیمودن مراتب كمال است.
شفاعت در جوامع انسانی غالباً همان پارتی بازی و استفاده از رابطه است. اما شفاعت مورد نظر در قرآن كریم و روایات اسلامی، متوجه شایستگی‏های افراد است نه روابط شخصی بین شفاعت كننده و شفاعت شونده.
شفاعت اقسامی دارد كه برخی از آنها نادرست و ظالمانه است و در دستگاه الهی وجود ندارد، ولی برخی صحیح و عادلانه است و وجود دارد. شفاعت غلط بر هم زننده قانون و ضد آن است، ولی شفاعت صحیح حافظ و تأیید كننده قانون است. شفاعت غلط آن است كه كسی بخواهد از راه پارتی بازی جلوی اجرای قانون را بگیرد. برحسب چنین تصوراتی از شفاعت، مجرم بر خلاف خواست قانونگذار و بر خلاف هدف قوانین اقدام می‏كند و از راه توسل به پارتی بر اراده قانونگذار و هدف قانون چیره می‏گردد. اینگونه شفاعت، در دنیا ظلم است و در آخرت غیر ممكن. ایرادهایی كه بر شفاعت می‏شود بر همین قسم از شفاعت وارد است، و این همان است كه قرآن كریم آن را نفی فرموده است.

شفاعت صحیح، نوعی دیگر از شفاعت است كه در آن نه استثنا و تبعیض وجود دارد و نه نقض قوانین و نه مستلزم غلبه بر اراده قانونگذار است. قرآن این نوع شفاعت را صریحاً تأكید كرده است كه این نیز بر دو قسم‏ است :

1 - شفاعت «رهبری» یا شفاعت «عمل».
2 - شفاعت «مغفرت» یا شفاعت «فضل».

نوع اول شامل نجات از عذاب و نیل به حسنات و حتی بالا رفتن درجات می‏باشد، و نوع دوم شفاعتی است كه تأثیر آن در از بین بردن عذاب و در مغفرت گناهان است، و حداكثر ممكن است سبب وصول به حسنات و ثوابها هم بشود ولی بالا برنده درجه شخص نخواهد بود.
با توجه به آنچه به طور اجمال در خصوص شفاعت گفته شد، لازم به ذكر است كه یكی از شفاعت كنندگان از اهل بیت، حضرت سیدالشهدا - علیه السلام - است، ولی آن حضرت شفیع كسانی است كه از مكتب او هدایت یافته‏اند، نه شفیع كسانی كه مكتبش را وسیله گمراهی ساخته‏اند.
قرآن و مكتب حسینی ریسمانهایی هستند كه قدرت دارند بشر را از چاه نگون بختی به اوج سعادت بالا برند: یكی «حبل من الله» و دومی «حبل من الناس» است؛ ولی اگر كسی از این دو حبل الهی سوء استفاده نمود، جرم از ریسمان نیست، علت این است كه او در سر سودای بالا رفتن نداشته است، و البته چنین مردمی به وسیله قرآن و مكتب حسینی به قعر دوزخ برده می‏شوند.[8]
شفاعت به معنی وسیع كلمه، در هر سه عالم (دنیا، برزخ و آخرت) صورت می‏پذیرد، هر چند محل اصلی شفاعت و آثار مهم آن در قیامت و برای نجات از عذاب دوزخ است، از این رو سیدالشهداء هم در دنیا، هم در برخ و هم در آخرت شفیع دوستداران و شیعیان حقیقی‏اش بوده و خواهد بود.
چنانكه در روایتی از امیرالمؤمنین - علیه السلام - آمده است : «برای ما شفاعت است و برای دوستان ما نیز شفاعت است».[9] و در روایتی دیگر آمده است : «شافعان امامان هستند و دوستان مؤمنانند». [10]
و معلوم است كه امام حسین - علیه السلام - یكی از امامان معصوم بوده كه در قیامت و محشر كبری از شیعیان و دوستانش شفاعت می كند. بطوری كه یكی از روایان گوید: روایتی از قول ابی عبدالله الحسین - علیه السلام - به من رسیده بود كه آقا فرموده است : «هر كس پس از مرگ من مرا زیارت كند، پس از مرگش من هم او را زیارت می نمایم». این روایت در ذهن من بود، تا اینكه شبی در عالم واقع ابی عبدالله الحسین - علیه السلام - را دیدم، گفتم : آقا این روایت درست است و از شماست ؟ «قال : نعم، و لو كان فی النار اخرجته منها» فرمود: آری، هر چند در آتش باشد او را بیرون می آورم. عرض كردم: آیا از این به بعد این روایت را بدون واسطه از خود شما نقل نمایم؟ فرمود:آری. [11]

5 - دوستداران حسین و دوستان دوستداران او بهشتی‏اند
یكی دیگر از آثار و بركات فردی سید الشهدا - علیه السلام - كه در سرای دیگر ظهور كرده و جلوه‏نمایی می‏كند، بهشتی شدن دوستداران و حتی دوستان و دوستداران آن حضرت است. چنانكه حذیفه بن یمان گوید: رسول خدا - صلی الله علیه و آله - را دیدم كه دست حسین بن علی - علیه السلام - را در دست خودگرفته بود و می‏فرمود:
«یا ایها الناس، هذا الحسین بن علی فاعرفوه، فو الذی بیده، انه لفی الجنه، و محبه فی الجنه، و محبی محبیه فی الجنه».[12]
ای مردم، این حسین بن علی است، او را بشناسید؛ سوگند به آن خدایی كه جانم به دست اوست، براستی او در بهشت است، و دوستدار او نیز در بهشت است، و دوستدار دوستدار او نیز در بهشت می‏باشد.

و از امام موسی بن جعفر - علیه السلام - روایت شده كه فرمود:
«رسول خدا - صلی الله علیه و آله - دست حسن و حسین - علیه السلام - را گرفت و فرمود:
«هر كس این دو پسر و پدر و مادر آنان را دوست داشته باشد، روز قیامت در درجه من با من خواهد بود» .[13] و نیز رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمود: «آگاه باشید، همانا حسین - علیه السلام - دری از درهای بهشت است، هر كس با او دشمنی كند خدا بوی بهشت را بر او حرام می‏كند».[14]

و معلوم است كه این مقام عظیم تنها با محبت ظاهری حاصل نمی‏شود، بلكه مقصود، محبت خاصی است كه مخصوص كسانی می‏باشد كه در درجات بالای ایمان هستند. اگر چه دوستی و محبت امامان معصوم و امام حسین - علیه السلام - ثمر بخش است ولی احراز مقام والای معیت بارسول خدا - صلی الله علیه و آله - در بهشت برین، محبتی فراتر از ظاهر می‏طلبد.

آثار و بركات مرقد شریف سیدالشهداء - علیه السلام -
اگر چه قبر حقیقی سیدالشهدا - علیه السلام - در دلها و قلبهاست كه بنای آن از دوران كودكی در سرزمین دل شیعیان و عاشقانش گذارده شد؛ اما مرقد شریف آن حضرت همواره از آثار و بركات متعددی برخوردار بوده است.
ضریح مقدس و حرم مطهر امام حسین - علیه السلام - یادگاری از جان نثاری و فداكاری او و یارانش در راه خدا می‏باشد. مرقدی كه جای عترت آدمیان برای ابد و دوام خواهد بود، و سزاوار است كه این بارگاه شریف و غم‏انگیز و شور آفرین، همواره زیارتگاه مردم جهان شده و انسانها، فداكاری و عشق و صفا را از خفتگان این مرقدهای شریف، سرمشق گیرند.
حرم حسین كعبه دلهاست. و این كعبه طوافگاه زائران و قبله امیدواران و دارالشفای دردمندان و پناهگاه توبه كنندگان و گنهكاران است.

آری، عاشقان كویش و دلباختگان رویش، پروانه‏وار خود را در اطراف ضریح مطهرش گردانیده و به آتش عشق و محبت او، پر و بال خویش را می‏سوزانند و اشك شوق و اشتیاق بر چهره و رخسار می‏افشانند، و بر مظلومی و مصیبتهای او و خاندانش ناله سر می‏دهند براستی «این چه شمعی است كه جانها همه پروانه اوست».
فضل و شرافت كربلا و مرقد مطهر سیدالشهدا - علیه السلام - چنان است كه امام صادق - علیه السلام - فرمود: «قبر ابی عبدالله الحسین - علیه السلام - از آن روزی كه در آنجا دفن شد، باغی از باغهای بهشتی است» [15].

با ذكر این مختصر، شایسته است جهت آگاهی و آشنایی با چگونگی حرم و مرقد شریف امام حسین - علیه السلام - و تحولات عمارت شریف، مطالبی به طور اجمال ذكر گردد.

محل دفن آن حضرت كه همان گودال قتلگاه است، اكنون دارای سقفی است كه روی آن صندوق مبارك نهاده شده و روی صندوق، ضریح در میان روضه منوره، و روضه نیز در بین مسجد (مسجد بالا سر و مسجد پشت سر) و در طرف پایین پا در زاویه روضه قبور شهدا می‏باشد این مجموعه هم اكنون حرم امام حسین - علیه السلام - را تشكیل می‏دهد، و حرم نیز میان رواق و رواق در وسط صحن و صحن محور آبادانی زمین كربلا بوده و می‏باشد.
ضریح مقدس در وسط واقع است و از نقره خالص ساخته شده كه در پیش روی آن با طلا و به خط نسخ نوشته شده: «ولا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیاء عند ربهم یرزقون»، و در بالای سر، «آیه نور» نوشته شده است.

صحن مطهر حسین - علیه السلام - دارای هفت باب است كه عبارتنداز: 1 - باب قبله كه ساعتی بر فراز آن نصب است، 2 - باب قاضی الحاجات 3 - باب زینبیه كه در حدود تل زینبیه قرار دارد 4 - باب سلطانی 5 - باب بازار بزازها 6 - باب سدره كه در شمال صحن بوده و به بازار و اطراف راه دارد 7 - باب صافی كه به درب بین الحرمین نیز معروف است.

از اخبار چنین بر می‏آید كه بارگاه حسینی هفت مرتبه - به غیر از عمارت موجود - بنا نهاده شده است.

عمارت اول: بارگاه سیدالشهدا - علیه السلام - پس از ساختن قبر شریف آن حضرت برای اولین بار در دوران بنی امیه بنا گردید، اخبار و روایات بسیاری آمده كه در زمان بنی امیه سقفی بر روی مزار امام و مسجدی (ظاهراً توسط بنی اسد) نزدیك آن ساخته شد و تا زمان هارون الرشید (سال 193) همچنان باقی بود.

عمارت دوم : بعد از تخریب مرقد شریف، توسط هارون، در زمان مأمون خلیفه عباسی، عمارت دوم بنا شد، و تا سال 232 باقی بود.
اما از آن سال تا سال 247 متوكل چهار بار امر به خرابی و انهدام قبر كرد، و اوقاف حایر مبارك را برد و ذخایر آن را تاراج كرد.

عمارت سوم : سومین بار مرقد مطهر امام به دست «منتصر» تجدید بنا شد، و تا سال 273 باقی بود.

عمارت چهارم : تجدید بنای مرقد امام برای چهارمین بار به دست محمد بن زید بن حسن بن محمد بن اسماعیل بن زید بن علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب، ملقب به «داعی صغیر» پادشاه طبرستان انجام گرفت.

عمارت پنجم : بنای عضد الدوله دیلمی بود، كه در سال 369 بنا شد، و در زمان او بود كه رواقی به دست عمران بن شاهین معروف به «رواق عمران» در حایر حسین ساخته شد.

عمارت ششم : ششمین بار بارگاه حسین به دست حسن بن مفضل بن سهلان ابومحمد رامهرمزی، وزیر سلطان الدوله دیلمی نوسازی شد.

عمارت هفتم : عمارت موجود است كه در سال 767 بعد از سرنگونی دولت آل بویه به سال 310 به دستور سلطان اویس ایلخانی ساخته شد، و در سال 786 فرزندش احمد بن اویس در تكمیل آن كوشید و تاریخ آن در بالای محراب و نزدیك سر شریف آن حضرت نگاشته شده است. [16]

- و اما آثار و بركات مرقد شریف و حرم مطهر سیدالشهدا - علیه السلام - عبارتند از:

1 - مرقد حسینی، نیروبخش است
با ذكر اجمالی تحولاتی كه در عمارت مرقد مطهر امام حسین - علیه السلام - صورت گرفته است به خوبی معلوم می‏گردد كه زیارت قبر آن حضرت در مبارزه با حكومت بنی عباس تأثیر مهمی داشته است، و به همین دلیل بود كه عباسیان قبر آن امام را دشمن خود می‏دانستند و به ویرانی آن دست می‏زدند، زیرا این قبر شریف به مركز تجمع مخالفان و مبارزان تبدیل شده بود.
مشاهده مزار و مرقد شهیدان كربلا و به نظر در آوردن آن مصائب جانگذار، حالت بیننده را دگرگون ساخته و استقامت حال او را به هم زده و وارونه می سازد، كه چگونه عده‏ای قلیل در مقابل جمعی كثیر و سپاهی مجهز و مهیا تن به مرگ داده و روی عقیده و ایمان خود ثبات قدم داشته و تا آخرین قطره خون خود مبارزه و جانفشانی نمودند.

2 - محل نزول فرشتگان الهی
امام صادق - علیه السلام - فرمود: «ما بین قبر حسین - علیه السلام - تا آسمان، محل رفت و آمد فرشتگان الهی است».[17]
و نیز فرمود: «قبر حسین بن علی - علیه السلام - بیست ذراع در بیست ذراع است. آن باغی از باغهای بهشت، و محل عروج فرشتگان به آسمان می‏باشد هیچ فرشته مقرب و پیامبر مرسلی نیست جز آنكه از خدا می‏خواهد كه او را زیارت كند پس گروهی فرود می‏آیند و گروهی بالا می‏روند» [18].

3 - نماز قبول می‏شود
اگر انسان زائر، حق امام را شناخته و با معرفت و ولایت او در كنار قبر مطهرش نماز گذارد، مورد قبول حق تعالی قرار می‏گیرد. چنانكه امام صادق - علیه السلام - در شأن و مقام كسی كه به مرقد و بارگاه شریف حضرت مشرف شده و نماز بخواند، فرمود: «خداوند متعال اجر نمازش را قبولی آن قرار می‏دهد»[19].

4 - تمام خواندن نماز
حضرت امام جعفر صادق - علیه السلام - فرمود: «نماز در چهار مكان تمام خوانده می‏شود (یعنی اگر چه از حد مسافت شرعی هم بیشتر باشد اما شكسته نمی‏شود) : 1 - مسجد الحرام (مكه)، 2 - مسجد الرسول (مدینه)، 3 - مسجد كوفه، 4 - حرم امام حسین - علیه السلام -» [20].
و نیز روایت شده كه «ابن شبل» از امام صادق - علیه السلام - پرسید: آیا قبر امام حسین - علیه السلام - را زیارت كنم ؟ فرمود: پاك و خوب زیارت كن و نمازت را در حرمش تمام بخوان. پرسید نمازم را تمام بخوانم؟ فرمود: تمام. عرض كرد : بعضی از اصحاب و شیعیان شكسته می‏خوانند؟ فرمود: اینان دو چندان عمل می‏كنند» [21].
لذا چنانكه در رساله‏های عملیه نیز آمده است، در حرم امام حسین - علیه السلام - می‏توان نماز را، هم شكسته خواند و هم به بركت آن حضرت تمام بجا آورد.

5 - اجابت دعا و برآورده شدن حاجت
خداوند سبحان در ازای ایثار و فداكاری سیدالشهدا - علیه السلام - و تحمل هرگونه سختی چون تشنگی و غم و اندوه فراوان برای حفظ اسلام، در مرقد شریفش بركاتی را قرار داده كه از جمله آنها اجابت دعا و برآورده شدن حاجات است. چنانكه امام صادق - علیه السلام - فرمود: «هر كس دو ركعت كنار قبر حسین - علیه السلام - نماز بخواند، از خداوند چیزی رإ؛88ّّ مسئلت نكند جز اینكه به او عطا شود». [22]
و نیز فرمود: «خداوند در عوض قتل امام حسین - علیه السلام - امامت را در ذریه آن حضرت، شفا را در تربتش، اجابت دعا را در كنار مرقدش قرار داده، و ایام زیارت كنندگان او از عمرشان حساب نمی‏شود». [23]

- آثار و بركات عزاداری و گریه بر سیدالشهداء - علیه السلام -
«گریه» مظهر شدیدترین حالات احساسی انسان است، و علتها و انگیزه‏های مختلفی دارد كه هر یك از آنها نشان دهنده حالتی خاص است. در روایات، بعضی از انواع گریه تحسین شده و از صفات پسندیده بندگان پاكدل خداوند به حساب آمده است، و بعضی از انواع گریه مذموم شمرده شده است.

گریه، از حالات و انفعالات انسانی است كه با مقدمه‏ای از اندوه و ناراحتی روانی به طور طبیعی به ظهور می‏رسد، و گاه ممكن است انگیزه‏اش هیجانات تند روانی باشد. مثل شوق و ذوقی كه از دیدار محبوب پس از زمانی طولانی ناشی می شود. همچنین گاهی هم گریه كردن حاكی از عقاید مذهبی انسان است با این توصیف، از آنجایی كه گریه عملی طبیعی و ای بسا غیر ارادی است؛ لذا نمی شود مورد امر و نهی و حسن و قبح قرار گیرد، بلكه آنچه كه مورد حسن و قبح است، مقدمات و انگیزه‏های گریه می‏باشد. چنانكه گفته‏اند: «تو آنی كه در بند آنی».

در اینجا برای اینكه بدانیم گریه بر سیدالشهدا - علیه السلام - چگونه گریه‏ای است و چه تأثیرات و بركاتی می‏تواند داشته باشد، بهتر آن است كه اشاره‏ای به انواع گریه كنیم تا بعد از آن، نوع گریه بر آن حضرت برایمان معلوم گردد:
1 - گریه طفولیت : زندگانی انسان با گریه شروع می شود كه همان گریه، نشانه سلامت و تندرستی نوزاد است، و در واقع گریه در آن زمان، زبان طفل است.

2 - گریه شوق: مانند گریه مادری كه از دیدن فرزند گمشده خویش پس از چندین سال سرداده می‏شود. و این گریه‏ای است كه از روی هیجان و احیاناً جهت سرور و شادی به انسان دست می‏دهد.

3 - گریه عاطفی و محبت : محبت از عواطف اصیل انسانی است كه با گریه انس دیرینه دارد. مثلاً محبت حقیقی به خداوند حسن آفرین است و برای قرب به او باید اشك محبت ریخت.

4 - گریه معرفت و خشیت: انجام عبادات خالصانه و تفكر در عظمت آفرینش و كبریایی خداوند، و همچنین اهمیت تكالیف و مسئولیتهای انسانی باعث می‏گردد كه نوع خاصی از خوف، در درون انسان ایجاد شود و این خوف، خوفی است كه از روی معرفت به خداوند و تهذیب نفس به دست می‏آید كه «خشیت» نامیده می شود.

5 - گریه ندامت: از عوامل اندوه زدایی كه منجر به گریه می‏گردد، محاسبه نفس و حسابرسی شخصی است، و همین حسابرسی باعث می‏شود كه انسان به گذشته خود فكر كند و با حسابرسی، جبران كوتاهی و خطاها را بكند و اشك حسرت و ندامت از چشمانش جاری نماید، این گریه، نتیجه توبه و بازگشت به خداست.

6 - گریه پیوند با هدف : گاهی قطره‏های اشك انسان، پیام آور هدفهاست. گریه بر شهید از این نوع گریه است. گریه بر شهید خوی حماسه را در انسان زنده می‏كند و گریستن بر سیدالشهدا - علیه السلام - خوی حسینی را در انسان احیا می‏كند، و خوی حسینی چنان است كه نه ستم می‏كند و نه ستم می‏پذیرد. آن كسی كه با شنیدن حادثه كربلا قطره اشكی از درون دل بیرون می‏فرستد، صادقانه این پیوند با هدف والای سیدالشهدا - علیه السلام - را بیان می‏كند.

7- گریه ذلت و شكست : گریه افراد ضعیف و ناتوانی كه از رسیدن به اهداف خود مانده‏اند و روح و شهامتی برای پیشرفت در خود نمی‏بینند.
با ذكر این مطلب، حال باید بررسی كرد كه گریه بر حسین - علیه السلام - از چه نوع گریه است. هر كس با اندك توجهی خواهد دانست كه گریه بر حسین - علیه السلام - گریه محبت است، آن محبتی كه در دلهای عاشقانش به ثبت رسیده است. گریه بر او، گریه شوق است، زیرا قسمت زیادی از حماسه‏های كربلا، شوق آفرین و شورانگیز است و به دنبال آن سیلاب اشك شوق به خاطر آن همه رشادت، فداكاری، شجاعت و سخنرانیهای آتشین مردان و زنان به ظاهر اسیر، از دیدگان شنونده سرازیر می‏گردد و نیز گریه معرفت و پیوند با هدف متعالی و انسان ساز او است؛ و به تعبیر امام خمینی (ره) گریه سیاسی است كه فرمود: «ما ملت گریه سیاسی هستیم، ما ملتی هستیم كه با همین اشكها سیل جریان می‏دهیم و سدهایی را كه در مقابل اسلام ایستاده است خرد می‏كنیم».
هیهات كه گریه بر حسین - علیه السلام - گریه ذلت و شكست باشد، بلكه گریه پیوند با سرچشمه عزت است، گریه امت نیست، كه گویا است، گریه سرد كننده نیست، كه حرارت بخش است، گریه بزدلان نیست، كه گریه شجاعان است، گریه یأس و ناامیدی نیست كه گریه امید است، و بالاخره گریه معرفت است و گریه معرفت در عزای حسین - علیه السلام - از انحراف و تحریف در قیام آن حضرت جلوگیری می كند و شاید به همین جهت باشد كه در فضیلت گریه بر سیدالشهدا - علیه السلام - روایات متعددی وارد شده است. از آن جمله، روایتی است كه امام صادق - علیه السلام - فرمود: «گریه و بی تابی در هر مصیبت برای بنده مكروه است، مگر گریه بر حسین بن علی - علیه السلام - كه اجر و ثواب نیز دارد». [24]

گریه و عزاداری برای سیدالشهدا - علیه السلام - دارای آثار و بركات مهمی است كه به برخی از آنها اشاره می‏شود:

1 - حفظ رمز نهضت حسینی
از ارزنده‏ترین آثار و بركات مجالس عزاداری و گریه بر اباعبدالله الحسین - علیه السلام - حفظ رمز نهضت حسینی است.
براستی ؛ چرا در دوران منحوص سلاطین و پادشاهان جور از برپایی مجالس عزای اهل بیت - علیه السلام - به خصوص سالار شهیدان جلوگیری می شد؟ آیا نه این است كه عزای حسینی و امامان شیعه، سبب می شود كه سخنوران و دانشمندان متعهد و انقلابی، مردم را از ظلم‏های حكومتها آگاهی دهند و انگیزه قیام آن حضرت كه امر به معروف و نهی از منكر است به اطلاع مردم برسد؟
آری، اینگونه مجالس، آموزشگاهها و دانشگاههایی است كه به بهترین روش و زیباترین اسلوب مردم را به سوی دین خوانده و عواطف را آماده می‏كند و جاهلان و بی‏خبران را از خواب سنگین غفلت بیدار می‏سازد و نیز در این مجالس است كه مردم، دیانت را همراه با سیاست، از مكتب حسین بن علی - علیه السلام - می‏آموزند.
گریه بر سید الشهدا - علیه السلام - و تشكیل مجالس عزای حسینی نه تنها اساس مكتب را حفظ می‏كند، بلكه باعث می‏گردد شیعیان با حضور در این مجالس از والاترین تربیت اسلامی برخوردار شده و در جهت حسینی شدن رشد و پرورش یابند.
كدام اجتماعی است كه در عالم چنین اثری را از خود بروز داده باشد؟ كدام حادثه‏ای است مانند حادثه جانسوز كربلا كه از دوره وقوع تاكنون و بعدها بدینسان اثر خود را در جامعه بشریت گذارده، و روز به روز دامنه آن وسیعتر و پیروی و تبعیت از آن بیشتر گردد؟ از این رو باید گفت كه در حقیقت مراسم عزاداری حافظ و زنده نگهدارنده نهضت مقدس امام حسین - علیه السلام - و در نتیجه حافظ اسلام وضامن بقای آن است.
تشكیل مجالس عزاداری حسین، نه تنها اساس مكتب را حفظ كرده و می‏كند بلكه به علاوه سبب آن گردید كه شیعیان با حضور در این مجالس از والاترین تربیت اسلامی برخوردار شده و در جهت حسینی شدن رشد و پرورش یابند.
«موریس دوكبری» می‏نویسد: «اگر مورخین ما، حقیقت این روز را می‏دانستند و درك می‏كردند كه عاشورا چه روزی است، این عزاداری را مجنونانه نمی پنداشتند. زیرا پیروان حسین به واسطه عزاداری حسین می‏دانند كه پستی و زیر دستی و استعمار را نباید قبول كنند. زیرا شعار پیشرو و آقای آنان تن به زیر بار ظلم و ستم ندادن است.
قدری تعمق و بررسی در مجالس عزاداری حسین نشان می‏دهد كه چه نكات دقیق و حیات بخشی مطرح می شود،در مجالس عزاداری حسین گفته می شود كه حسین - علیه السلام - برای حفظ شرف و ناموس مردم و بزرگی مقام و مرتبه اسلام، از جان و مال و فرزند گذشت و زیر بار استعمار و ماجراجویی یزید نرفت؛ پس بیایید،ما هم شیوه او را سرمشق قرار داده از زیر دستی استعمار گرایان خلاصی یابیم و مرگ با عزت را بر زندگی با ذلت ترجیح دهیم...» [25]

2 - ازدیاد محبت به امام، و تنفر از دشمنان آن حضرت
سوزی كه از دل سوخته عاشقان سیدالشهدا - علیه السلام - به چشم سرایت كرده و از مجاری دو چشم آنها به صفحه رخسار وارد می شود، مراتب علاقه و اخلاص و دلبستگی به خاندان وحی و رسالت را می‏رساند و این عمل اثری مخصوص در ابقای مودت و ازدیاد محبت دارد.
گریه بر حضرت سیدالشهدا - علیه السلام - از مواردی است كه هیچ انسانی از فرط دلسوزی و انقلاب، طاقت بردباری و تحمل در برابر استماع مصائب او را ندارد، و این گریه و بیقراری، علاوه بر ازدیاد محبت و مهر و مودت، موجب كثرت تنفر و بی‏زاری از دشمنان و قاتلان آن حضرت شده و موجب برائت دوستداران این خانواده از دشمنان ایشان می‏گردد.
باری، گریه با آگاهی و معرفت بر امام حسین - علیه السلام - در واقع، اعلام انزجار از قاتلان اوست و این تبری از آثار برجسته گریه بر امام حسین - علیه السلام - است زیرا مردم به ویژه افرادی كه دارای شخصیت هستند از گریه كردن در برابر حوادث تا سر حد امكان امتناع می‏ورزند، و تا شعله درونی آنان به مرتبه انفجار نرسد حاضر به گریه كردن مخصوصاً در برابر چشم دیگران نیستند، این گریه و عزاداری ابراز كمال تنفر در برابر تعدی و تجاوز و ستمگری و پایمال نمودن حقوق جامعه و به ناحق تكیه زدن بر مسند حكومت آنان می‏باشد.

3 - آشنایی با حقیقت دین و نشر آن
یكی دیگر از آثار و بركات مجالس عزاداری سیدالشهدا - علیه السلام - این است كه مردم در سایه مراسم عزاداری به حقیقت اسلام آشنا شده و بر اثر تبلیغات وسیع و گسترده‏ای كه همراه با این مراسم انجام می‏گیرد، آگاهی توده مردم بیشتر شده و ارتباطشان با دین حنیف محكمتر و قویتر می‏گردد. چه اینكه قرآن و عترت دو وزنه نفیسی هستند كه هرگز از یكدیگر جدا نمی‏شوند و این آگاهی در اقامه ماتم و مراسم سوگواری عترت رسول اكرم - صلی الله علیه و آله - به خصوص امام حسین - علیه السلام - به آحاد مردم داده خواهد شد.

4 - آمرزش گناهان
ریان بن شبیب از امام رضا - علیه السلام - روایت كرده كه فرمود: «ای پسر شبیب، اگر بر حسین - علیه السلام - گریه كنی تا آنكه اشك چشمت بر صورتت جاری شود، خداوند گناهان كوچك و بزرگ، و كم یا زیاد تو را می آمرزد» [26]
و نیز فرمود: «گریه كنندگان باید بر كسی همچون حسین - علیه السلام - گریه كنند، زیرا گریستن برای او گناهان بزرگ را فرو می‏ریزد» [27]

5 - سكونت در بهشت
امام باقر - علیه السلام - فرمود: «هر مؤمنی كه در سوگ حسین - علیه السلام - اشك دیده ریزد، به حدی كه بر گونه‏اش جاری گردد، خداوند او را سالیان سال در غرفه‏های بهشت مسكن می‏دهد». [28]
و نیز امام صادق - علیه السلام - فرمود: «هر كس درباره حسین - علیه السلام - شعری بخواند و گریه نماید و یك نفر را بگریاند، بهشت برای هر دوی آنها نوشته می‏شود. كسی كه حسین - علیه السلام - نزد او ذكر شود و از چشمش به مقدار بال مگسی اشك آید، اجر او نزد خداست و برای او جز به بهشت راضی نخواهد شد».[29]
و نیز فرمود: «هر كس كه در عزای حسین - علیه السلام - بگرید یا دیگری را بگریاند و یا آنكه خود را به حالت گریه و عزا درآورد، بهشت بر او واجب می‏شود» [30]

6 - شفا یافتن
یكی دیگر از آثار و بركات مجالس عزاداری حضرت سید الشهدا - علیه السلام - شفا گرفتن است. به طوری كه بارها دیده‏ایم و شنیده‏ایم كه بعضی از عزاداران و گریه كنندگان بر حسین - علیه السلام - شفا گرفته‏اند.
نقل است كه مرجع بزرگ شیعه مرحوم آیه الله العظمی بروجردی در سن نود سالگی دارای چشمانی سالم بودند كه بدون عینك خطوط ریز را هم می‏خواندند و می‏فرمودند: این نعمت را مرهون وجود مبارك حضرت ابی عبدالله الحسین - علیه السلام - هستم : و قضیه را چنین نقل می‏فرمودند:
در یكی از سالها در بروجرد بودم، به چشم درد عجیبی مبتلا شدم كه بسیار مرا نگران ساخته بود. معالجه پزشكان فایده‏ای نكرد و درد چشم هر روز بیشتر و ناراحتی من افزونتر می‏گردید، تااینكه ایام محرم شد. در ایام محرم آیه الله فقید، دهه اول را روضه داشتند و دسته‏های مختلف هم در این عزاداری شركت می‏كردند. یكی از دسته‏هایی كه روز عاشورا به خانه آقا وارد شده بود، «هیئت گِلگیرها» است كه نوعاً سادات و اهل علم و محترمین هستند، در حالی كه هر یك حوله سفیدی به كمر بسته‏اند، سر و سینه خود را گل آلود كرده و بطور بسیار رقت بار و مهیج و در عین حال با سوز و گداز فراوان و ذكری جانسوز آن روز را تا ظهر عزاداری می كنند. آقا فرمودند:
«هنگامی كه این دسته به خانه من آمدند و وضع مجلس با ورود این هیئت هیجان عجیبی به خود گرفته بود من هم در گوشه‏ای نشسته و آهسته آهسته اشك می‏ریختم و در این بین هم مقداری گل از روی پای یكی از همین افراد گلگیر برداشته و بر روی چشمهای ملتهب و ناراحتم كشیدم، و به بركت همین توسل، چشمانم خوب شد و امروز علاوه بر اینكه متبلا به درد چشم نشدم، از نعمت بینایی كامل برخوردارم، و به بركت حضرت امام حسین - علیه السلام - احتیاج به عینك هم ندارم». با اینكه همه قوای جسمانی ایشان تحلیل رفته بود با این وجود تا آخرین ساعات زندگانی از بینایی كامل برخوردار بودند.

7 - گریه كننده بر حسین، در قیامت گریان نیست
رسول اكرم - صلی الله علیه و آله - به فاطمه زهرا (س) فرمود: «هر چشمی در روز قیامت گریان است مگر چشمی كه برای مصائب حسین - علیه السلام - گریه كرده باشد، چنین كسی در قیامت خندان و شادان به نعمت‏های بهشتی است». [31]

8 - امان از سكرات موت و آتش دوزخ
مسمع گوید: حضرت امام صادق - علیه السلام - فرمود: آیا متذكر می شوی با حسین چه كردند؟ عرض كردم : آری، فرمود: آیا جزع و گریه می‏كنی؟ گفتم : آری، به خدا سوگند گریه می‏كنم و آثار غم و اندوه در صورتم ظاهر می‏شود حضرت فرمود: «خدا اشك چشمت را رحمت كند. آگاه باش كه تو از آن اشخاصی هستی كه از اهل جزع برای ما شمرده می‏شوند، به شادی ما شاد و به حزن ما محزون و اندوهناك می‏گردن د. آگاه باش كه بزودی هنگام مرگ، پدرانم را بر بالین خود حاضر می‏بینی، در حالی كه به تو توجه كرده و ملك الموت را درباره تو بشارت می دهند، و خواهی دید كه ملك الموت در آن هنگام از هر مادر مهربان به فرزندش، مهربانتر است» سپس فرمود: «كسی كه بر ما اهل بیت به خاطر رحمت و مصائب وارده بر ما گریه كند، رحمت خدا شامل او می‏شود قبل از اینكه اشكی از چشمش خارج گردد؛ پس زمانی كه اشك چشمش بر صورت جاری شود اگر قطره‏ای از آن در جهنم بریزد، حرارت آن را خاموش كند، و هیچ چشمی نیست كه گریه كند بر ما مگر آنكه با نظر كردن به كوثر و سیراب شدن با دوستان، خوشوقت می‏گردد».[32]
با توجه به این روایت شریف باید گفت:جایی كه آتش جهنم كه قابل مقایسه با آتش دنیا نیست و به وسیله گریه بر حسین - علیه السلام - خاموش و برد و سلام گردد، پس اگر در موردی، آتش ضعیف دنیا عزادار حسینی را نسوزاند جای تعجب نیست.
سید جلیل مرحوم دكتر اسماعیل مجاب (داندانساز) عجایبی از ایام مجاورت در هندوستان كه مشاهده كرده بود نقل می‏كرد، از آن جمله می‏گفت : عده‏ای از بازرگانان هندو (بت پرست) به حضرت سیدالشهدا - علیه السلام - معتقد و علاقه مندند و برای بركت مالشان با آن حضرت شركت می‏كنند، یعنی در سال مقداری از سود خود را در راه آن حضرت صرف می‏كنند. بعضی از آنها روز عاشورا به وسیله شیعیان، شربت و پالوده و بستنی درست كرده و خود به حال عزا ایستاده و به عزاداران می‏دهند، و بعضی آن مبلغی كه راجع به آن حضرت است را به شیعیان می‏دهند تا در مراكز عزاداری صرف نمایند.
یكی از آنان را عادت چنین بود كه همراه سینه زنها حركت می‏كرد و با آنها به سینه زدن مشغول می شد. وقتی از دنیا رفت، بنا به مرسوم مذهبی خودشان، بدنش را با آتش سوزانیدند تا تمام بدنش خاكستر شد جز دست راست و قطعه‏ای از سینه ‏اش كه آتش، آن دو عضو را نسوزانیده بود.
بستگان آن دو عضو را آوردند نزد قبرستان شیعیان و گفتند: «این دو عضو راجع به حسین شماست» [33]

9- تأثیر شعر سرودن در عزای حسینی

امام صادق - علیه السلام - فرمود: «كسی نیست كه برای حسین - علیه السلام - شعری بسراید و گریه كند یا بگریاند مگر اینكه خداوند بهشت را بر او واجب كرده و گناهانش را می‏آمرزد».




[1] . فرائد السمطین، جوینی خراسانی، ج 2 ص 155
[2] . فرائد السمطین، جوینی خراسانی، ج 2 ص 246
[3] . حماسهء حسینی، استاد شهید مطهری، ج 3 ص 247
[4] . بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 43، ص 309
[5] . بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 43، ص 281
[6] . وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 10 ص 329
[7] . اثبات الهداه، شیخ حر عاملی، ج 5 ص 215
[8] . اقتباس از كتاب عدل الهی، استاد شهید مطهری، ص 241تا 246
[9] . خصال، شیخ صدوق، ص 624
[10] . المحاسن، ابی جعفر برقی، ج 1 ص 293
[11] . نقل از كتاب قیام حسینی آیت الله شهید دستغیب، ص 105
[12] . بحارالانوار، علامهء مجلسی، ج 43، ص 262
[13] . منتخب كامل الزیارات، ابن قولویه، ص 32
[14] . سفینه البحار، محدث قمی، ج 1 ص 257
[15] . سیرهء امامان (ترجمهء اعیان الشیعه)، علامه سید محسن امین، ص 220ـ و زندگانی چهارده معصوم،
عمادزاده، ج 2 ص 137
[16] . وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 10 ص 323
[17] . منتخب كامل الزیارات، ابن قولویه، ص 195
[18] . منتخب كامل الزیارات، ابن قولویه، ص 252
[19] . وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 10 ص 549
[20] . كامل الزیارات، ابن قولویه، ص 248
[21] . كامل الزیارات، ابن قولویه، ص 123
[22] . امالی شیخ طوسی، ص 317
[23] . امالی شیخ طوسی، ص 319
[24] . وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 10 ص 393
[25] . بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 44 ص 284
[26] . منتخب كامل الزیارات، ابن قولویه، ص 165
[27] . منتخب كامل الزیارات، ابن قولویه، ص 168
[28] . جلاء العیون، علامه مجلسی، ص 462
[29] . بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 44 ص 293
[30] . وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 10 ص 397
[31] . داستانهای شگفت، آیت الله شهید دستغیب، ص 9
[32] . اختیار معرفه الرجال، شیخ طوسی، 89
[33] . خلاصه ای از مقاله عاشورا نوشته جواد محدثی.

عليرضا رجالي تهراني
پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh ، ساسان
#3
فعالیت ها و مبارزات امام حسین(ع)


حسین بن علی - علیه السلام - از دوران نوجوانی كه شاهد انحراف دستگاه حكومت اسلامی از مسیر اصلی خود بود، از موضعگیریهای سیاسی پدر خود پیروی و حمایت می‏كرد؛ چنانكه در زمان خلافت عمر بن خطاب، روزی وارد مسجد شد و دید عمر بر فراز منبر نشسته است، با دیدن این صحنه، بالای منبر رفت و به عمر گفت: از منبر پدرم پایین بیا و بالای منبر پدرت برو! [1]
در جبهه های نبرد با ناكثین و قاسطین

حسین بن علی - علیه السلام - در دوران خلافت پدرش، امیرمومنان ع،در صحنه‏های سیاسی و نظامی در كنار آن حضرت قرار داشت. او در هر سه جنگی كه در این دوران برای پدر ارجمندش پیش آمد، شركت فعال داشت.[2]
در جنگ جمل فرماندهی جناح چپ سپاه امیر مومنان - علیه السلام - به عهده وی بود[3] و در جنگ صفین، چه از راه سخنرانیهای پرشور و تشویق یاران علی - علیه السلام - جهت شركت در جنگ، و چه از رهگذر پیكار با قاسطین، نقشی فعال داشت [4]در جریان حكمیت نیز یكی از شهود این ماجرا از طرف علی - علیه السلام - بود.[5]
حسین بن علی - علیه السلام - پس از شهادت علی - علیه السلام - در كنار برادر خویش، رهبر و پیشوای وقت، حسن بن علی ع قرار گرفت، و هنگام حركت نیروهای امام مجتبی ع به سمت شام، همراه آن حضرت در صحنه نظامی و پیشروی به سوی سپاه شام حضور داشت، و هنگامی كه معاویه به امام حسن - علیه السلام - پیشنهاد صلح كرد، امام حسن، او و عبدالله بن جعفر را فراخواند و درباره این پیشنهاد، با آن دو به گفتگو پرداخت [6]و بالاخره پس از متاركه جنگ و انعقاد پیمان صلح، همراه برادرش به شهر مدینه بازگشت و همانجا اقامت گزید.[7]

مبارزات امام حسین - علیه السلام - با حكومت معاویه
اما هیچ یك از این موانع باعث نمی‏شد كه امام حسین - علیه السلام - در برابر بدعتها و بیدادگریهای بی شمار معاویه سكوت كند، بلكه او در آن شرائط پرخفقان كه كسی جرات اعتراض نداشت، تا آنجا كه در توان داشت، در برابر مظالم معاویه به مبارزه و مخالفت برخاست. در اینجا سه مورد از مبارزات امام حسین - علیه السلام - با حكومت معاویه را به عنوان نمونه مورد بررسی قرار می‏دهیم:

1- سخنرانیها و نامه‏های اعتراض آمیز
در دوران ده ساله امامت امام حسین - علیه السلام -، كه آن حضرت در صحنه سیاسی با معاویه روبرو بود، نامه‏های متعددی بین او و معاویه رد و بدل شده است كه نشانه موضعگیری سخت و انقلابی امام حسین - علیه السلام - در برابر معاویه است.
امام بدنبال هر جنایت و اقدام ضد اسلامی معاویه او را بشدت مورد انتقاد و اعتراض قرار می‏داد. یكی از مهمترین این موارد، موضوع ولیعهدی یزید بود.

مخالفت با ولیعهدی یزید
معاویه به دنبال فعالیتهای دامنه دار خود به منظور تثبیت ولیعهدی یزید، سفری به مدینه كرد تا از مردم مدینه، بویژه شخصیتهای بزرگ این شهر كه در رأس آنان امام حسین - علیه السلام - قرار داشت، بیعت بگیرد. او پس از ورود به این شهر، با «حسین بن علی - علیه السلام - » و «عبدالله بن عباس» دیدار كرد و طی سخنانی موضوع ولیعهدی یزید را پیش كشیده و كوشش كرد كه موافقت آنان را با این موضوع جلب كند. حسین بن علی - علیه السلام - در پاسخ سخنان وی با ذكر مقدمه‏ای چنین گفت:...تو در برتری و فضیلیت كه برای خود قائلی، دچار لغزش و افراط شده‏ای و با تصاحب اموال عمومی مرتكب ظلم و اجحاف گشته‏ای. تو از پس دادن اموال مردم به صاحبانش خودداری و بخل ورزیدی، و آنقدر آزادانه به تاخت و تاز پرداختی كه از حد خود تجاوز نمودی، و چون حقوق حقداران را به آنان نپرداختی، شیطان به بهره كامل و نصیب اعلای خود (در اغوای تو) رسید.

آنچه درباره كمالات یزید و لیاقت وی برای اداره امور امت اسلامی گفتی فهمیدم. تو یزید را چنان توصیف كردی كه گویا شخصی را می‏خواهی معرفی كنی كه زندگی با او بر مردم پوشیده است و یا از غایبی خبر می‏دهی كه مردم او را ندیده‏اند! و یا در این مورد فقط تو علم و اطلاع به دست آورده‏ای! نه، یزید آنچنانكه باید خود را نشان داده و باطن خود را آشكار ساخته است. یزید را آنچنانكه هست معرفی كن! یزید جوان سگباز و كبوتر باز و بوالهوس ی است كه عمرش باساز و آواز و خوشگذرانی سپری می‏شود. یزید را این گونه معرفی كن و این تلاشهای بی ثمر را كنار بگذار! گناهانی كه تاكنون درباره این امت بر دوش خود بار كرده‏ای بس است، كاری نكن كه هنگام ملاقات پروردگار، بار گناهانت از این سنگینتر باشد. تو آنقدر به روش باطل و ستمگرانه خود ادامه دادی و با بیخردی مرتكب ظلم شدی كه كاسه صبر مردم را لبریز نمودی، اینك دیگر مابین مرگ و تو بیش از یك چشم بر هم زدن باقی نمانده است، بدان كه اعمال تو نزد پروردگار محفوظ است و باید روز رستاخیز پاسخگوی آنها باشی...![8]

نگرانی معاویه از قیام امام حسین - علیه السلام -
در همان ایام یك سال «مروان بن حكم» كه از طرف معاویه حاكم مدینه بود، به وی نوشت: عمرو بن عثمان گزارش كرده است كه، «گروهی از رجال و شخصیتهای عراق و حجاز نزد حسین بن علی - علیه السلام - رفت و آمد می‏كنند» و اظهار كرده است كه، «اطمینان ندارد حسین قیام نكند.»
مروان در نامه خود اضافه می‏كرد كه: من در این باره تحقیق كرده‏ام، طبق اطلاعات رسیده او فعلا قصد قیام و مخالفت ندارد، ولی اطمینان ندارم كه در آینده نیز چنین باشد، اینك نظر خود را در این باره بنویسید.

معاویه، پس از دریافت این گزارش، علاوه بر پاسخ نامه مروان، نامه‏ای نیز به این مضمون به حسین بن علی - علیه السلام - نوشت:
«گزارش پاره‏ای از كارهای تو به من رسیده است كه اگر صحت داشته باشد من آنها را شایسته تو نمی‏دانم. سوگند به خدا هر كس پیمان و معاهده‏ای ببندد، باید به آن وفادار باشد و اگر این گزارش صحت نداشته باشد، تو سزاوارترین شخص برای چنین وضعی هستی. اینك مواظب خود باش و به عهد و پیمان خود وفا كن. اگر با من مخالفت كنی با مخالفت روبرو می‏شوی و اگر بدی كنی بدی می‏بینی، از ایجاد اختلاف میان امت بپرهیز...»[9]

پاسخ تاریخی امام حسین - علیه السلام - به معاویه
امام حسین - علیه السلام - در پاسخ او چنین نوشت:
اما بعد، نامه تو بدستم رسید، نوشته‏ای كه خبرهایی از من به گوش تو رسیده است كه به گمان تو هیچ وقت زیبنده من نبوده و تو آنها را در خور شأن من نمی‏دانسته‏ای! باید بگویم تنها خدا است كه انسان را به كارهای نیك هدایت می‏كند و توفیق اعمال خیر را به انسان می‏دهد.

اما آنچه در باب من به گوش تو رسیده، یك مشت سخنان بی اساس است كه چاپلوسان و سخن چینان تفرقه انداز و دورغ پرداز، از پیش خود ساخته و پرداخته‏اند. این گمراهان بیدین دروغ گفته‏اند من نه تدارك جنگی بر ضد تو دیده‏ام و نه قصد خروج بر ضد تو داشته‏ام، ولی از اینكه بر ضد تو و بر ضد دوستان ستمگر و بی دین تو، كه حزب ستمگران و برادران شیطانند، قیام نكرده‏ام از خدا می‏ترسم.

آیا تو قاتل «حجربن عدی» و یارانش نبودی؟ قاتل كسانی كه همه، از نمازگزاران و پرستندگان خداوند بودند؛ كسانی كه بدعتها را ناروا شمرده و با آن سخت مبارزه می‏كردند، و كارشان امر به معروف ونهی از منكر بود. تو پس از آنكه به آنان امان دادی و سوگندهای اكید یاد كردی كه به خاطر حوادث گذشته آزارشان نكنی، برخلاف امان و سوگند خود، آنان را ظالمانه كشتی، و با این كار، بر خدا گستاخی نموه، عهد و پیمان او را سبك شمردی.

آیا تو قاتل «عمرو بن حمق»، آن مسلمان پارسا كه از كثرت عبادت چهره و بدنش تكیده و فرسوده شده بود، نیستی كه پس از دادن امان و بستن پیمان - پیمانی كه اگر به آهوان بیابان می‏دادی، از قله‏های كوهها پایین می‏آمدند - او را كشتی؟!
آیا تو نبودی كه «زیاد» (پسر سمیه) را برادر خود خواندی و او را پسر ابوسفیان قلمداد كردی، در حالی كه پیامبر فرموده است:«نوزاد به پدر ملحق می‏گردد و زناكار باید سنگسار گردد»؟!

ای كاش جریان به همینجا خاتمه می‏یافت، اما چنین نبود، بلكه پسر سمیه را پس از برادر خواندگی، بر ملت مسلمان مسلط ساختی و او نیز با اتكا به قدرت تو مسلمانها را كشت، دستها و پاها یشان را قطع كرد، و بر شاخه‏های نخل به دار آویخت! ای معاویه تو عرصه را چنان بر مسلمانان تنگ ساختی كه گویی تو از این امت، و این امت از تو نبوده‏اند!
آیا تو قاتل «حضرمی» نیستی كه جرم او این بود كه همین زیاد به تو اطلاع داد كه «وی پیرو دین علی است»، در حالی كه دین علی همان دین پسر عمویش پیامبر (ص) است و بنام همان دین است كه اكنون تو براریكه حكومت و قدرت تكیه زده‏ای! و اگر این دین نبود، تو و پدرانت هنوز در جاهلیت به سر می‏بردید و بزرگترین شرف و فضیلت شما، رنج و مشقت دو سفر زمستانی و تابستانی به یمن و شام بود، ولی خداوند در پرتو رهبری ما خاندان، شما را زا این زندگی نكبتبار نجات بخشید.

ای معاویه! یكی از سخنان تو این بود كه در میان این امت ایجاد اختلاف و فتنه نكنم. من هیچ فتنه‏ای بزرگتر و مهمتر از حكومت تو بر این امت سراغ ندارم! دیگر از سخنان تو این بود كه مواظب رفتار و دین خود، و امت محمد (ص) باشم. من (وقتی به وظیفه خود می‏اندیشم و به دین خود و امت محمد (ص) نظر می‏افكنم) وظیفه‏ای بزرگتر از این نمی‏دانم كه با تو بجنگم، و این جنگ، جهاد در راه خدا خواهد بود، و اگر (به خاطر یك رشته عذرها) از قیام بر ضد تو خودداری كنم از خدا طلب آمرزش می‏كنم (چون ممكن است آن عذرها در پیشگاه خدا پذیرفته نباشد) و از خدا می‏خواهم مرا به آنچه موجب رضا و خشنودی اوست، ارشاد و هدایت كند.

ای معاویه! دیگر از سخنان تو این بود كه: اگر من به تو بدی كنم، با من بدی خواهی كرد و اگر با تو دشمنی كنم دشمنی خواهی نمود. باید بگویم: در این جهان نیكان و صالحان همواره با دشمنی بدكاران روبرو بوده‏اند، و من امیدوارم دشمنی تو زیانی به من نرساند و زیان بداندیشیهای تو بیش از همه متوجه خودت گردد و اعمال تو را نابود سازد، پس هر قدر می‏توانی دشمنی كن!.
ای معاویه! از خدا بترس و بدان كه گناهان كوچك و بزرگت همه در پرونده خدایی ثبت شده است. این را نیز بدان كه خدا جنایات تو را كه به صرف ظن و گمان مردم را می‏كشی، و به محض اتهام، آنان را به حكومت رسانده‏ای، هرگز به دست فراموشی نخواهد سپرد.
تو با این كار، خود را به هلاكت افكندی، دین خود را تباه ساختی، و حقوق ملت را پایمال كردی، والسلام.[10]

2 - سخنرانی كوبنده و افشاگرانه در كنگره عظیم حج
یك (یا دو سال) پیش از مرگ معاویه كه فشار و تضییقات نسبت به شیعیان از طرف حكومت وی به اوج شدت رسیده بود، امام حسین - علیه السلام - به حج مشرف شد و در حالی كه «عبدالله بن عباس» و«عبدالله بن جعفر» آن حضرت را همراهی می‏كردند، از «صحابه» و «تابعین» و بزرگان آن روز جامعه اسلامی كه به پاكی و صلاح شهرت داشتند، و نیز عموم بنی هاشم خواست كه در چادر او واقع در «منی» اجتماع كنند. بالغ بر هفتصد نفر از تابعین و دویست نفر از صحابه در چادر آن حضرت گرد آمدند.

آنگاه امام بپاخاست و سخنانی به این شرخ ایراد كرد:
«دیدید كه این مرد زورگو و ستمگر با ما و شیعیان ما چه كرد؟ من در اینجا مطالبی را با شما در میان می‏گذارم، اگر درست بود، تصدیق، و اگر دروغ بود، تكذیب كنید. سخنان مرا بشنوید و گفتار مرا بنویسید؛ وقتی كه به شهرها و میان قبائل خود برگشتید، با افراد مورد اعتماد و اطمینان در میان بگذارید و آنان را به رهبری ما دعوت كنید، زیرا می‏ترسم این موضوع (رهبری امت توسط اهل بیت) به دست فراموشی سپرده شود و حق نابود و مغلوب گردد.»
امام سپس فضیلتها و سوابق درخشان پدرش امیر مومنان - علیه السلام - و خاندان امامت را برشمرد و بدعتها و جنایتها و اعمال ضد اسلامی معاویه را تشریح كرد [11]و بدین وسیله یك حركت عظیم تبلیغی را بر ضد حكومت پلید معاویه پدید آورد و زمینه را برای قیام فراهم ساخت.

«حسن بن علی بن شعبه»، از دانشمندان بزرگ قرن چهارم، در كتاب «تحف العقول» خطبه‏ای را از امام حسین - علیه السلام - نقل كرده كه محل و تاریخ ایراد آن روشن نیست، ولی قرائن و شواهد و محتوای خطبه نشان می‏دهد كه این همان خطبه است كه حضرت در «منی» ایراد نموده است. ما به مناسبت بحث، ترجمه بخشهایی از این خطبه را در زیر می‏آوریم:ای رجال مقتدر! شما گروهی هستید كه به دانش و نیكی و خیرخواهی شهرت یافته‏اید، در پرتو دین خوا در دلهای مردم، عظمت و مهابت یافته‏اید، شرافتمند از شما حساب می‏برد و ضعیف وناتوان شما راگرامی می‏دارد، و كسانی كه با شما هم پایه و در جه‏اند بر آنها حق نعمتی ندارید شما را بر خود مقدم می‏دارند...من بر شما، كه (به سبب سوابق و ایمانتان) برگردن خدا منت می‏نهید! می‏ترسم كه از طرف خدا بر شما عذاب و گرفتاری فرود آید، زیرا شما به مقام بزرگی رسیده‏اید كه دیگران دارا نیستند و بر دیگران برتری یافته‏اید، نیكان و پاكان را احترام نمی‏كنید، در صورتی كه شما به خاطر خدا در میان مردم مورد احترام هستید.

شما به چشم خود می‏بینید كه پیمانهای الهی را می‏شكنند و با قوانین خدا مخالفت می‏كنند، ولی بیم و هراسی به خود راه نمی‏دهید. از نقض عهد و پیمان پدرتان به هراس می‏افتید، ولی به اینكه پیمانهای رسول خدا شكسته یا خوار و بی مقدار گشته است هیچ اهمیت نمی‏دهید. افراد كور و لال و زمینگیر در كشور اسلامی بدون سرپرست و مراقبت مانده‏اند و بر آنها رحم نمی‏شود، اما شما در خور موقعیت و منزلت خویش كاری نمی‏كنید، و با كسی هم كه وظیفه خود را در این مورد انجام می‏دهد یاری و همكاری نمی‏كنید، و با سازش و همكاری و مسامحه با ستمگران، خود را آسوده می‏دارید. خداوند فرمان جلوگیری از منكرات و بازداشتن مردم از آنها را داده است، ولی شما از آن غافلید. مصیبت شما عالمان امت از همه بیشتر است، زیرا موقعیت و منزلت عالمان دین مورد تعرض قرار گرفته است، و ای كاش این را می‏دانستید.

زمام امور باید در دست كسانی باشد كه عالم به احكام خدا و امین بر حلال و حرام او هستند و شما دارای این مقام بودید و از دستتان گرفتند، و هنگامی این مقام را از دست شما گرفتند كه پیرامون حق پراكنده شدید، و با وجود دلیل روشن، در سنت پیامبر اختلاف ورزیدید. اگر در راه خدا مشكلات را تحمل كرده در برابر آزارها و فشار ها شكیبایی از خود نشان می‏دادید، زمام امور در قبضه شما قرار می‏گرفت و همه امور زیر نظر شما اداره می‏شد، ولی شما ستمگران را بر مقدرات خود مسلط ساختید و امور خدا (حكومت) را به آن‏ها تسلیم كردید تا حلال و حرام را در هم آمیزند و در شهوات و هوس رانیهای خود غوطه خورند. آنان را بر این مقام مسلط نساخت مگر گریز شما از مرگ و دلبستگیتان به زندگی چند روزه دنیا. شما با این كوتاهی در انجام وظیفه، ناتوان را زیر دست آنها قرار دادید تا گروهی را برده و مقهور خویش، و گروه دیگر را برای زندگی توام با شكست، بیچاره سازند، و به پیروی از اشرار، و در اثر گستاخی در پیشگاه خداوند جبار، در اداره حكومت، به میل و هوای خود رفتار كنند و دل به رسوایی و هوس رانی بسپارند.

در هر شهری از شهرها، گوینده‏ای (مزدور را برای تبلیغ اهدافشان) برفراز منبر می‏فرستند، و همه كشور اسلامی در قبضه آنهاست، و دستشان در همه جا باز است و مردم برده آنان و در اختیار آنان هستند، هر ستمی كه بر این مردم بی پناه كنند، مردم نمی‏توانند از خود دفاع كنند. دسته‏ای از این قوم، زورگو و معاندند كه بر هر ناتوان و ضعیفی فشار می‏آورند، و برخی دیگر فرمانروایانی هستند كه به خدای زنده كننده و میراننده عقیده‏ای ندارند.

شگفتا از این وضع! و چرا در شگفت نباشم در حالی كه زمین در تصرف فردی ستمگر و دغلكار، و باجگیری نابكار است كه بر مومنان بی هیچ ترحم و دلسوزی حكمر انی می‏كند! خدا در كشمكش میان ما حاكم، و او به حكم خود، بین ما داور است.
پروردگارا! این حركت ما نه به خاطر رقابت بر سر حكومت و قدرت، و نه به منظور به دست آوردن مال دنیاست؛ بلكه به خاطر آن است كه نشانه‏های دین تو را به مردم نشان دهیم و اصلاحات را در كشور اسلامی اجرا كنیم تا بندگان ستمدیده‏ات از چنگ ظالمان در امان باشند و واجبات و احكام و سنتهای تو اجرا گردد.
اینك (شما بزرگان امت) اگر مرا یاری نكنید ستمگران بر شما چیره می‏گردن د و در پی خاموش ساختن نور پیامبرتان می‏كوشند....[12]

3- ضبط اموال دولتی
در همان ایام كاروانی از یمن كه حامل مقداری از بیت المال بود، از طریق مدینه، رهسپار دمشق بود. امام حسین - علیه السلام - با اطلاع از این موضوع، آن را ضبط كرد و در میان مستمندان بنی هاشم و دیگران تقسیم كرد و نامه‏ای بدین شرح به معاویه نوشت: «كاروانی از یمن از اینجا عبور می‏كرد كه حامل اموال و پارچه‏ها و عطریاتی برای تو بود تا آنها را به خزانه دمشت سرازیر كنی و به خویشانت كه تاكنون شكمها و جیبهای خود را از بیت المال پر كرده‏اند، ببخشی، من نیاز به آن اموال داشتم، و آنها را ضبط كردم، والسلام»! معاویه از این اقدام سخت ناراحت شد و نامه تندی به امام نوشت.[13]
بی شك این اقدام امام حسین - علیه السلام - یك گام آشكار در جهت نامشروع معرفی نمودن حكومت معاویه و مخالفت صریح با وی به شمار می‏رفت، و در آن شرائط هیچ كس جز آن حضرت، جرات چنین كاری را نداشت.




[1]. ابن حجر العسقلانى، الاصابه فى تمییز الصحابه، ط1، بیروت، دارحیأ التراث - العربى، 1328 ه.ق، ج 1، ص -333 حافظ ابن عساكر، تاریخ دمشق، (جلد مربوط به شرح حال حسین بن على)، تحقیق: شیخ محمد باقر محمودى، ط 1، موسسه المحمودى للطباعه و النشر، 1398 ه.ق، ص 141.
[2]. ابن حجر، همان كتاب، ص 333.
[3]. حافظ ابن عساكر، همان كتاب، ص 164.
[4].نصر بن مزاحم، وقعه صفین، ط 2، قم، مكتبه بصیرتى، صفحات: 114 و 249 و 530.
[5]. نصر بن مزاحم، همان كتاب، ص 507.
[6]. ابن اثیر، الكامل فى التاریخ، بیروت، دارصادر، ج 3، ص 405.
[7]. ابن حجر، همان كتاب، ص 333.
[8] . - ابن قتیبه دینورى، الامامه و السیاسه، ط 3، قاهره، مكتبه مصطفى البابى الحلبى، 1382 ه.ق، ج 1، ص 184.
[9] . طوسى، اختیار معرفه الرجال )، تصحیح و تعلیق: حسن المصطفوى، مشهد، دانشگاه مشهد، ص 48.
[10] . -ابن قتیبه دینورى، همان كتاب، ج 1، ص .180 این نامه با اختلاف در الفاظ، در بحارالانوار (تهران، مكتبه الاسلامیه، 1393 ه.ق) ج 44، ص 212 به بعد - احتجاج طبرسى (نجف، المطبعه المرتضویه)ج 2، ص 161 - اختیار معرفه الرجال (تصحیح و تعلیق: حسن المصطفوى، مشهد، دانشگاه مشهد، 1348 ه.ق) ص 48 آمده است، ولى ما در ترجمه، عبارت الامامه و السیاسه را در نظر گرفتیم.
[11] . -كتاب سلیم بن قیس الكوفى، قم، داراكتب الاسلامیه، ص 206 - طبرسى، احتجاج، نجف، المطبعه المرتضویه، ص 161 - علامه امینى، عبدالحسین، الغدیر، ط 4، بیروت، درالكتاب العربى، 1397 ه.ق، ج 1، ص 198.
[12]. تحف العقول، قم، دفتر انتشارات جامعه مدرسین، 1363 ه.ش، ص 237-239.
[13] . -شریف القرشى،باقر، حیاه الامام الحسین بن على، قم، مكتبه الداورى، ج 2، ص 231 (به نقل از شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید.)


مهدي پيشوايي - سيره پيشوايان، ص144 و ص 151

پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh
#4
اوضاع و شرایط عصر امام حسین(ع)


در زمان امام حسین ـ علیه السلام ـ انحراف از اصول و موازین اسلام، كه از «سقیفه» شروع شده و در زمان عثمان گسترش یافته بود، به اوج خود رسیده بود. در آن زمان معاویه كه سالها از سوی خلیفه دوم و سوم به عنوان استاندار در منطقه شام حكومت كرده و موقعیت خود را كاملا تثبیت كرده بود، بنام خلیفه مسلمین سرنوشت و مقدرات كشور اسلامی را در دست گرفته حزب ضد اسلامی اموی را بر امت اسلام مسلط ساخته بود و به كمك عمال ستمگر و یغماگر خود مانند: زیاد بن ابیه، عمرو بن عاص، سمره بن جندب و... حكومت سلطنتی استبدادی تشكیل داده، چهره اسلام را وارونه ساخته بود.
معاویه از یك سو، سیاست فشار سیاسی و اقتصادی را در مورد مسلمانان آزاده و راستین اعمال می‏كرد و با كشتار و قتل و شكنجه و آزار، و تحمیل فقر و گرسنگی بر آنان، از هر گونه اعتراض و جنبش و مخالفت جلوگیری می‏كرد، و از سوی دیگر، با احیای تبعیضهای نژادی و رقابتهای قبیله‏ای در میان قبائل، آنان را به جان هم می‏انداخت و از این رهگذر نیروهای آنان را تضعیف می‏كرد تا خطری از ناحیه آنان متوجه حكومت وی نگردد، و از سوی سوم، به كمك عوامل مزدور خود با جعل حدیث و تفسیر و تاویل آیات قرآن به نفع خود، افكار عمومی را تخدیر كرده، و به حكومت خودش وجهه مشروع و مقبول می‏بخشید.
این سیاست ضد اسلامی، به اضافه عوامل دیگر همچون ترویج فرقه‏های باطل نظیر: جبریه و مرجئه كه از نظر عقیدتی با سیاست معاویه همسو بودند، آثار شوم و مرگبار در جامعه به وجود آورده و سكوت تلخ و ذلتباری را بر جامعه حكمفرما ساخته بود.
در اثر این سیاست شوم، شخصیت جامعه اسلامی مسخ و ارزشها دگرگون شده بود، به طوری كه مسلمانان، با آن‏كه می‏دانستند اسلام هیچ وقت اجازه نمی‏دهد آنان مطیع زمامداران بیدادگری باشند كه بنام دین بر آنها حكومت می‏كنند، با این حال بر اثر ضعف و ترس و ناآگاهی، از زمامداران ستمگر پشتیبانی می‏كردند. در اثر این سیاست، مسلمانان، بر خلاف منطق قرآن و تعالیم پیامبر (ص)، تبدیل به افرادی ترسو، سازشكار، و ظاهر ساز گشته بودند.
تاریخ این دوره از زندگی مسلمانان، پر از شواهدی است كه نشان می‏دهد این دگرگونی و انحراف فراگیر شده، جامعه اسلامی را با خود همرنگ ساخته بود.
اگر عكس العملی را كه مسلمانان در برابر سیاست عثمان و عمال وی از خود نشان دادند، با روشی كه در برابر سیاست معاویه در پیش گرفتند مقایسه كنیم، آثار شوم این سیاست شیطانی را در جامعه اسلامی بوضوع مشاهده می‏كنیم، زیرا مسلمانان در برابر سیاست عثمان با قیام عمومی، عكس العمل نشان دادند؛ قیامی كه بزرگترین شهرهای اسلامی یعنی مدینه، مكه، كوفه، بصره، مصر و سایر شهرها و روستاها در آن شركت داشتند؛ ولی با توجه به اینكه در زمان معاویه ظلم به مراتب بیشر، میزان قتل و تهدید زیادتر و گسترده‏تر؛ و محرومیت مسلمانان از حقوق و ثروت و درآمد خود آشكارتر بود، با این حال عكس العمل دسته جمعی در برابر رفتار ضد اسلامی معاویه دیده نمی‏شد، بلكه مردم كوركورانه در برابر معاویه مطیع و خاضع بودند. بلی گاه گاه اعتراضهای پراكنده‏ای مثل مخالفت «حجر بن عدی» و «عمرو بن حمق خزاعی» و امثال آنها صورت یك جنبش عملی و عمومی در نمی‏آمد، بلكه شعله آن بسرعت خاموش می‏گشت، زیرا حكومت وقت، سران جنبش را می‏كشت و انقلاب را در نطفه خفه می‏كرد و جامعه هیچ تكانی نمی‏خورد.[1]



[1] . جهت اطلاع بیشتر در این زمینه ر.ك به: ارزیابى انقلاب حسین، تالیف محمد مهدى شمس الدین، ترجمه مهدى پیشوائى، چاپ 2، قم، انتشارات توحید
مهدي پيشوايي - سيره پيشوايان، ص145
پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh ، ساسان
#5
امام حسین(ع) پیش از كربلا

درباره ویژگیهای امام حسین ـ علیه السّلام ـ سخن زیاد گفته شده است. ما نیز به قصد تیمّن و تبرّك، اشاره*ای به برخی از خصلتهای نیك امام خواهیم داشت.
آن امام همام در سوم شعبان[1] سال چهارم[2] هجرت به دنیا آمد. آن حضرت در تمام مدت زندگی خود در كنار جدش رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ با آن حضرت مأنوس بوده و حتی در وقت نماز از آن حضرت جدا نمی*شد. رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ سخت به او و برادرش اظهار علاقه كرده و با جملاتی كه درباره آنها فرمودند گوشه*ای از فضایل آنها را برای اصحاب بازگو كردند. اكنون در آثار حدیثی، شمار زیادی فضلیت برای امام حسین ـ علیه السّلام ـ نقل شده است كه بسیاری از آنها نظیر حدیث «الحسن و الحسین سیّدا شباب أهل الجنَّه» متواتر بوده و یا فراوان نقل شده است. علاقه رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ به این دو فرزند، بر همه اصحاب آشكار بوده و همان طور كه درباره امام حسن ـ علیه السّلام ـ گذشت، پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ می*كوشید تا مردم را از علاقه خود به این دو امام آگاه كرده و حتی می*فرمود: خدایا دوست بدار كسی كه آنها را دوست بدارد: من احبنی فلیحب هذین.[3] و فرمود: من أحبّ الحسن و الحسین فقد أحبنی، و من أبغضهما فقد أبغضنی،[4] آن حضرت درباره این دو برادر فرمود: هما ریحانی من الدنی[5] درباره امام حسین ـ علیه السّلام ـ فضایل اختصاصی نیز آمده است كه یكی از مشهورترین آنها، روایت «حسین منّی و أنا من حسین» است.[6]
یحیی*بن*سالم موصلی كه از موالی امام حسین ـ علیه السّلام ـ بود می*گوید:« با امام در حركت بودیم، به در خانه*ای رسیدند و آب طلبیدند. كنیزی با قدحی پر از آب بیرون آمد. امام پیش از خوردن آب «فضه*ای» را در آورده به او دادند و فرمودند: این را به اهلت بسپار، آنگاه به نوشیدن آب پرداختند.»[7]
ابوبكربن*محمد*بن*حزم گوید: امام حسین ـ علیه السّلام ـ از كنار صفه*ای می*گذشتند، در آن حال دیدند كه گروهی از فقرا مشغول خوردن طعامی هستند. آنها از حضرت خواستند تا همراهیشان كند. امام فرمودند: خداوند متكبران را دوست ندارد. آنگاه پایین آمده با آنها غذا خوردند. پس از آن به آنان فرمودند: شما مرا خواندیدو من اجابت كردم، اكنون من شما را می*خوانم و شما اجابت كنید. آن وقت حضرت روی به رباب كرده و فرمودند: هر چه آماده كرده*ای حاضر كن.[8]
از امام باقر ـ علیه السّلام ـ روایت شده است كه امام حسین ـ علیه السّلام ـ در سفر حج پیاده حركت می*كرد در حالی كه چهارپایان او پشت سر او حركت می*كردند.[9]
امام حسین ـ علیه السّلام ـ در جنگهای جمل، صفین و نهروان حضور داشت و در كنار پدر به جنگ با پیمان شكنان و ظالمان پرداخت. از آن حضرت خطبه*ای در جنگ صفین نقل شده است كه ضمن آن مردم را به جنگ ترغیب می*كردند.[10] امام حسین ـ علیه السّلام ـ در همان مراحل مقدماتی صفین در گرفتن مسیر آب از دست شامیان نقش داشت. امام علی ـ علیه السّلام ـ پس از آن پیروزی فرمود، هذا اول فتح ببركه الحسین ـ علیه السّلام ـ.[11] زمانی عبیدالله*بن*عمر در صفین امام را صدا كرد و گفت كه پدر تو قریش را چنین و چنان كرده است. امام او را متهم به پیروی از قاسطین كرده و فرموند كه اینان به زور اسلام را قبول كردند، اما در اصل مسلمان نشده*اند.[12]
اصمعی گوید: برای معاویه كنیز زیبایی آوردند. از قیمت او پرسید، گفتند: صد هزار درهم! معاویه آن را خرید. آنگاه نگاهی به عمروبن عاص كرد و گفت: چه كسی شایستگی این كنیز را دارد؟ عمرو گفت: امیرالمؤمنین. دیگران نیز كه نشسته بودند همین را گفتند. معاویه گفت: نه، این برای حسین*بن*علی ـ علیه السّلام ـ مناسب است. او سزاوارترین است، چون هم شرف خانوادگی دارد و هم به خاطر رفع كدورتهای ناشی از اختلاف ما و پدرش. آن وقت دستور داد تا او را آماده كرده به رسم هدیه برای امام ببرند. پس از گذشت چهل روز، او را آماده سفر كردند، و همراه او اموال بسیار زیاد و البسه فراوان و چیزهای دیگر برای امام فرستادند. معاویه نیز نامه*ای به امام نوشت و ضمن آن گفت: امیرالمؤمنین كنیزی خرید و از او خوشش آمد، اما برای تو ایثار كرد. زمانی كه كنیز را نزد امام حسین ـ علیه السّلام ـ آوردند، امام از زیبایی او شگفت زده شد. آنگاه پرسید: نامت چیست؟ كنیز گفت: هوی. امام فرمود: الحق كه اسم و مسمی مناسب یكدیگر است. آیا می*توانی چیزی بخوانی؟ كنیز گفت: آری! هم قرآن و هم شعر. امام فرمود قرآن بخوان. كنیز شروع كرد:«وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیْب لا یَعْلَمُها إلا هُو...» امام از او خواستند تا اگر شعری می*داند بخواند. كنیز گفت: آیا در امان هستم؟ امام فرمود: آری. زن چنین خواند:
أنت نعم المتاع لو كنت تبقی غیر أن لا بقاء للانسان
امام با توجه به مضمون شعر به گریه افتادند و فرمودند: تو آزاد هستی، اموالی نیز كه معاویه فرستاده همه از آن تو باشد. آیا چیزی نیز درباره معاویه گفته*ای؟ كنیز گفت: آری،
رأیت الفتی یمضی و یجمع جهده رجاء الغنی و الوارثون قعود
و ما للفتی إلا نصیب من التقی اذا فارق الدنیا علیه یعود
امام دستور داد تا هزار دینار دیگر به او بدهند. آنگاه فرمود: پدر من نیز در همین باره چنین می*فرمود:
و من یطلب الدنیا لحال تسره فسوف لعمری عن قلیل یلومها
إذا أدبرت كانت علی المرء فتنه و إن اقبلت كانت قلیلاً دوامها
پس از آن امام گریه كرد و به نماز ایستاد.[13]
در نقلی دیگر هم آمده است كه كنیز دسته ریحانی را تقدیم امام حسین ـ علیه السّلام ـ كرد. حضرت در برابر او را آزاد كردند. به حضرت گفته شد كه شما تنها برای یك دسته گل او را آزاد كردی؟ حضرت فرمود: خداوند در قرآن ما را چنین ادب آموخته است كه «و اذا حُیِّیْتُم بِتَحِیَّهٍ فَحَیُّوا بِأَحْسَنِ مِنْها أو ردّوها». بهتر از دسته گل، آزاد كردن او بود.[14]
پیش از این در ضمن بحث از موروثی شدن خلافت، مواضع امام را در برابر اقدام معاویه در این زمینه نقل كردیم. در این فاصله امام یكی از سخت*ترین مخالفان بود و از هیچ كوششی برای ابراز مخالفت در این زمینه خودداری نمی*كرد.
در فاصله زیادی از سالهایی* كه امام حسین ـ علیه السّلام ـ و برادرشان در مدینه بودند، مروان حكومت این شهر را داشت. او فردی كثیف و فحاش بود و به اندك مناسبتی می*كوشید تا به بدگویی از امام علی ـ علیه السّلام ـ پرداخته و به او دشنام دهد. ابویحیی می*گوید: من نشسته بودم كه مروان و امام حسین ـ علیه السّلام ـ به یكدیگر پرخاش می*كردند. امام حسن مانع برادر شد. مروان به قدری تندی كرد كه گفت: شما اهل بیت ملعون هستید. این سخن نشان دهنده عمق خباثت ذاتی مروان است. همان لحظه امام حسن ـ علیه السّلام ـ به مروان فرمودند: و الله لقد لعن الله أباك علی لسان نبیه و أنت فی صلبه. خداوند بر زبان رسولش پدر تو را لعنت كرد در حالی كه تو در پشت پدرت بودی.[15] و مروان این گونه از پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ انتقام می*گرفت.
یكبار نیز معاویه كوشید تا دختر عبدالله بن جعفر بن ابی*طالب را برای فرزندش یزید خواستگاری كند. عبدالله با امام حسین ـ علیه السّلام ـ مشورت كرد. حضرت فرمود: أتُزَوَّجه و سیوفهم تقطر من دمائنا؟آیا در حالی كه از شمشیرهایشان خون ما می*چكد، دختر به او می*دهی؟ دخترت را به عقد فرزند برادرت قاسم بن محمد در آر.[16] چنان كه در نقلی دیگر آمده، هدف معاویه از این اقدام ایجاد آشتی میان بنی امیه و بنی هاشم یا به عبارتی تسلیم كردن هاشمیان در برابر امویان بوده است.[17]
نقل یك روایت هم در اخلاق امام حسین ـ علیه السّلام ـ مناسب می*نماید. ابن ابی الدینا نقل كرده است كه امام حسین ـ علیه السّلام ـ بر گروهی از فقیران عبور می*كرد كه سفره*شان پهن بود و غذایی فقیرانه داشتند. وقتی امام را دیدند، حضرت را دعوت كردند. آن حضرت پیاده شد و فرمود: «ان الله لایحب المستكبرین».[18] آنگاه نشست و با آنها غذا خورد. پس از آن فرمود: شما دعوت كردید، من پذیرفتم، اكنون من شما را دعوت می*كنم، باید بپذیرید. پس از آن به رباب(همسرش) فرمود تا هرچه آماده كرده بیاورد تا همه با هم بخورند.


[1] . مسار الشیعه، ص37؛ مصباح المتهجد، ص758؛ ابوالفرج اصفهانی (مقاتل الطالبیین، ص51) و مفید در ارشاد(ص218) پنجم شعبان را روز تولد دانسته*اند.
[2] . گذشت كه برخی تولد امام حسن ـ علیه السّلام ـ را در سال دو دانسته*اند. كه طبعاً باید تولد امام حسین ـ علیه السّلام ـ را هم در سال سوم بدانند. كلینی(كافی، ج1، ص463) و شیخ طوسی(التهذیب، ج6، ص41) بر این باورند.
[3] . ترجمه الامام الحسین، ابن سعد، ص135.
[4] . همان، ص136.
[5] . همان، ص131.
[6] . همان، ص137؛ در باب فضایل این دو امام بزرگوار به كتاب ذی قیمت«فرائد السمطین» مراجعه شود. در آثار اخیر كتاب «فضایل الخمسه فی صحاح السته»فضایل اهل بیت را از آثار مشهور سینان فراهم آورده است.
[7] . ترجمه الامام الحسین، ابن سعد، ص146.
[8] . همان، ص149.
[9] . همان، ص145.
[10] . بحارالانوار، ج32، ص405.
[11] . همان، ج44، ص266
[12] . الفتوح، ج3، ص35.
[13] . تاریخ مدینه دمشق، تراجم النساء، صص470ـ469.
[14] . نثر الدر، ج1، ص335.
[15] . ترجمه الامام الحسین، ابن سعد، صص146ـ145.
[16] . همان، ص149.
[17] . همان، ص150.
[18] . نحل:23.
رسول جعفريان- حيات فكري و سياسي امامان شيعه، ص 173

پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh ، ساسان
#6
حركت امام حسین(ع) به کوفه
نماینده رسمی امام، آمادگی مردم كوفه را تأیید كرده بود، و دیگر جای تأمل نبود. چرا كه به طور مطمئن با توجه به نامه*ها و نامه مسلم، شرایط برای قیام علیه بنی امیّه آماده شده بود. امام در رفتن تسریع كرد، به طوری كه در هشتم ذیحجه، یعنی در بحبوهه مراسم حج، با تبدیل عمره تمتع به عمره مفرده عازم عراق گردید. لحظه*ای تأخیر می*توانست وضع عراق را دگرگون كند. اضافه بر این احتمال ترور امام در مكه وجود داشته و ماندن حضرت در مكه به هیچ صورتی مصلحت نبود. گفته*اند همراهان امام هشتاد نفر بودند؛ اما از پاره*ای اخبار دیگر چنین برمی*آید كه تعداد بیش از این بوده است. به احتمال رقم مزبور مربوط به كسانی است كه تا كربلا همراه امام ماندند.
اولین برخورد امام در طول راه برخورد با كاروانی بود كه از یمن به سمت شام حركت می*كرد. این كاروان هدایایی را برای دربار یزید به شام می*برد. امام از افراد آن دعوت كرد تا در صورت تمایل همراه او به عراق بیایند، در غیر این صورت بازگردن د.[1]امام از منطقه نعیم، كه در آن با كاروان برخورد كرده بود، به سمت الصفاح حركت كرد. در آنجا بود كه با فرزدق ـ كه آن زمان شاعر جوان بود ـ برخورد كرد. او در پاسخ سؤال امام از وضع كوفه گفت: «قلوب الناس معك و سیوفهم علیك».
منطقه بعدی، بطن الرّمه بود. در آنجا ضمن نوشتن نامه*ای به مردم كوفه، با اشاره به نامه مسلم، از آنها خواست آماده ورود او باشند.[2] این نامه به دست قیس بن مسهر سپرده شد تا آن را به مردم كوفه برساند. او در راه با سپاه حصین بن نمیر مواجه شده و توسط آنها دستگیر گردید. قیس در همان دم نامه را خورد و پس از آن در كوفه به دست ابن زیاد به شهادت رسید.
امام حسین ـ علیه السّلام ـ در منطقه بعدی كه زدود نامیده می*شد، با زهیر بن قَیْن برخورد كرد. زهیر با این كه عثمانی بود، با توجه به دعوت امام و نیز تحریك همسرش، به صورت یكی از یاران صمیمی امام درآمد. او همچنین از دوستانش خواست تا هر كدام دوستدار شهادت هستند با او بیایند، در غیر این صورت به راه خویش به طرف مكه ادامه دهند. [3]
در منطقه ذات عرق بود كه شخصی از بنی اسد پیام شهادت هانی و مسلم را به امام حسین ـ علیه السّلام ـ رساند.[4] گفته*اند كه امام قصد بازگشت داشت، اما برادران مسلم مانع شده و امام نیز به راه خود ادامه داد. به نظر نمی*رسد برادران مسلم خواسته و یا توانسته باشند در صورت مخالفت امام، او را وادار به رفتن به كوفه كنند؛ به ویژه كه دیگران در تحریك امام بر رفتن گفتند:«والله ما أنت مثل مسلم بن عقیل و لو قدمت الكوفه و لكان الناس الیك أسرع»[5] شما مسلم نیستید، اگر به كوفه بروید، مردم به سرعت به شما خواهند پیوست. امام حسین ـ علیه السّلام ـ خود برای رفتن قاطع بود. در منطقه زباله، پیام مسلم كه در حین شهادت به عمر بن سعد گفته و از او خواسته بود كه به امام حسین ـ علیه السّلام ـ برساند، به دست امام رسید. [6] هنوز چندی نرفته بودند كه خبر شهادت قیس بن مسهر[7] و عبدالله بن یقطر، برادر رضاعی امام حسین ـ علیه السّلام ـ نیز به دست امام رسید. این اخبار نشان می*داد كه اوضاع كوفه دگرگون گشته و شرایط، با زمانی كه از زبان مسلم گزارش شده، كاملاً فرق كرده است. در این هنگام، امام، افرادی را كه همراه او بودند گرد آورد و به آنها فرمود:«أیها الناس قد خذلتنا شیعتنا فمن أراد منكم الإنصراف فلینصرف»[8] ای مردم! شیعیان ما، ما را تنها گذاشتند. هر كدام از شما می*خواهد برگردد، از همین جا بازگردد. در این جا بود كه شماری از كسانی كه در نیمه راه به امام پیوسته بودند بازگشته و یاران خاص امام باقی ماندند.[9] اینها كسانی بودند كه از مكه امام را همراهی كرده بودند. [10]و یا حتی قبل از آن، از مدینه همراهیش كرده بودند.[11] كسانی كه از او جدا شدند، اعرابی بودند كه فكر كرده بودند همراه حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ به شهری درمی*آیند كه همه آنها تابیعت او را گردن نهاده*اند. [12] حال كه معلوم شده بود تصورشان نادرست بوده، از همان جا بازگشتند.
پس از این مرحله نیز امام به حركت خود ادامه داد. در اینجا كاملاً برای امام روشن شده بود كه دیگر رفتن به كوفه با توجه به ارزیابی*های سیاسی درست نیست و طبعاً ورای سیاست و مسائل سیاسی مطلب دیگری نیز بوده كه می*بایست حسابش را از ارزیابی*های سیاسی جدا كنیم. امام به سوی منطقه شراه حركت كرده و شب را در آنجا ماند. فردای آن روز باز حركت كرد. نیمه*های روز بود كه از دور سپاه ابن زیاد به طلایه داری حر بن یزید ریاحی پدیدار شده و راه را بر امام سد كرد.

[1] . انساب الاشراف، ج3، ص164؛ اخبار الطول، ص245، تاریخ الطبری، ج4، صص 290 ـ 289.
[2] . اخبار الطول، ص245،
[3] . همان، ص247.
[4] . الفتوح، ج5، ص120.
[5] . تاریخ الطبری، ج4، ص300.
[6] . این پیام این بود كه هر چه زودتر امام حسین ـ علیه السّلام ـ به حجاز بازگردد و به كوفه نیاید.
[7] . اخبار الطول، صص 247 ـ 248.
[8] . انساب الاشراف، ج3، ص169.
[9] . اخبار الطول، ص248.
[10] . انساب الاشراف، ج3، ص169.
[11] . تاریخ الطبری، ج4، صص 300 ـ 301.
[12] . تاریخ الطبری، ج4، ص300.
رسول جعفريان- حيات فکري و سياسي امامان شيعه (ع)، ص188
پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh
#7
حوادث روز عاشورا

برخی از حوادث روز عاشورا عبارتند از:
خواب دیدن امام قاتل خود را
ابن اعثم گوید:
سحرگاهان امام حسین ـ علیه السلام ـ* را خوابی مختصر ربود. چون بیدار شد فرمود: می*دانید هم اینك در خواب چه دیدم؟ سگهایی را دیدم كه بر من حمله آورده*اند و مرا می*درند. در میان آنها سگ خال خالی بود كه بر من بیشتر حمله می*آورد. فكر می*كنم آنكه قاتل من است، مردی لك و پیس*دار از این گروه است. پس از آن جدم رسول خدا را دیدم كه با گروهی از اصحاب خود بود و به من می*فرمود: پسرم! تو شهید آل محمدی. آسمانیان و ملكوتیان مژده آمدنت را می*دهند. شبانگاه امشب مهمان ما خواهی بود. بشتاب و تأخیر مكن. اینك این فرشته توست كه از آسمان فرود آمده تا خون تو را در شیشه*ای سبز بگیرد. این خوابی بود كه دیدم. آن لحظه فرا رسیده و زمان كوچ از این دنیا نزدیك شده است و شكی در آن نیست. [1]
توصیه یاران به صبر و تقوا
ابن قولویه با سند خود از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل می*كند:
حسین بن علی ـ علیه السلام ـ صبح روز شهادتش با یاران خود نماز خواند و فرمود: گواهی می*دهم كه به شهادت شما اجازه داده شد. پس ای گروه! تقوا داشته باشید و مقاومت كنید. [2]
دعای امام در روز عاشورا
ابن عساكر با سند خود از ابو مخّف از ابو خالد كاهلی چنین نقل می*كند:
چون سپاه امام صبح كردند، امام حسین ـ علیه السلام ـ دست به دعا برداشت و چنین گفت: خداوندا! تو در هر گرفتاری تكیه گاه من و در هر سختی امید منی؛ در هر حادثه كه بر من پیش آید، تو پناه و توان منی. چه بسیار اندوهی كه دل در آن ناتوان می*شود، چاره كم می*گردد و دوست تنها می*گذارد و دشمن شماتت می*كند، كه این غصه و دردها را نزد تو آورده و با تو در میان گذاشته*ام. دل به تو بسته و از دیگران بریده*ام و تو آن اندوه را زدوده*ای. تو صاحب هر نعمت و نیكی و سرانجام هر پایانی.[3]
ابن اثیر گوید: امام حسین ـ علیه السلام ـ سوار برمركب خود شد و قرآنی خواست. آن را در مقابل خود گذاشت، یارانش پیش روی وی به جهاد پرداختند، دستان خود را به دعا بلند كرد و گفت: خداوندا تو در هر گرفتاری تكیه گاه منی..... [4]
نصیحت بریر به كوفیان
خوارزمی گوید:
حسین ـ علیه السلام ـ صبح نماز را با یاران خود خواند. اسب او را آوردند. سوار شد و همراه جمعی از یاران به سوی آن گروه رفت. پیشاپیش آنان بریر بن خضیر بود. امام فرمود: ای بریر! با اینان حرف بزن و نصیحتشان كن. بریر جلو رفت تا نزدیك آنان قرار گرفت. آنان اطراف وی را گرفتند. بریر به آنان گفت: ای گروه* از خدا پروا كنید! فرزند بزرگوار پیامبر میان شماست. اینان فرزندان و خاندان پیامبرند. چه می*گویید و چه می*خواهید و می*خواهید با آنان چه می*كنید؟ گفتند: می*خواهیم آنان را نزد ابن زیاد ببریم تا او تصمیم بگیرد. بریر گفت: آیا راضی نمی*شوید به همان جایی بروند كه آمده*اند؟ وای بر شما ای كوفیان! آیا نامه*ها و پیمانهای خود را فراموش كردید؛ آن پیمانی كه برای فداكاری بستید و خدا را بر آن شاهد گرفتید، و خدا برای شهادت كافی است. وای بر شما! اهل بیت پیامبرتان را دعوت كردید و خیال كردید خودتان را فدای آنان می*كنید؟ تا اینكه نزد شما آمدند، آنان را به عبیدالله زیاد تسلیم كردید و بین آنان و آب فرات كه جاری بود و یهود و نصارا و مجوس از آن می*خوردند و سگها و خوكها وارد آن می*شدند، فاصله انداختید!؟ پس از محمد ـ صلی الله علیه و اله و سلم ـ چه بد رفتاری با خاندانش كردید!؟ شما را چه می*شود؟ خدا روز قیامت سیرابتان نكند. چه بد گروهی هستید.
عده*ای به او گفتند: فلانی! اما نمی*فهمیم چه می*گویی. بریر گفت: خدا را سپاس كه بصیرت مرا نسبت به شما افزود. خدایا! من از كارهای این گروه نزد تو بیزاری می*جویم. خدایا آنان را با تیر خودت هدف قرار بده، تا تو را در حالی دیدار كنند كه از ایشان خشمگینی. آن گروه شروع كردند به تیراندازی كردن به طرف او بریر به عقب برگشت. [5]
آمادگی عمومی در دو لشگر
دینوری نقل می*كند:
چون عمر سعد نماز صبح را خواند، سربازانش را آماده ساخت. عمرو بن حجاج را بر جناح راست و شمر را بر جناح چپ فرماندهی داد؛ عزره بن قیس را فرمانده سواره*ها و شبث بن ربعی را فرمانده پیاده*ها قرار داد. پرچم را هم به دست غلامش زید سپرد. به زید دستور داد كه پرچم را جلو ببرد. آن را جلو برد و جنگ آغاز شد. [6]
نیزگوید:
امام حسین ـ علیه السلام ـ یاران خود را كه 34 سواره و 40 پیاده بودند، آراست. زهیر بن قین را بر میمنه و حبیب بن مظاهر را بر مسیره گماشت. پرچم را به برادرش عباس سپرد، سپس خود ایستاد و آنان هم همره او در مقابل خیمه*ها ایستادند.[7]
بلاذری گوید:
امام حسین ـ علیه السلام ـ دستور داد نی و هیزم در گودی پشت خیمه*ها ریختند كه مثل نهر بود و شبانه آن را حفر كرده بودند و مثل خندق شده بود. در آن نیها و هیزمها ریختند و گفتند: صبح كه شود و با ما جنگ آغاز كنند، در آنها آتش می*افكنیم تا از پشت سر به ما حمله نكنند و چنان كردند. [8]
صدوق با اسناد خود از امام صادق ـ علیه السلام ـ چنین روایت می*كند:
امام آنان را برای جنگ آرایش داد و دستور داد در گودال پشت لشكرگاه خود آتش افروختند تا از یك سو با آنان بجنگد. سواره*ای از سپاه عمر سعد به نام ابن جوریه چون نگاهش به آتشهای برافروخته افتاد، دست و كف زد و ندا داد: ای حسین و یاران حسین! بشارتتان باد به آتش در دنیا به سوی آتش شتاب كردید. امام پرسید: این مرد كیست؟ گفتند: ابن ابی جوریه. امام نفرین كرد: خدایا در دنیا عذاب آتش به او بچشان. اسب او رمید و او را در آن آتش افكند و سوخت. مرد دیگری از سپاه عمر سعد بیرون آمد، به نام حصین بن تمیم[9] و صدا زد: ای حسین و ای یاران حسین! این آب فرات را نمی*بینید كه همچون شكم ماهی می*درخشد؟ به خدا یك قطره از آن نخواهید نوشید تا از تشنگی بمیرید. امام پرسید: او كیست؟ گفتند: حصین بن تمیم. امام فرمود: او و پدرش اهل دوزخند. خدایا او را امروز از تشنگی بمیران. گوید: تشنگی نفس او را برید، از اسبش بر زمین افتاد و زیر سم اسب ماند و مُرد. مرد دیگری از سپاه عمر سعد به نام محمد بن اشعث بیرون آمد گفت: ای حسین پسر فاطمه! تو نسبت به پیامبر خدا چه حرمتی داری كه دیگران ندارند؟ امام فرمود: این آیه « ان اللهَ اصطفی آدم....»[10] سپس فرمود: به خدا قسم محمد از آل ابراهیم است و عترت پیامبر هم از آل محمد است. این مرد كیست؟ گفتند: محمد اشعث. امام دست به آسمان برد و فرمود: خدایا امروز ذلت و خواری را به محمد بن اشعث نشان بده، ذلتی كه پس از امروز هرگز روز عزت نبیند. نیاز به قضای حاجت پیدا كرد، از لشكرگاه بیرون آمد، عقربی او را گزید، در حالی كه عورت او آشكار بود از دنیا رفت.[11]
بی میلی امام به آغاز جنگ
شیخ مفید از امام زین العابدین ـ علیه السلام ـ روایت می*كند:
دشمنان آمدند و اطراف خیمه*گاه امام به جولان پرداختند. خندق پر از آتش مشتعل را دیدند. شمر با صدای بلند فریاد زد: ای حسین قبل از قیامت دچار آتش شده*ای. امام پرسید: او كیست؟ گویا شمر بن ذی الجوشن است؟ گفتند: آری. امام فرمود: ای پسر بزچران! تو بر آتش شایسته*تری. مسلم بن عوسجه خواست با تیر او را هدف قرار دهد، امام حسین ـ علیه السلام ـ نگذاشت. مسلم گفت: بگذار او را با تیر بزنم، او فاسقی از دشمنان خدا و از گردن كشان بزرگ است و خدا این گونه فرصت پیش آورده است. امام فرمود: تیرنینداز؛ دوست ندارم كه آغاز*گر جنگ باشم. [12]
خطبه امام هنگام رویارویی با آنان
نیز گوید:
امام اسب خود را خواست. سوار شد و با صدای بلند فریاد زد (در حالی كه بیشترشان می*شنیدند) : ای اهل عراق، ای مردم! سخنم را بشنوید و شتاب نكنید تا موعظه*ای شایسته كنم و عذر آمدنم را بگویم. اگر انصاف به خرج دادید، بدین وسیله كامیابترید، و گرنه «تصمیم خود را بگیرید و كارتان بر شما پوشیده نماند. سپس مرا از بین ببرید و مهلتم ندهید. سرپرست من خدایی است كه قرآن فرو فرستاد و او عهده*دار كارصالحان است.[13]» سپس حمد وثنای الهی كرد و بر پیامبر خدا و فرشتگان و انبیای الهی درود فرستاد، به سختی كه نه پیش از آن و نه پس از آن سخنوری شنیده نشده بود. سپس فرمود:
اما بعد، نسب مرا بنگرید و ببنید من كیستم؟ آنگاه به وجدان خویش برگردید و آن را ملامت كنید. بنگرید آیا كشتن من و هتك حرمتم برای شما شایسته است؟ آیا من پسر دختر پیامبر شما و پسر وصی او و پسر عموی او و پسر اولین مسلمانِ تصدیق كننده و نبوت پیامبر نیستم؟ آیا حمزه سیدالشهدا عمومی من نیست؟ آیا جعفر طیار عموی من نیست؟ آیا سخن پیامبر كه درباره من و برادرم فرمود كه این دو سرور جوانان بهشتند به شما نرسیده است؟ اگر حرفم را قبول دارید و آن حق است و به خدا قسم از آن دم كه دانستم خداوند دروغگویان را دشمن می*دارد، دروغی نگفته*ام و اگر می*پندارید دروغ می*گویم، در میان شما كسانی هستند كه اگر از ایشان بپرسید شما را خبر می*دهند. از جابر بن عبدالله انصاری، از ابوسعید حذری، سهل ساعدی، زید بن ارقم و انس بن مالك بپرسید تا خبر دهند كه این سخن را از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ درباره من و برادرم شنیده*اند. آیا این شما را از ریختن خونم باز نمی*دارد؟ شمر گفت: او خدا را بر یك حرف می*پرستد، اگر بداند چه می*گوید. حبیب بن مظاهر گفت: به خدا! می*بینمت كه تو خدا را بر هفتاد حرف می*پرستی. گواهی می*دهم كه راست می*گویی كه (نمی*دانی چه می*گویی)، خداوند بر دلت مهر زده است.
امام حسین ـ علیه السّلام ـ به آنان فرمود: اگر در این شك دارید، كه من پسر دختر پیامبر شمایم؟ به خدا بین مشرق و مغرب، پسر دختر پیامبری جز من در میان شما و غیر شما نیست. وای بر شما! آیا از شما كسی كشته*ام كه به خونخواهی آمده*اید؟ مالی به یغمار برده*ام یا زخمی زده*ام كه می*خواهید قصاص كنید؟ (آنان هیچ نگفتند.) امام صدا زد: ای شبث بن ربعی، ای حجار بن ابجر، قیس بن اشعث، یزید بن حارث! مگر شما برای من ننوشتید كه میوه*ها دسیده و درختها و باغها سرسبر است و اگر بیایی، بر سپاهی سازمان یافته وارد خواهی شد؟ قیس بن اشعت گفت: نمی*دانیم چه می*گویی، ولی به اطاعت فرمان پسر عمویمان درآی. از آنان جز آنچه دوست داری نخواهی دید. امام حسین ـ علیه السّلام ـ فرمود: نه، به خدا قسم هرگز دست ذلت به شما نمی*دهم و مثل بردگان نمی*گریزیم.
سپس ندا داد: ای بندگان خدا! من به پروردگار خود و پروردگار شما پناه می*برم كه مرا سنگسار كنید. به پروردگار خودم و شما پناه می*برم از هر متكبری كه به روز حساب ایمان ندارد. آنگاه شتر خود را خواباند و به عقبه بن سمعان دستور داد آن را ببندد. سپاه دشمن به طرف او حمله آوردند. [14]
خطبه امام برای اهل كوفه
خوارزمی با سند خویش از عبدالله بن حسن نقل می*كند:
چون عمر سعد سپاه خود را برای جنگ با حسین ـ علیه السّلام ـ سامان داد و هر كس را در جایگاه خود قرار داد و پرچمها را در جایگاههای خود برافراشت و حسین ـ علیه السّلام ـ هم یاران خود را آراست و آنان را در جناح چپ و راست قرار داد، از هر سو حسین ـ علیه السّلام ـ را احاطه كردند و دور او حلقه زدند. امام از جمع یاران خود نزد آنان آمد و خواست كه سكوت كنند، اما گوش نكردند. فرمود: وای بر شما! چرا ساكت نمی*شوید و به سخنم گوش نمی*دهید؟ من شما را به راه راست فرا می*خوانم. هر كه اطاعتم كند راه یافته است و هر كه نافرمانی كند از هالكان است. همه شما از دستور من سر پیچی می*كنید و به حرفم گوش نمی*دهید. عطایای شما از حرام است، شكمهایتان نیز از حرام انباشته است و خدا بر دلهایتان مهر زده است. وای بر شما! چرا ساكت نمی*شوید و گوش نمی*دهید؟
اصحاب عمر سعد یكدیگر را سرزنش كردند و گفتند گوش دهید. حسین ـ علیه السّلام ـ فرمود: هلاكت بر شما باد ای گروه! آیا آن هنگام كه سرگشته و حیران ما را به فریاد رسی خواندید و ما شتابان و آماده به یاری*تان آمدیم، شمشیر بر گردن ما كشیدید و آتش فتنه را كه علیه دشمنان شما و ما افروخته بودیم، علیه ما برافروختید و به سود دشمن با دوستان خود دشمنی كردید، بی آنكه دشمنان برای شما عدالتی آشكار كرده باشند یا آرزویی از شما برآورده باشند، مگر دنیای حرام كه به شما داده*اند و زندگی پستی كه طمع داشتید، بی آنكه از ما گناهی سرزده باشد یا اندیشه*ای از ما به سستی گراییده باشد.
وای بر شما! اگر ما را نمی*خواستید، به حال خود می*گذاشتید. پس چرا در حالی كه شمشیرها در نیام است و سینه *ها آرام و افكار پانگرفته، بر ما فتنه فراهم كردید و همچون ملخهای شتابان بر ما تاختید و مثل همخوانی پروانه*ها، یكدیگر را علیه ما فرا خواندید؟ بدا بر شما! شما از طاغوتهای امت و نابابهای گروهها و دور افكنان قرآن و بارور شدگان شیطان و هواداران گناهید و تحریفگران قرآن و خاموش سازان سنتها و كشندگان فرزندان انبیا و نابود كنندگان اولاد اوصیا و نسب سازان برای حرامزادگان و آزار دهندگان اهل ایمان و فریادرس پیشوایان استهزا كننده*اید، آنان كه قرآن را پاره پاره كردند. شما بر ابوسفیان و هوادارانش تكیه دارید و ما را تنها می*گذارید. آری به خدا قسم، یاری نكردن شما معروف است و ریشه*هایتان به آن آمیخته و شاخ و برگ شما از ریشه*هایتان ارث برده و دلهایتان از آن آكنده است. شما بر پادارنده پلیدترین نهال و غصب*خوران روزگارید. لعنت خدا بر پیمان*شكنانی كه پس از عهدهای استوار، پیمانها می*شكنند. شما خدا را ضامن پیمان خود گرفتید. به خدا شما همانهایید. آگاه باشید كه ناپاكِ ناپاك زاده، مرا بین دو چیز میخكوب كرده است، بین كشته شدن و ذلت. هیهات كه ما به پستی تن دهیم! خدا و پیامبر و نیاكان پاك و دامنهای مطهر و غیوران دلاور و جانهای سرفراز، آن را بر ما نمی*پذیرند. اطاعت از فرومایگان را بر شهادت پر افتخار ترجیح نمی*دهیم. آگاه باشید كه من عذر آمدن آورم و بیم دادم. من با همین خاندان و با همین كمی ساز و برگ و یاری نكردن اصحاب، با شما می*جنگم.
سپس این اشعار را خواند:
« اگر پیروز شویم و دشمن را بشكنیم، از دیر باز دشمن شكن بوده*ایم و اگر مغلوب شویم، شكست نخورده*ایم. ما را از مرگ، باكی نیست، ولی این مرگها و اجلهای ماست و دولت دیگران.»
آگاه باشید! پس از كشتن ما جز به اندازه*ای كه پیاده*ای بر اسب سوار شود مهلت نخواهید داشت، تا آنكه چرخش آسیاب مرگ بر سر شما باشد. وعده*ای است كه پدرم به نقل از جدم به من داده است:« پس كار و نیرنگ شریكان خود را گرد آورید و همه بر من نیرنگ بزنید و مهلتم ندهید. من بر خداوند، پروردگار من و شما تكیه كرده*ام. هیچ جنبنده*ای نیست مگر آنكه اختیارش دست اوست. پروردگارم بر راه راست است.»[15]
پروردگارا! رحمت آسمان را از ایشان باز دار و سالهای قطحی را همچون قطحی دوران یوسف بر آنان بگمار و غلام ثقیف [16] را بر آنان مسلط كن كه جام تلخ مرگ بر آنان بنوشاند و كسی از آنان را باقی نگذارد، و هر كشته*ای را به كشته*ای و هر ضربتی را به ضربتی انتقام گیرد و انتقام من و دوستان و خاندان و پیروان را از آنان بگیرد. اینان ما را فریب دادند و دروغ گفتند و یاری*مان نكردند. تو پروردگار و تكیه*گاه مایی؛ به سوی تو باز می*گردیم و سر انجام كار به سوی توست.
آنگاه فرمود: عمر سعد كجاست؟ صدایش كنید. او را صدا كردند. خوش نداشت كه با امام رو به رو شود. امام فرمود: ای عمر! تو مرا با این خیال می*كشی كه ابن زیاد ناپاك، تو را به ولایت ری و گرگان خواهد گماشت. به خدا كه هرگز به این مراد خود نمی*رسی؛ عهدی است حتمی. پس هر چه می*خواهی بكن، پس از من نه در دنیا و نه در آخرت شادمانی نخواهی داشت. گویا سر تو را در كوفه بر سر نی می*بینم كه كودكان آن را هدف سنگ اندازی خود قرار داده*اند. عمر سعد از سخن حضرت برآشفت و از او روی برگرداند و با یاران خود خطاب كرد: منتظر چه هستید؟ همگی حمله كنید، این یك لقمه بیشتر نیست!
امام حسین ـ علیه السّلام ـ سوار بر اسب رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ شد، یاران خود را آماده ساخت. عمر سعد حمله كرد و به غلامش درید گفت: پرچم خود را جلو ببر. آنگاه تیر در كمان نهاد و به سوی امام پرتاب كرد و گفت: نزد امیر گواهی دهید كه من اولین تیر انداز بودم. در پی او سربازانش یكباره باران تیر به سوی یاران امام رها كردند. هیچ یك از یاران امام نبود مگر اینكه تیری از آنان به او اصابت كرد. [17]
گفتگوی امام با كوفیان
صدوق گوید:
امام برخاست و تكیه به شمشیر خود داد و با صدایی رسا ندا داد: شما را به خدا آیا مرا می*شناسید؟ گفتند: آری. فرمود: شما را به خدا آیا می*دانید مادرم فاطمه دختر پیامبر است؟ گفتند: آری می*دانیم. فرمود: شما را به خدا آیا می*دانید پدرم علی بن ابی طالب است؟ گفتند: آری. فرمود: شما را به خدا آیا می*دانید جده من خدیجه كبری، اولین زن مسلمان از این امت است؟ گفتند: آری. پرسید: شما را به خدا آیا می*دانید كه حمزه سید الشهدا عموی پدر من است؟ گفتند: آری. فرمود: شما را به خدا آیا می*دانید جعفر طیار عموی من است؟ گفتند: آری می*دانیم. فرمود: شما را به خدا آیا می*دانید این شمشیر رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ است كه در دست من است؟ گفتند: آری. فرمود: شما را به خدا آیا می*دانید این عمامه پیامبر است كه بر سر من است؟ گفتند: آری. فرمود: شما را به خدا آیا می*دانید كه علی، اولین مسلمان و از همه آنان داناتر و بردبارتر بود و او ولی و سرپرست هر زن و مرد با ایمان است؟ گفتند: آری. فرمود: پس چرا ریختن خونم را روا می*دانید، در حالی كه پدرم فردای قیامت، حامی كوثر است و افرادی را از كنار حوض كوثر عقب می*راند، آن گونه كه شتران بازگشته از آبشخور را می*رانند، و روز قیامت لوای حمد در دست جد من است؟ گفتند: آری همه اینها را می*دانیم، ولی از تو دست بر نمی*داریم تا از تشنگی بمیری.
امام حسین ـ علیه السّلام ـ كه آن روز 57 ساله بود، با دست، محاسن خود را گرفت و فرمود: خشم خدا بر یهود آنگاه فزونی یافت كه گفتند: عزی پسر خداست و خشم الهی بر نصارا وقتی شدت گرفت كه گفتند: مسیح پسر خداست و غضب خدا بر مجوس آن دم زیاد شد كه غیر از خدا آتش پرست شدند و خشم الهی بر قومی آن زمان شدت یافت كه پیامبرشان را كشتند و غضب الهی بر این گروه نیز شدت یافته كه می*خواهند، پسر پیامبرشان را بكشند. [18]
سید بن طاووس افزوده است: چون امام این خطبه را خواند و دخترانش و خواهرش سخن او را شنیدند، گریه و شیون كردند و صدای ناله*هایشان بلند شد. امام، برادرش عباس و پسرش علی اكبر را فرستاد كه آنان را آرام كنید. به جانم سوگند گریه آنان بسیار خواهد بود. [19]
نزول نصرت الهی
نیز از امام صادق ـ علیه السّلام ـ روایت می*كند كه فرمود:
از پدرم شنیدم چون حسین ـ علیه السّلام ـ و عمر سعد رویاروی شدند و جنگ در گرفت، خداوند نصرت و یاری خود را فرستاد، آن چنان كه بالای سر امام بال و پر گشود. آنگاه امام مخیرشد كه بر دشمنانش پیروز شود یا به دیدار خدا رود. امام، دیدار خدا را برگزید. [20]
طبری گوید:
چون امام حسین ـ علیه السّلام ـ در میدان كربلا قرار گرفت، گروههایی از جن، پروازكنان آمدند و گفتند: ما یاوران توییم، هر دستوری داری بده. اگر فرمان دهی دشمنت را بكشیم، چنین می*كنیم. امام دعای خیرشان كرد و فرمود: من با سخن جدم رسول خدا مخالفت نمی*كنم كه دستور داد هر چه زودتر نزد او روم. هم اینك خوابم برده بود. جدم پیامبر خدا را دیدم كه مرا به سینه *اش فشرد و میان دو چشمم را بوسید و فرمود: حسین جان! خداوند خواسته است تو را كشته و آغشته به خون ببیند كه از پشت سر، سر بریده* باشی و خدا خواسته كه خانواده*ات را بر پشت شترها اسیر ببیند. به خدا من صبر می*كنم تا خدا داوری كند و او بهترین داوران است.[21]
وامدار، همراهم كشته نشود
بغدادی به سند خود از موسی بن عمیر نقل می*كندكه پدرم می*گوید:
حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ مرا دستور داد: ندا بده «كسی كه بدهكار است، همراه من كشته نشود». این را میان غلامان هم اعلام كن. چون از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ شنیدم كه می*فرمود: هر كس بمیرد در حالی كه بدهكار باشد، روز قیامت از حسنات او بر می*دارند. [22]
و در نقل دیگر آمده است: كسی كه بدهكار است همراه من پیكار نكند، چرا كه هیچ بدهكاری نیست كه بمیرد و قرض خود را ادا نكرده باشد مگر آنكه وارد آتش می*شود. مردی برخاست و گفت: همسرم عهده*دار آن شده است. فرمود: عهده*داری زن چیست؟ آیا زن ادا می*كند؟ [23]
مژده به یاران در روز عاشورا
راوندی با سند خویش از امام باقر ـ علیه السّلام ـ روایت می*كند:
امام حسین ـ علیه السّلام ـ پیش از شهادت به اصحاب خویش فرمود: پسرم! تو به سرزمین عراق كشانده می*شوی. سرزمینی كه میعادگاه پیامبران و اوصیای انبیاست و« عمورا» خوانده می*شود و آنجا به شهادت می*رسی. گروهی از یاران تو نیز شهید می*شوند كه سوزش برخورد آهن و سلاح را حس نمی*كنند. آنگاه این آیه را خواند: «قلنا یا نارُ...؛ گفتیم: ای آتش! بر ابراهیم سرد و ایمن باش.» [24] جنگ هم بر آنان و بر تو سرد و سلامت خواهد بود. پس شما را مژده باد! به خدا كه اگر ما را بكشند، به محضر پیامبرمان می*رسیم. [25]
ویژگیهای امام و اصحاب او
شیخ صدوق روایت می*كند:
امام سجاد ـ علیه السّلام ـ فرمود: چون كار بر حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ دشوار شد همراهانش به آن حضرت نگاه كردند. وی بر خلاف آنان بود. هرچه كار سخت می*شد، آنان رنگ می*باختند و دلهاشان هراسان می*شد، ولی حسین ـ علیه السّلام ـ و برخی همراهان ویژه آن حضرت رنگ چهره*هاشان تابانتر و اعضایشان آرامتر و دلهایشان استوارتر می*شد. بعضی به یكدیگر می*گفتند: ببینید! باكی از مرگ ندارد. حسین ـ علیه السّلام ـ به آنان فرمود: صبر كنید ای بزرگ زادگان! مرگ جز پلی نیست كه شما را از رنج و سختی به بهشتهای گسترده و نعمتهای همیشگی عبور می*دهد. كدام یك از شما دوست ندارید از زندان به كاخ منتقل شوید؟ و برای دشمنان شما وضع آن گونه است كه گویا از قصری به زندان و عذاب منتقل می*شوند. پدرم از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ روایت كرد كه فرمود: دنیا زندان مؤمن و بهشت كافر است و مرگ، پل اینان است به سوی بهشتهایشان و پل آنان است به سوی دوزخشان، نه دروغ می*گویم و نه به من دروغ گفته*اند.[26]
همچنین با سند خویش از امام صادق ـ علیه السّلام ـ روایت می*كند كه:
در پاسخ سؤال عماره درباره اصحاب امام حسین ـ علیه السّلام ـ و شهادت طلبی*شان، فرمود: پرده از برابر دیدگانشان كنار رفت، جایگاه خود را در بهشت دیدند، هر كدام به سوی مرگ می*شتافتند تا به حوری بهشتی برسند و جایگاه خود در بهشت را دریابند. [27]

[1] . الفتوح، ج 5، ص 111.
[2] . كامل الزیارات، ص 153.
[3] . تاریخ ابن عساكر (شرح حال امام حسین)، ص 213.
[4] . كامل، ج 2، ص ن516.
[5] . مقتل الحسین، ج 1، ص 252.
[6] . الاخبار الطوال، ص 256.
[7] . همان.
[8] . انساب الاشراف، ج 3، ص 187.
[9] . در برخی منابع حصین بن نمیر است و آن درست تر است.
[10] . سوره آل عمران، آیه 33.
[11] . امالی، ص 134.
[12] . ارشاد، ص 233.
[13] . مضمون آیه 71 سوره یونس و 196 سوره اعراف.
[14] . ارشاد، ص234.
[15] . مضمون آیه 71 سوره یونس، و آیه 55 و 56 سوره هود.
[16] . شاید منظور حضرت، مختار بن ابی عبیده ثقفی باشد.
[17] . مقتل الحسین، ج2، ص5.
[18] . امالی، ص135.
[19] . لهوف. ص147.
[20] . همان، ص 158.
[21] . المنتخب، ص450.
[22] . احقاق الحق، ج19، ص 429.
[23] . همان.
[24] . سوره انبیاء، آیه 69.
[25] . الخرائج و الجرائح، ج2، ص848.
[26] . معانی الاخبار، ص288.
[27] . علل الشرایع، ج1، ص229.
کتاب مقتل چهارده معصوم(ع)(با اندكي تصرف)- ترجمه جواد محدثي، ج2، ص122
پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh ، ساسان
#8
ظلمهای دشمنان در كربلا
خوارزمی می*گوید:
چون تشنگی بر حسین ـ علیه السلام ـ و اصحابش شدت یافت، شبانه برادرش عباس را با سی سوار و بیست پیاده و بیست مشك فرستاد تا آنكه نزدیك آب رسیدند. عمروبن حجاج گفت: كیستی؟ نافع بن هلال گفت: من پسر عموی تو هستم، از یاران حسین ـ علیه السلام ـ. آمده*ام از این آبی بنوشم كه شما مانع شده*اید. گفت: بنوش! گوارا! نافع گفت: وای بر تو! چگونه آب بنوشم در حالی كه حسین و همراهانش از تشنگی می*میرند؟ گفت: راست می*گویی، ولی ما مأموریم و چاره*ای جز اطاعت فرمان نداریم. نافع همراهانش را صدا زد، وارد فرات شدند. عمرو هم سربازانش را صدا كرد تا نگذارند. بین آن دو گروه بر سرِ آب پیكار سختی در گرفت. عده*ای می*جنگیدند و گروه دیگر مشكها را پر می*كردند. مشكها پر شد و تعدادی از سربازان عمروبن حجاج كشته شدند، اما از یاران امام كسی كشته نشد. این گروه با آب به اردوگاه خود برگشتند. حسین ـ علیه السلام ـ و همراهانش آب نوشیدند. عباس را آن روز لقب «سقا» دادند.[1]
هجوم سپاه عمر سعد به طرف امام
نیز گوید:
چون نامه ابن زیاد به عمر سعد رسید و حسین را از آن آگاهانید، كسی از سوی عمر سعد ندا داد: ای سپاه خدا! سوار شوید. آنان سوار شدند و به طرف اردوگاه امام حسین ـ علیه السلام ـ تاختند. امام آن لحظه نشسته سر بر زانویش نهاده بود. صدای فریاد و شیون زینب را شنید كه نزد برادر آمد و او را تكان داد و گفت: برادر جان! صدای همهمه را نمی*شنوی كه به ما نزدیك می*شوند؟ حسین ـ علیه السلام ـ سر برداشت و گفت: خواهرم! اینك جدم پیامبر و پدرم علی و مادرم فاطمه و برادرم حسن را خواب دیدم كه می*گفتند: بزودی پیش ما می*آیی. به خدا كه آن وعده نزدیك است. زینب شیون كرد و بر صورت خود سیلی زد. حسین ـ علیه السلام ـ فرمود: آرام باش و شیون مكن كه اینان ما را شماتت می*كنند.
حسین ـ علیه السلام ـ نزد برادرش عباس رفت و گفت: برادرم! سوار شو و پیش اینان برو و ببین چه تصمیم دارند و برایم خبر بیاور. عباس با برادرش و ده نفر سوار شدند و نزدیك آنان رفتند و پرسیدند: چه می*خواهید؟ گفتند: از ابن زیاد فرمان آمده كه یا جنگ یا تسلیم. عباس گفت: پس شتاب نكنید تا به حسین خبر دهم. آنان ایستادند. عباس نزد امام آمد و خبر داد. امام ساعتی سر به زیر افكنده و می*اندیشید و یارانش بافرستادگان عمر سعد گفتگو می*كردند. حبیب بن مظاهر می*گفت: به خدا كه بد قومی*اند آنان كه فردای قیامت، خدا و رسول را در حالی دیدار می*كنند كه ذریه پیامبر و اهل بیت او را كه اهل نیایش و نماز شب و ذكر خدا در شب و روزند، و پیروان پاك و نیك او را كشته باشند. مردی از سپاه عمر سعد به نام عروه بن قیس گفت: تو تا می*توانی از خودت ستایش می*كنی. زهیر گفت: ای پسر قیس! از خدا بترس و از آنان نباش كه یاور گمراهی و كشنده انسانهای پاك و عترت برترین رسول و ذریه اصحاب كسایند. پسر قیس گفت: تو كه پیش از ما از پیروان اهل بیت نبودی؛ تا آنجا كه می*شناختیم تو عثمانی بودی. چه شد كه علوی شدی؟ زهیر گفت: درست است آن گونه بودم، ولی چون دیدم حق حسین را غصب كرده*اند، به یاد جدش و جایگاهی كه وی نزد رسول خدا داشت افتاده*ام، تصمیم به یاری و همراهی او گرفتم تا جان خود را فدایش كنم، برای حفظ آن حقی از خدا و رسول كه شما تباه ساختید. آنان در این گفتگو بودند و حسین ـ علیه السلام ـ نشسته در اندیشه جنگ بود و برادرش عباس برابر او ایستاده بود.[2]
عریان ساختن جسم مطهر امام ـ علیه السلام ـ
سید بن طاووس گوید:
راوی گفته است، امام حسین ـ علیه السلام ـ فرمود: جامه*ای برایم بیاورید كه كسی در آن رغبتی نكند تا آن را زیر جامه*هایم بپوشم تا مرا عریان نكنند. شلواری كوچك [3] آورند. فرمود: نه، این جامه ذلیلان است. پیراهن كهنه*ای گرفت، آن را از چند جا پاره كرد و زیر لباسهایش پوشید. چون به شهادت رسید، آن را هم از بدنش درآوردند. سپس شلواری از برد یمانی درخواست كرد، آن را پاره كرد و پوشید. از این رو پاره كرد كه از پیكرش بیرون نیاورند. چون شهید شد، بحر بن كعب ملعون آن را درآورد و حسین ـ علیه السلام ـ را عریان گذاشت. از آن پس دستان بحر بن كعب در تابستان مثل دو تكه چوب خشك، خشك می*شد و در زمستان مرطوب می**گشت و چرك و خون از آن ترشح می*كرد تا آنكه خدای متعال او را هلاك كرد.[4]
چون حسین بن علی ـ علیه السلام ـ احساس كرد كه شهید خواهد شد، فرمود: جامه*ای برای من بیاورید تا كسی در آن رغبت نكند؛ آن را زیر لباسهایم بپوشم تا عریانم نكنند. گفتند: شلوارك، فرمود: آن لباس اهل ذلت است. جامه*ای دیگر گرفت و آن را پاره كرد و از زیر جامه*اش پوشید. چون كشته شد، عریانش كردند. صلوات و رضوان خدا بر او باد![5]
ابن شهر آشوب گفته است: سپس فرمود: جامه*ای برایم آورید كه كسی رغبتی در آن نكند تا زیر جامه*هایم بپوشم كه عریانم نكنند، چرا كه من كشته می*شوم و غارت می*گردم. شلواركی آوردند. آن را نپوشید و گفت: این جامه اهل ذلت است. سپس چیزی آوردند گشادتر از آن و كوتاهتر از شلوار و بلندتر از شلوارك. آن را پوشید. سپس با زنان خداحافظی كرد. [6]
غارت جامه*های امام
شیخ مفید گوید:
چون حسین بن علی ـ علیه السلام ـ شهید شد، ابحر بن كعب آمد و شلوار از تن حضرت درآورد. از آن پس دستانش در تابستان مثل دو چوب خشك می*شد و در زمستان از آن، چرك و خون می*آمد تا آنكه خدا هلاكش كرد. [7] سید بن طاووس گوید:
سپس برای عریان كردن امام روی آوردند. اسحاق بن حویه (حوبه) پیراهنش را بیرون آورد و آن را پوشید و به پیسی مبتلا شد و موهایش ریخت.
گویند در پیراهن حضرت صد و اندی اثر تیر و نیزه و شمشیر بود. امام صادق ـ علیه السلام ـ فرماید: در پیكر حسین ـ علیه السلام ـ اثر سی و سه نیزه و سی و چهار ضربت شمیشر یافتند.
شلور آن حضرت را بحربن كعب برد. گویند زمینگیر و فلج شد. عمامه*اش را اخنس بن مرثد برد و گویند جابر بن یزید اودی برد و آن را بر سرگذاشت و دچار سفاهت گشت. كفش حضرت را اسودبن خالد برداشت. انگشتر او را بجدل بن سلیم كلبی درآورد؛ انگشت او را با انگشتر برید. هم او بود كه مختار دستگیرش كرد و دستها و پاها یش را بریده و همان طور رهایش كرد تا در خون خویش غلتید و مرد. قطیفه*ای از خز داشت كه قیس بن اشعث غارت كرد. زره حضرت را كه كوتاه و بی دامن بود، عمر سعد برداشت، چون عمر سعد كشته شد، مختار آن زره را به كشنده عمر سعد یعنی ابی عمره بخشید. شمشیر آن حضرت را جُمیع بن خلق ازدی برداشت و گویند مردی از بنی تمیم به نام اسودبن حنظله. در روایت ابن سعد است كه فلافش نهشلی شمشیر او را برداشت. محمدبن زكریا افزوده است كه پس از آن به دختر حبیب بن بدیل رسید. این شمشیر غارت شده غیر از ذوالفقار است، چرا كه آن شمشیر، محفوظ و ذخیره شده است، همراه اشیای دیگری از ذخایر نبوت وامامت. روایات هم حكایت از درستی آنچه گفتیم دارد.[8]
صدوق گوید:
از محمدبن مسلم روایت شده كه گوید از امام صادق ـ علیه السلام ـ درباره انگشتر حسین بن علی ـ علیه السلام ـ پرسیدم كه چه شد؟ و گفتم كه شنیده*ام از انگشتش درآورده*اند. فرمود: آن گونه نیست كه می*گویند. حسین ـ علیه السلام ـ فرزندش امام سجاد ـ علیه السلام ـ را وصی خود قرار داد و انگشتر خود را در انگشت او نهاد و امامت را به او سپرد، همان سان كه پیامبر با علی ـ علیه السلام ـ رفتار كرد و امیرمؤمنان و امام حسن و امام حسین ـ علیه السلام ـ انجام دادند. سپس آن انگشتر به دست پدرم از او به من و اكنون پیش من است و هر جمعه آن را به دست می*كنم و با آن نماز می*خوانم.
محمدبن مسلم گوید: روز جمعه خدمت آن حضرت رسیدم، در حالی كه نماز می*خواند. پس از نماز دستش را به سوی من دراز كرد. در انگشتش انگشتری دیدم كه نقش نگین آن چنین بود: «لااله الا الله عده للقاء الله» و فرمود: این انگشترجدم ابا عبدالله الحسین ـ علیه السلام ـ است. [9]
اهل بیت ـ علیهم السلام ـ در كوفه
ابن نما گوید:
مردم برای تماشای اسرای آل پیامبر جمع شدند. زنی از كوفیان از بالا خانه آنان را دید و پرسید: شما از كدام اسیرانید؟ گفتند: ما اسیران محمد ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ هستیم. وی پایین آمد و مقداری لباس و مقنعه جمع آوری كرد و به آنان داد تا خود را بپوشانند. امام سجاد ـ علیه السلام ـ نیز با آنان بود؛ همچنین حسن به حسن مثنی كه از میدان او را آورده بودند، در حالی كه رمقی در بدن داشت و زید و عمر پسران امام مجتبی ـ علیه السلام ـ با او بودند. كوفیان می*گریستند.[10]
علامه مجلسی گوید:
در برخی كتابهای معتبر دیدم كه از مسلم جصاص (گچكار) روایت شده است: ابن زیاد مرا برای تعمیر دارالاماره در كوفه خواسته بود. مشغول گچكاری درها بودم كه سر و صداهایی از اطراف كوفه شنیدم. به خادمی كه با ما كار می*كرد گفتم: چرا كوفه پر سر و صداست؟ گفت: هم اینك سر یك شورشی را كه بر ضد خلیفه خروج كرده آورده*اند. گفتم: آن خارجی كیست؟ گفت: حسین بن علی. او را واگذاشته، بیرون آمدم و چنان بر صورت خویش زدم كه ترسیدم چشمانم نابینا شود. گچِ دستهایم را شستم، از پشت قصر بیرون شدم، به میدانگاه آمدم. ایستاده بودم و مردم منتظر رسیدن اسیران و سرها بودند كه چهل محمل آمد كه بر چهل شتر بود و زنان اهل بیت و فرزندان فاطمه ـ علیها السلام ـ در میان آنها بودند. امام زین العابدین ـ علیه السلام ـ هم بر شتر بی كجاوه*ای سوار بود كه رگهای گردن ش پر از خون بود و می*گریست و این اشعار را می*خواند:
ای امت بد كه هرگز مباد سرزمینتان سیراب شود و ای امتی كه حق پیامبر را درباره ما رعایت نكردید! اگر روز قیامت، ما و رسول خدا را یكجا جمع كنند، چه می*گویید؟
ما را بر شتران برهنه سوار كرده می*چرخانید، گویا ما دین شما را استوار نكرده*ایم!
ای بنی امیه! این چه وضعی است كه بر این مصیبتهای ما آگاهید و كاری نمی*كنید.
از خوشحالی كف می*زنید و در روی زمین ما را به اسیری می*برید.
وای بر شما! مگر جدم رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ نیست كه مردم را از راه گمراهان به حق هدایت كرد؟ ای واقعه عاشورا! مرا به غم نشاندی و خدا پرده بدكاران را خواهد درید.
گوید: كوفیان به كودكانی كه بر محملها سوار بودند، نان و خرما و گردو می*دادند. ام*كلثوم بر سر آنان فریاد كشید: ای مردم كوفه! صدقه بر ما حرام است و آنها را از دست و دهان كودكان می*گرفت و به زمین می*انداخت. مردم همه گریان بودند. ام*كلثوم سر از محمل بیرون كرد و گفت: ای كوفیان! مردانتان ما را می*كشند و زنانتان بر ما می*گریند؟ خدا بین ما و شما در روز قیامت داوری خواهد كرد. در حالی كه او مشغول سخن گفتن با زنان بود، صدای شیونی برخاست. دیدند سرهای شهداست كه می*آورند و سر مطهر حسین ـ علیه السلام ـ پیشاپیش سرهاست، تابان همچون ماه و شبیه به پیامبر خدا، محاسن او مشكی و خضاب زده و چهره*اش درخشان مثل ماه كه باد، موهای حضرت را این سو و آن سو می*زد. زینب ـ علیها السلام ـ نگاه كرد و سر پرخون برادر را دید. پیشانی خود را به چوبه محمل زد. خون را دیدم كه از زیر مقنعه*اش بیرون می*زد و بانوایی سوزناك، خطاب به آن سر می*گفت:
غارت و آتش زدن خیمه*ها
خوارزمی می*گوید:
دشمنان آمدند و خیمه*گاه را محاصره كردند. شمر هم با آنان بود. گفت: وارد شوید و لباسهایشان را غارت كنید. آن گروه وارد شده و هرچه در خیمه بود برداشتند. حتی گوشواره از گوش ام*كلثوم خواهر امام حسین ـ علیه السلام ـ هم درآوردند و گوش او را زخمی كردند. بر سر لباسهایی كه بر تن زنان بود نزاع می*كردند. قیس بن اشعت، قطیفه*ای را كه حسین ـ علیه السلام ـ روی آن می*نشست برداشت. از این رو به «قیس قطیفه» معروف شد. مردی از ازد به نام اسود، كفش آن حضرت را برداشت. آنگاه آن مردم به دنبال جامه*ها و اسبها و شترها رفتند و آنها را غارت كردند.
ابن نما گوید:
آنگاه به غارت خانواده و همسران امام حسین پرداختند، روسری از سرها و انگشتر از انگشتها، گوشواره از گوشها و خلخال از پاها در می*آوردند. مردی از سنبس پیش دختر امام حسین ـ علیه السلام ـ آمد و چادر را از سرش برگرفت و آنان بی لباس ماندند، دستخوش باد حوادث و بازیچه دستهای تقدیر و اندههای بزرگ (آنگاه وی اشعاری از حسن بن ضحاك می*آورد كه به غمنامه عزیزان اهل بیت مرتبط می*شود.)
یكی از زنان بنی بكر بن وائل كه دید وسایل غارت شده زنان را تقسیم می*كنند، گفت: ای آل بكر! آیا دختران پیامبر را غارت می*كنید؟! حكمی جز از آن خدا نیست، هلا ای خوخنواهان مصطفی.... ! همسرش او را برگرداند. دختران پیامبر و نور چشمهای حضرت زهرا ـ علیها السلام ـ بیرون آمدند، حسرت زده و نوحه*گر وگریان بر آن جوانان و پیران. به خیمه*ها آتش زدند. آنان گریزان از خیمه*ها بیرون آمدند.[11]
آتش به آشیانه مرغی نمی*زنند گیرم كه خیمه، خیمه آل عبا نبود.
محمدبن سعد گوید:
مردی از اهل عراق، با حالت گریان زینتهای دختر امام حسین ـ علیه السلام ـ، فاطمه را می*گرفت. وی گفت: چرا گریه می*كنی؟ گفت: دختر پیامبر خدا را غارت می*كنم، گریه نكنم؟ گفت: پس واگذار. گفت: می*ترسم دیگری آن را بردارد. [12]
صدوق با سند خود از فاطمه دختر امام حسین ـ علیه السلام ـ روایت می*كند:
غانمه وارد خیمه ما شد. من دختر كوچكی بودم كه دو خلخال طلایی در پاها یم بود. او می*كوشید آنها را از پایم در*آورد و در همان حال می*گریست. گفتم: چرا گریه می*كنی ای دشمن خدا!؟ گفت: چرا گریه نكنم، در حالی كه دختر پیامبر را غارت می*كنم! گفتم: خوب غارتم نكن. گفت: می*ترسم دیگری بیاید و آن را ببرد. گوید: هر چه در خیمه*ها بود غارت كردند، حتی جامه*هایی كه بر تنمان بود.[13]
ابن جوزی گوید:
یكی از آنان جامه فاطمه دختر امام حسین ـ علیه السلام ـ را برداشت. دیگری زیورهایش را و زنان و دختران را لخت كردند. [14]
سید بن طاووس از قول راوی نقل می*كند:
دختری از طرف خیمه*گاه امام حسین ـ علیه السلام ـ آمد. مردی به او گفت: دختر! سرورت كشته شد! آن دختر گوید: شیون كنان پیش زنان رفتم. آنان هم رو در روی من ایستاده به فغان پرداختند. راوی گوید: آن گروه در غارت خیمه*های خاندان رسالت به مسابقه پرداختند، حتی جامه*ها از زنان می*گرفتند. دختران رسول خداـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ و حریم رسالت، گریان و نالان در فراق حامیان و دوستان از خیمه*ها بیرون آمدند. حمیدبن مسلم گوید: زنی از بنی بكر بن وائل را كه با شوهرش در سپاه عمر سعد بود دیدم كه چون حمله به خیمه*های خانواده امام و غارت آنها را دید، شمشیری برداشت و به سوی خیمه*ها شتافت و گفت: ای آل بكر! آیا دختران پیامبر غارت می*شوند؟! جز برای خدا حكومت نیست. ای خونخواهان پیامبر شوهرش او را گرفت و برگرداند. راوی گوید: آنگاه زنان را از خیمه*ها بیرون آوردند و در خیمه*ها آتش افروختند. [15]
نیز گوید:
بدان كه اواخر روز عاشورا اهل بیت امام حسین ـ علیه السلام ـ و دختران و كودكان به اسارت دشمنان در آمدند. اندوهگین و گریان بودند و تا آخر آن روز در چنان خواری و شكستگی بودند كه به قلم نمی*آید، آن شب را به صبح آوردند، در حالی كه حامیان و مردان خود را از دست داده بودند و غریبانه كوچ می*كردند. دشمنان سعی می*كردند هر چه بیشتر با آنان بدرفتاری كنند تا نزد عمر سعد بی دین و ابن زیاد كافر و یزید بن معاویه، سركرده الحاد و عناد تقرب جویند.[16]
شیخ مفید از حمید بن مسلم نقل می*كند:
به خدا قسم برخی از زنان و دختران را می*دیدم كه بر سر غارت لباسهایش نزاع بود. به علی بن الحسین ـ علیه السلام ـ رسیدیم كه بشدت بیمار بود و روی فرشی نشسته بود گروهی با شمر بودند. به او گفتند: آیا این بیمار را نمی*كشی؟ پیش خود گفتم: سبحان الله! آیا كودكان را هم می*كشند؟ این یك كودك است و بیمار. آنان را از اطراف او كنار زدم. عمر سعد آمد. زنان بر سر او فریاد كشیدند و گریستند. به همراهانش گفت: كسی از شما وارد خیمه زنان نشود و متعرض این پسر بیمار نگردد. زنان از او خواستند: اموال غارت شده را برگردانند تا خود را بپوشانند. گفت: هر كه از اینان چیزی برده بیاورد. به خدا قسم هیچ كس چیزی برنگرداند. گروهی از همراهانش را مأمور خیمه*های زنان و علی بن الحسین ـ علیه السلام ـ ساخت تاكسی از آنان جایی نرود و با آنان بدرفتاری نشود. [17]
ابن كثیر به سند خود از جعفربن محمد نقل می*كند:
شمر می*خواست امام زین العابدین ـ علیه السلام ـ را كه كوچك و بیمار بود بكشد، حمیدبن مسلم نگذاشت. عمر سعد آمد و گفت: كسی وارد خیمه زنان نشود و كسی این نوجوان را نكشد و هر كه هرچه برده برگرداند. به خدا هیچ كس چیزی برنگرداند. [18]
اسب تاختن بر بدن مطهر
طبری می*گوید:
عمر سعد در میان یارانش ندا داد: چه كسی حاضر است اسب بر بدن حسین ـ علیه السلام ـ بتازاند؟ ده نفر آماده شدند. اسحاق بن حیوه هم از آنان بود (كسی كه پیراهن امام حسین را درآورد و بعدها دچار برص شد). نیز احبش بن مرثد. آنان آمدند و با اسبهایشان سینه و پشت آن حضرت را لگدكوب كردند. احبش بن مرثد مدتی پس از آن در میان نبردی ایستاده بود كه تیری بر قلبش فرود آمد ومرد. [19]
سید بن طاووس گوید:
عمر سعد در میان یارانش صدا زد: چه كسانی حاضرند اسب بر بدن امام حسین بتازند؟ ده نفر پذیرفتند: اسحاق بن حوبه (حویه، حیوه)، اخنس بن مرثد، حكیم بن طفیل، عمر بن صبیح، رجاء بن منقذ سالم بن خیثمه، صالح بن وهب، واحظ بن غانم، هانی بن ثبیت و اسید بن مالك. آنان با سم اسبهایشان جسد امام را لگدكوب كرده و پشت و سینه *اش را له كردند.
راوی گوید: این ده نفر نزد ابن زیاد معلون آمدند. اسید بن مالك یكی از آنان گفت: ما بودیم كه سینه را پس از پشت، لگدكوب كردیم... ابن زیاد گفت: شما كیستید؟ گفتند: ما با اسبهای خود بر پشت حسین تاختیم تا آنكه استخوانهای سینه *اش را خرد كردیم. دستور داد جایزه اندكی به آنان بدهند. ابو عمر زاهد گوید: به آن ده نفر نگاه كردیم، دیدیم همه*شان زنازاده*اند. مختار آنان را دستگیر كرد و دست و پایشان را بست و دستور داد لگدكوب اسبها كنند تا آنكه هلاك شوند. [20]
فرستادن سر امام و اصحاب نزد ابن زیاد
طبری گوید:
عمر سعد، همان روز سر امام حسین ـ علیه السلام ـ را همراه خولی و حمید بن مسلم پیش ابن زیاد فرستاد. خولی خواست به قصر ببرد، در قصر بسته بود. به خانه خود رفت و آن سر را زیر تشتی در خانه*اش گذاشت. وی دو همسر داشت، یكی از بنی اسد، دیگری از حضرمیان به نام نوار دختر مالك و آن شب آن همسر حضرمی بود.
نوار گوید: خولی سر امام حسین ـ علیه السلام ـ را آورد و زیر تشتی در خانه گذاشت. وارد اتاق شد و به رختخواب رفت. گفتم: چه خبر؟ چه داری؟ گفت: ثروت روزگار را آورده*ام؛ این سر حسین است كه با تو در خانه است. گفتم: وای بر تو! مردم زر و سیم می*آورند، تو سر پسر پیامبر را آورده*ای؟ نه به خدا! هرگز دیگر با تو سر بر یك بالین نخواهم گذاشت. زنش گوید: از بسترم برخاسته از اتاق بیرون رفتم. وی همسر دیگرش را صدا كرد و پیش خود فراخواند و من نشستم و نگاه كردم. پیوسته نوری را همچون یك ستون می*دیدم كه از آسمان بر آن تشت می*تابد و پرده سفیدی را دیدم كه اطراف آن در پرواز است. چون صبح شد، سر را پیش ابن زیاد برد. [21]
سید بن طاووس گوید:
عمر سعد سر امام حسین ـ علیه السلام ـ را همان روز عاشورا همراه خولی و حمید بن مسلم پیش عبیدالله بن زیاد فرستاد و دستور داد سرهای بقیه اصحاب و اهل بیت امام را از تن جدا سازند و آنها همراه شمر و قیس بن اشعث وعمربن حجاج فرستاد. آنان به كوفه آوردند. روایت شده كه سرهای اصحاب 78 سر بود كه میان قبایل تقسیم شده تا بدین وسیله نزد ابن زیاد و یزید مقرب شوند. قبیله كنده 13 سر با ریاست قیس بن اشعث، هوازن 12 سر با همراهی شمر، تمیم 17 سر، بنی اسد 16 سر، مذحج 7 سر و دیگر مردم 13 سر آوردند. [22]
خوارزمی می*گوید:
چون خولی سر مطهر را پیش ابن زیاد آورد (بشیر بن مالك عهده دار آوردنش بود) پیش او گذاشت و با اشعاری چنین گفت:
ركابم را پر از سیم و زر كن، منم كه پادشاه با شوكتی را كشتم؛ كسی را كشتم كه بهترین پدر و مادر و برترین نسب را داشت.
ابن زیاد از حرف او خشمگین شد و گفت: اگر می*دانستی او چنین است، چرا كشتی؟ به خدا از من خیری نخواهی یافت و تو را هم به او ملحق می*كنم. او را پیش خواند و گردن ش را زد. [23]
كوچیدن اهل بیت امام ـ علیه السلام ـ
خوارزمی گوید:
عمر سعد آن روز را تا فردا ماند، كشته*های خود را جمع كرد و بر آنان نماز خواند و دفن كرد و حسین و خاندان و یارانش را رها كرد. [24]
محدث قمی گوید:
در «كامل بهایی» است: عمر سعد، روز عاشورا و فردایش تا ظهر را ماند؛ پیران و افراد مورد اطمینان را مأمور امام سجاد ـ علیه السلام ـ و دختران امیرالمؤمنین و زنان دیگر كرد. آنان بیست زن بودند. امام زین العابدین ـ علیه السلام ـ آن روز 22 سال و امام محمد باقر ـ علیه السلام ـ 4 سال داشت. هر دو در كربلا بودند. خداوند آنان را حفظ كرد. [25]
ابولفرج اصفهانی گوید:
اهل بیت امام به اسیری برده شدند. در میان آنان عمر، زید و حسن (فرزندان امام مجتبی ـ علیه السلام ـ) بودند. حسن بن حسن مجروح بود و با آنان برده شد. نیز علی بن الحسین كه مادرش كنیز بود و زینب، ام اكلثوم و سكینه دختر امام حسین هم بودند.[26]
اسیران اهل بیت ـ علیه السلام ـ
ابن سعد گوید: از اهل بیت امام حسین كه با او بودند، تنها پنج نفر جان سالم به در بردند: علی بن الحسین (كه پدر بقیه فرزندان امام حسین تا امروز است و بیمار بود و همراه بانوان)، حسن بن حسن بن علی (كه نسل او ادامه یافت)، عمر بن حسن بن علی (نسل او هم ادامه یافت)، قاسم پسر عبدالله بن جعفر، محمد پسر كوچك عقیل. اینها ضعیف بودند و همراه بانوان حسین بن علی جلو انداختند ـ كه آنان عبارت بودند از: زینب و فاطمه دختران علی بن ابی طالب، فاطمه و سكینه دختران امام حسین، رباب همسر امام حسین كه مادر سكنیه و كودك شیرخوار شهید بود، ام محمد دختر امام حسن كه همسر امام سجاد بود، غلامان و كنیزانی كه آنان را هم همراه سر مطهر امام و سرهای نزد ابن زیاد بردند. [27]

[1] . مقتل الحسین خوارزمی، ج 1، ص 244.
[2] . همان، ص 249.
[3] . در منابع، كلمه تبّان است كه به معنای شلوار كوتاه و كوچك است، مثل شورت.
[4] . لهوف، ص174.
[5] . تاریخ ابن عساكر (زندگانی امام حسین ـ علیه السّلام ـ )، ص221.
[6] . مناقب، ج4، ص109.
[7] . ارشاد، ص241.
[8] . لهوف، ص 177.
[9] . امالی، ص 124.
[10] . مثیرالأحزان، ص80.
[11] . مثیرالاحزان، ص 77.
[12] .طبقات، شرح حال امام حسین، ص 78.
[13] . امالی، ص 139.
[14] . تذكره الخواص، ص 228.
[15] . لهوف، ص180.
[16] . اقبال، ص583.
[17] . ارشاد، ص242.
[18] . البدایه و النهایه، ج 8 ، ص 205.
[19] . تاریخ طبری، ج 3، ص 335. (نام او خنس هم نقل شده است. )
[20] . لهوف، ص 182.
[21] . تاریخ طبری، ج 3، ص 335.
[22] . لهوف، ص 189.
[23] . مقتل الحسین، ج 2، ص 39.
[24] . همان.
[25] . نفس المهموم، ص 386.
[26] . مقاتل الصالبیین، ص 119.
[27] . طبقات، شرح حال امام حسین ـ علیه السّلام ـ ، ص 77.
مقتل چهارده معصوم (ع) با اندكي تلخيص- ترجمه جواد محدثي، ج 2، ص
پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh ، ساسان
#9
شهدای كربلا در جریان نهضت عاشورا و سرزمین كربلا اصحاب و یاران امام حسین ـ علیه السلام ـ تا پای جان در ركاب امام ـ علیه السلام ـ با دشمن نبرد كردند و به شهادت رسیدند، كه به برخی از آنها اشاره می شود:
1 ـ عبدالله بن عمیر
طبری به نقل از ابومخنف و او از قول ابوجناب روایت كند:
مردی از ما به نام عبدالله بن عمیر از بنی عُلیم ساكن كوفه شده، در نزدیكی چاه جعد از قبیله همدان خانه*ای گرفته بود. از بنی نمر همسری داشت به نام ام وهب دختر عبد. در نُخلیه، كوفیان را دید كه سان دیده می*شوند تا به نبرد امام حسین ـ علیه السلام ـ اعزام شوند. از آنان پرسید. گفتند: به نبرد با حسین پسر فاطمه دختر پیامبر می*روند. گوید: به خدا شیفته جهاد با مشركان بودم و امیدوارم ثواب جنگ با اینان كه با پسر دختر پیامبرشان می*جنگند، نزد خدا كمتر از پاداش جهاد با مشركان نباشد. نزد همسر خود رفت و آنچه را شنیده بود باز گفت و تصمیم خود را به وی گفت. زنش گفت: كار درستی است و بهترین كار توست، چنان كن و مرا هم با خودت ببر.
شبانه نزد حسین ـ علیه السلام ـ رفت. چون ابن زیاد نزدیك حسین ـ علیه السلام ـ شد تیر انداخت و مردم را هدف قرار داد، یسار غلام زیاد بن ابی سفیان و سالم غلام ابن زیاد به میدان آمدند و حریف طلبیدند.
حبیب بن مظاهر و بریر از جا برخاستند. امام به آنان فرمود: شما بنشینید. عبدالله بن عمیر برخاست و از امام اذن میدان خواست. امام كه او را دید، با قامتی رشید و بازوهای محكم و سینه *ای ستبر فرمود: فكر می*كنم او حریفان را بكشد. اگر می*خواهی برو. به میدان رفت. پرسیدند: كیستی؟ خود را معرفی كرد. گفتند: تو را نمی*شناسیم، زهیر یا حبیب یا بریر بیاید. یسار جلو سالم ایستاده بود. عبدالله بن عمیر به او گفت: ای فرزند زن نابكار! از مبارزه كسی از مردم ناخرسندی؟ هیچ یك از اینان به جنگ تو نمی*آیند مگر آنكه از تو بهتر باشد. پس حمله*ای كرد و با شمشیر بر او زد و او را افكند. سرگرم نبرد با او بود كه سالم به او حمله كرد. یاران امام ندا دادند كه مواظب باش كه برده رسید. تا به خود بجنبد او رسید و ضربتی زد. عبدالله با دست چپ جلو ضربه را گرفت كه انگشتانش پرید. عبدالله بر او تاخت و او را كشت و سرگرم خواندن این رجز شد:
اگر مرا نمی*شناسید من پسر كلب و از دودمان عُلیم هستم و این افتخار مرا بس. دلاوری غیورم، نه زار و زبون هنگام مصیبت. ای ام وهب! من برا تو عهده*دار می*شوم كه با نیزه و شمشیر، شجاعانه با ایشان بجنگم، نبرد بنده*ای مؤمن به پروردگار.
همسرش ام وهب عمودی برداشت و به طرف همسرش آمد، در حالی كه می*گفت: پدر و مادرم فدای تو در راه دودمان پاك پیامبر بجنگ. شوهر می*كوشید تا او را نزد زنان برگرداند. او هم پیراهن شوهر را گرفته بود و می*گفت: تو را رها نمی*كنم تا آنكه همراه تو به شهادت برسم. امام حسین ـ علیه السلام ـ صدایش كرد و فرمود: خدا پاداش خیر به دودمانتان بدهد، پیش زنان برگرد و با آنان بنشین. جهاد بر زنان نیست. وی نزد بانوان برگشت.
عمرو بن حجاج كه فرمانده جناح راست دشمن بود حمله كرد. چون به حسین ـ علیه السلام ـ نزدیك شد، تیراندازان به زانو نشستند و نیزه*داران نیزه*ها را به طرف او گرفتند. سواره*های آنان از نیزه*داران جلوتر نیامدند. چون خواستند برگردن د، به طرف آنان تیر انداختند و عده ای را كشته، جمعی را مجروح كردند.[1]
نیز گوید:
همسر عبدالله بن عمیر از خیمه*گاه بیرون آمد و به طرف شوهرش رفت و بر بالین او نشست و خاك از چهره*اش می*زدود و می*گفت: بهشت گوارایت باد! شمر به غلامی به نام رستم گفت: با گرز بر سر آن زن بزن. او هم گرز بر سر او زد و همان جا به شهادت رسید. [2]
محمد بن ابی طالب گوید:
حدیثی دیدم كه این وهب، مسیحی بود. او و مادرش به دست امام حسین ـ علیه السلام ـ مسلمان شدند. در جنگ، 24 پیاده و 12 سواره را كشت، آنگاه اسیر شد. او را نزد عمر سعد بردند. گفت: سخت می جنگیدی! آنگاه دستور داد گردن ش را زدند و سر او را به طرف لشكرگاه امام پرتاب كردند. مادرش آن سر را گرفت و بوسید. سپس آن را به طرف سپاه عمر سعد پرتاب كرد. به مردی خورد و او را كشت. پس از آن چوب خیمه را برداشت و حمله كرد و دو نفر را به هلاكت رساند. امام حسین ـ علیه السلام ـ به او فرمود: ام وهب ! خدا امیدت را ناامید نمی*كند.[3]
سید محسن الامین پس از نقل داستان عبدالله بن عمیر كلبی و همسرش ام وهب گوید:
در حاشیه «لواعج الأشجان» گفته*ایم كه بین داستان عبدالله بن جناب كلبی و داستان این وهب، از مورخان اشتباهی پیش آمده و درست همان است كه اینجا ذكر كردیم. احتمال است كه هر دو نفر، یكی باشند و وهب با ابووهب و حباب با جناب اشتباه شده باشد. [4]
2 ـ حر بن یزید
طبری گوید:
چون عمر بن سعد آماده حمله شد. حر به او گفت: آیا با این مرد می*جنگی؟ گفت: آری به خدا جنگی كه آسانترین آن افتادن سرها و جدا شدن دستها باشد. گفت: آیا به هیچ كدام از آنچه پیشنهاد كرد، راضی نمی*شوید؟ عمر سعد گفت: اگر كار دست من بود چنان می*كردم، ولی امیر تو نمی*پذیرد. حر آمد و كنار از مردم ایستاد. قره بن قیس از قبیله خودش نیز با او بود. پرسید: ای قره! آیا امروز اسب خود را آب داده*ای؟ گفت: نه. گفت نمی*خواهی سیرابش كنی؟ (می*گوید) به خدا پنداشتم كه می*خواهد از آنان دور شود و شاهد جنگ نباشد و نمی*خواهد وقتی چنین می*كند او را ببینم و می*ترسد گزارش دهم. گفتم: سیراب نكرده*ام، می*روم آبش دهم. از آنجا كه حر بود كناره گرفتم. به خدا اگر مرا از تصمیم خودش آماده ساخته بود همراه او به حسین ـ علیه السلام ـ می*پیوستم. او بتدریج به حسین ـ علیه السلام ـ نزدیكتر می*شد. مردی از قوم او به نام مهاجرین بن اوس گفت: ای حر می*خواهی چه كنی؟ حمله كنی؟ ساكت ماند و بیم او را فرا گرفت. به وی گفت: حر! كار تو شك آور است. به خدا تو را هرگز در چنین حالتی ندیده بودم. اگر از من درباره شجاعترین فرد كوفیان می*پرسیدند از تو نمی*گذشتم. این چه حالت است كه داری؟
گفت: به خدا قسم خود را در میان بهشت و دوزخ مخیر می*بینم. به خدا چیزی را بر بهشت نخواهم برگزید، هر چند قطعه قطعه و سوزانده شوم. بر اسب خود نواخت و به امام حسین ـ علیه السلام ـ پیوست و گفت: ای پسر پیامبر! فدای تو گردم! من همانم كه تو را از برگشتن مانع شدم و در راه، همراهی*ات كردم و تو را در این سرزمین فرود آوردم. به خدای یكتا قسم ! باور نمی*كردم كه اینان پیشنهاد تو را رد كنند و با تو چنین رفتار نمایند. پیش خود می*گفتم: طوری نیست اگر كمی مطیع آنان باشم تا مرا از نافرمانان نشمارند. آنان این پیشنهاد را از حسین ـ علیه السلام ـ خواهند پذیرفت. به خدا اگر می*دانستم از تو نمی*پذیرند، با تو این رفتار را نمی*كردم. اینك توبه كنان به درگاه خدا پیش تو آمده*ام و و آماده*ام در برابر تو فداكاری كنم و كشته شوم. آیا توبه*ام پذیرفته است؟
امام فرمود: آری، خدا توبه*ات را می*پذیرد و می*آمرزد. نامت چیست؟ گفت: حر بن یزید. فرمود: تو آزادی، همان گونه كه مادرت تو را حر نامیده است. تو به خواست خدا هم در دنیا آزادی هم در آخرت. فرود آی. گفت: سواره باشم بهتر است. ساعتی سواره بر اسب با آنان می*جنگم، سرانجامِ كار فرود آمدن است. امام فرمود: رحمت خدا بر تو! هرچه دوست داری. حر نزد اصحاب خود بازگشت و خطاب به آنان گفت: ای گروه مردم! آیا یكی از این پیشنهادها را كه حسین ـ علیه السلام ـ دارد نمی*پذیرد تا خداوند شما را از جنگ با او معاف دارد؟ گفتند: با عمر سعد كه فرمانده است صحبت كن. همان سخنان قبلی را با او گفت. عمر سعد گفت: دوست دارم اگر راهی داشتم چنان می*كردم. آنگاه گفت: ای كوفیان! مادرتان به عزایتان بنشیند. او را فراخواندید، اینك كه آمده، تسلیم دشمنش كردید؟ می*پنداشتید كه در راهش كشته می*شوید، اینك بر او هجوم آورده*اید تا بكشیدش؟ او را نگه داشته و خشمگین ساخته و از هر سو احاطه*اش كرده*اید و نمی*گذارید به شهرهای بزرگ خدا برود و خود و خاندانش ایمن باشند و در دست شما همچون اسیری است كه از او كاری ساخته نیست و او و زنان و فرزندان و یارانش را از این آب جاری فرات كه یهودی و مسیحی و نصرانی و هر دیو و ددی از آن می*نوشد، جلوگیری كرده*اید. اینك آنان بی*تاب تشنگی*اند! چه بدرفتاری*ای با فرزندان پیامبر كردید! خداوند در روز تشنگی (قیامت) سیرابتان نكند، اگر توبه نكنید و هم اكنون و همین امروز دست از دشمنی با او بر ندارید.
پیاده نظام دشمن او را هدف تیرهای خود قرار دادند. [5]
خوارزمی می*گوید:
چون حربه حسین ـ علیه السلام ـ پیوست، مردی از بنی تمیم به نام یزید بن سفیان گفت: به خدا اگر حر را ببینم، با نیزه در پی او خواهم رفت. در همان هنگام كه او می*جنگید و گوش و پیشانی اسبش زخم برداشته و خون از آن جاری بود، حصین بن نمیر به وی گفت: این همان حری است كه آرزویش را داشتی. می*خواهی كاری كنی؟ گفت: آری، و به سوی حر شتافت. حر بی*درنگ او را به قتل رساند. چهل سواره و پیاده را هم كشت. پیوسته می*جنگید تا آنكه اسب او را پی كردند و حر پیاده می*جنگید و چنین رجز می*خواند:
اگر اسبم را پی كردید، منم آزادزاده*ای دلاورتر از شیر بیشه*ها. هنگام حمله سست نمی*شوم و هنگام پایداری هرگز فرار نمی*كنم.
جنگید تا به شهادت رسید. اصحاب امام، پیكرش را از میدان آورده، نزد حسین ـ علیه السلام ـ گذاشتند. هنوز رمقی در تن داشت. امام خاك از چهره*اش می*زدود و می*فرمود: تو همان گونه كه مادرت تو را نامیده، حر و آزاده*ای، آزاده در دنیا و آخرت. برخی اصحاب امام حسین، نیز امام سجاد ـ علیه السلام ـ در سوك او شعر سرودند و حماسه و فداكاری او را ستودند.[6]
ابن نما با سند خود ذكر می*كند كه حر به امام حسین ـ علیه السلام ـ گفت:
چون ابن زیاد مرا به سوی تو فرستاد، از قصر او بیرون آمدم، از پشت سرم ندایی شنیدم كه می*گفت: ای حر! تو را مژده باد به نیكی! چون برگشتم، كسی را ندیدم. پیش خود گفتم: به خدا كه این مژده نیست، من برای مبارزه با حسین ـ علیه السلام ـ می*روم! فكر نمی*كردم كه از تو پیروی كنم. امام فرمود: به خیر و پاداش رسیدی.[7]
3 ـ مسلم بن عوسجه
طبری از زبیدی نقل می*كند:
وقتی عمرو بن حجاج به یاران حسین ـ علیه السلام ـ نزدیك شد، شنیدند كه می*گفت: ای كوفیان! در اطاعت و همبستگی باشید؛ در كشتن كسی از دین بیرون رفته و با حاكم مخالفت كرده، تردید نكنید. امام حسین ـ علیه السلام ـ به وی فرمود: ای عمرو! آیا مردم را بر ضد من می*شورانی؟ آیا ما از دین بیرون رفته*ایم و شما بر دین استوارید؟ به خدا قسم وقتی جانتان را گرفتند و با عملهایتان مُردید، خواهید دانست چه كسی از دین بیرون رفته و چه كسی سزاوار دوزخ است. عمرو بن حجاج كه در جناح راست سپاه عمر سعد، طرف فرات بود، بر امام حمله آورد. ساعتی جنگیدند. مسلم بن عوسجه اولین نفر از اصحاب امام بود كه به شهادت رسید. عمرو و یارانش برگشتند. غبار برخاست. مسلم را دیدند كه بر زمین افتاده است. رمقی داشت كه امام به بالین او رسید و فرمود: رحمت خدا بر تو ای مسلم بن عوسجه! «برخی از آنان به شهادت رسیدند و برخی منتظرند و پیمان خویش را عوض نكردند.»[8]
حبیب بن مظاهر نزدیك او رفت و گفت: مسلم! مرگ تو برایم ناگوار است. مژده باد تو را به بهشت! مسلم با صدای ناتوانی گفت: خدا مژده خیرت دهد! حبیب گفت: اگر نه اینكه ساعتی در پی تو خواهم آمد، دوست داشتم هر وصیتی داری بگویی كه عمل كنم، كه هم در خویشاوندی و هم دینداری شایسته*ای. (در حالی كه به امام اشاره می*كرد) گفت: تو را به این مرد سفارش می*كنم كه در راهش جان ببازی. گفت: به خدای كعبه چنین خواهم كرد! بزودی جان باخت. كنیزی داشت كه شیون او به «واعوسجتاه! واسیداه!» برخاست. یاران عمرو بن حجاج فریاد كشیدند: مسلم بن عوسجه را كشتیم. شبث به بعضی اطرافیانش گفت: مرگتان باد! با دست خود، خودتان را می*كشید و خویشتن را برای دیگری خوار می*سازید؟ خوشحالی می*كنید كه مسلم بن عوسجه كشته شد؟ سوگند به خدا چه صحنه*ها و موقعیتهای والایی از او را نزد مسلمانان شاهد بودم. او را در نبرد آذربایجان دیدم كه پیش از فرا رسیدن سپاه مسلمانان، شش نفر از مشركان را كشت. آیا كسی مثل از شما كشته می*شود و خوشحال می*شوید؟
آن كه مسلم بن عوسجه را كشت، مسلم بن عبدالله ضبابی و عبدالرحمان بن ابی خسكاره بود.[9]
4 ـ عمر بن قرظه انصاری
سید بن طاووس گوید:
عمرو بن قرظه انصاری بیرون آمد. از امام حسین ـ علیه السلام ـ اذن طلبید. امام به او اجازه میدان داد. نبردی شایسته و مشتاقانه به بهشت نمود. گروه زیادی از حزب ابن زیاد را كشت. هیچ تیری به سوی امام نمی*آمد جز آنكه با دستش جلو آن را می*گرفت و سینه در برابر شمشیرها سپر می*ساخت و آسیبی به حسین ـ علیه السلام ـ نمی*رسید تا آنكه مجروح شد. رو به امام حسین ـ علیه السلام ـ كرد و گفت: ای پسر پیامبر! آیا وفا كردم؟ امام فرمود: آری، تو پیش از من در بهشتی. سلامم را به رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ برسان و بگو كه من نیز در پی می*آیم. آن قدر جنگید تا به شهادت رسید.[10]
طبری می*گوید:
عمر و بن قرظه انصاری برای نبرد در ركاب حسین ـ علیه السلام ـ بیرون آمد. رجز می*خواند و می*جنگید تا آنكه كشته شد. او از یاران امام حسین بود و برادرش در سپاه عمر سعد بود. برادرش صدا زد: ای حسین! ای دروغگو پسر دروغگو! برادرم را گمراه كردی و او را به كشتن دادی. امام فرمود: خداوند برادرت را گمراه نكرد، بلكه هدایتش فرمود و تو را گمراه كرد. گفت: خدا مرا بكشد اگر تو را نكشم یا در جنگ با تو كشته نشوم. بر امام حمله كرد. نافع بن هلال راه بر او بست و با نیزه*ای او را بر زمین افكند. یارانش او را از معركه برده و نجاتش دادند. [11]
شدت نبرد
طبری گوید:
تا نیمروز، جنگ به شدت ادامه یافت. سپاه عمر سعد جز از یك ناحیه نمی*توانستند حمله كنند، چون خیمه*های یاران امام یك جا و نزدیك هم بود. عمر سعد كه چنین دید، كسانی را مأمور كرد تا از چپ و راست حمله كنند تا آنان را به محاصره كشند. سه، چهار نفر از اصحاب امام حسین ـ علیه السلام ـ نیز از لابه لای خیمه*ها به مردانی كه به تخریب و بر هم زدن خیمه*ها و غارت آنها مشغول بودند حمله می*كردند و می*كشتند و از نزدیك به آنان تیر می*زدند و اسبهایشان را پی می*كردند. عمر سعد دستور داد تا در خیمه*ها آتش سوزی كنند و چنان كردند. امام حسین ـ علیه السلام ـ فرمود: بگذار خیمه*ها را آتش بزنند، می*توانند از آنها به طرف شما بیایند و چنان شد و جز از یك طرف با یاران امام نمی*جنگیدند...
شمر حمله كرد و با نیزه، خیمه امام را پاره كرد و گفت: آتش بیاورید تا این خیمه را بر سر صاحبانش آتش بزنم. زنان شیون كنان از خیمه بیرون آمدند. حسین ـ علیه السلام ـ برسر او فریاد كشید: آیا تو می*خواهی خیمه*ام را بر سر خانواده*ام آتش بزنی؟ خدا تو را به آتش دوزخ بسوزاند. [12]
5ـ ابوثمامه صائدی
طبری گوید:
پیوسته از یاران امام كشته می*شدند و با شهادت هر یك نفر یا دو نفر، آشكار می*شد، ولی دشمنان بسیار بودند و هرچه كشته می*شدند معلوم نمی*شد. ابوثمامه كه چنین دید، به امام عرض كرد: یا اباعبدالله می*بینم كه اینان به تو نزدیك شده*اند. به خدا تا من زنده*ام تو كشته نخواهی شد، دوست دارم خدا را با حالتی ملاقات كنم كه این نماز را كه وقتش نزدیك شده با تو بخوانم. امام سرخود را بلند كرد و فرمود: نماز را به یاد آوردی، خدا تو را از نمازگزاران ذاكر قرار دهد. باشد، اكنون اول وقت نماز است. فرمود: از آنان بخواهید دست از جنگ بردارند تا نماز بخوانیم. حصین بن نمیر (حصین بن تمیم) گفت: نمازتان قبول نیست. حبیب بن مظاهر گفت: خیال می*كنی نماز خاندان رسول قبول نیست و نماز تو قبول است ای الاغ![13]
آنگاه ابوثمامه پس از نماز به امام حسین ـ علیه السلام ـ گفت: تصمیم گرفته*ام به یاران شهیدم بپیوندم، نمی*خواهم بمانم و تو را تنها و كشته ببینم. امام فرمود: جلو بیفت، ما هم ساعتی بعد به شما می*پیوندیم. به میدان شتافت و جنگید و مجروح شد. قیس بن عبدالله صائدی كه پسر عمویش بود و با او دشمنی داشت و او را شهید كرد. [14]
6 ـ سعید بن عبدالله حنفی
سید بن طاووس گوید:
هنگام نماز ظهر شد. امام حسین ـ علیه السلام ـ به زهیر بن قیس و سعید بن عبدالله فرمود: همراه با نیمی از یاران باقیمانده جلو بایستند. با آنان نماز خوف خواند. تیری به سوی حسین ـ علیه السلام ـ آمد. سعید بن عبدالله جلو رفت و همچنان خود را سپر تیرها ساخت تا آنكه بر زمین افتاد، در حالی كه می*گفت: خدایا! همچون لعنت قوم عاد و ثمود، لعنتشان كن. خدایا! از من به پیامبرت سلام برسان و به او برسان كه چه رنجی از زخم چشیدم. من خواستار پاداش تو در یاری فرزندان پیامبرت هستم. سپس به شهادت رسید، در حالی كه افزون برزخم شمشیرها و نیزه*ها، سیزده تیر بر بدنش نشسته بود.[15]
7 ـ حبیب بن مظاهر
طبری گوید:
حصین بن نمیر بر یاران امام حمله كرد. حبیب بن مظاهر با او رویاروی شد و با شمشیر بر صورت اسبش زد و او از اسب افتاد. یارانش شتافته او را نجات دادند.
حبیب، رجز می*خواند و خود را حبیب پسر مظاهر، تكسوار نبرد و با وفا و صبور می*خواند و گروه خود را از حجت قویتر و پرهیزكارتر معرفی می*كرد. نبرد سختی كرد. مردی از بنی تمیم به نام بدیل بن صُریم بر او حمله كرد. وی ضربتی بر سر او زد و وی را كشت. مرد دیگری از تمیم به میدان آمد، با نیزه حبیب را افكند. چون خواست برخیزد حصین بن نمیر با شمشیر بر سر او زد و افتاد. آن مرد تمیمی فرود آمد و سر از بدنش جدا كرد. حصین به او گفت: من در كشتن او با تو شریكم. وی گفت: من به تنهایی او را كشتم. حصین گفت: پس سر او را به من بده تا از گردن اسبم بیاویزم تا مردم بینند و بدانند كه من در كشتن او شركت داشتم. آنگاه تو سر را بگیر و نزد ابن زیاد برو. جایزه*ای هم كه برای كشتن او می*گیری مال خودت؛ مرا به آن نیازی نیست. او نمی*پذیرفت. خویشانش بین آن دو گونه آشتی و مصالحه دادند. آن مرد سر حبیب را به او داد. او در حالی كه آن سر مطهر را به گردن اسبش آویخته بود، دوری در لشكر زد و سر را به او پس داد. چون به كوفه بازگشتند، آن مرد سر حبیب را از بندِ زین آویخت و به سوی قعر ابن زیاد رفت. قاسم پسر حبیب بن مظاهر كه نوجوانی بود او را دید. تعقیبش كرد و تا درون قصر با او رفت. آن مرد به شك افتاد. پرسید: پسر! چرا دنبال من می*آیی؟ گفت: چیزی نیست. گفت: نه هست، به من بگو. گفت: این سری كه با توست، سر پدر من است. آیا می*دهی تا آن را به خاك سپارم؟ گفت: نه پسرم، امیر راضی به دفن آن نیست، من می*خواهم با كشتن آن به جایزه بزرگی دست یابم. نوجوان گفت: ولی خداوند بدترین كیفرت می*دهد. به خدا كسی را كشتی كه از تو بهتر بود و گریست. كاری نداشت جز تعقیب قاتل پدرش تا او را غافلگیر كرده به انتقام پدرش او را بكشد. در آن زمان مصعب بن زبیر فرا رسید. مصعب در اجمیرا به جنگ مشغول بود كه پسر حبیب وارد لشكرگاه او شد. قاتل پدر را در خیمه*اش یافت. در پی فرصت بود تا نمیروز كه او به خواب رفته بود، وارد خیمه*اش شد و با شمشیر او را كشت.
ابو مخنف گفته است: چون حبیب بن مظاهر كشته شد، مرگ او حسین ـ علیه السلام ـ را در هم شكست و فرمود: خودم و یاران حمایتگر خود را به حساب خدا می*گذارم.[16]
8 ـ زهیر بن قین
خوارزمی گوید:
پس از او زهیر بن قین به میدان آمد، در حالی كه این گونه رجز می*خواند:
من زهیرم، پسر قین، با شمشیر از حسین ـ علیه السلام ـ در برابر شما دفاع می*كنم. حسین ـ علیه السلام ـ یكی از دو سبط پیامبر و از عترت نیكو و پرهیزكار، و زینت و آراستگی است و آن بی*شك رسول خداست. با شما می*ستیزم وهیچ عاری نیست.
روایت است كه چون خواست حمله كند، كنار امام ایستاد و دست بر شانه امام زد و او را با ابیاتی ستود. آنگاه به میدان شتافت و نبرد سختی كرد. كثیر بن عبدالله و مهاجر بن اوس بر او تاختند و شهیدش كردند. چون شهید شد، امام درباره*اش فرمود: ای زهیر! خدا از رحمتش دورت نكند و قاتل تو را لعنت كند، همچون لعنت قومی كه خداوند آنان را به میمون و خوك تبدیل كرد.[17]
طبری در اینجا اشعاری نقل كرده كه زهیر، خطاب به امام حسین ـ علیه السلام ـ خواند.[18]
9ـ نافع بن هلال
خوارزمی گوید:
پس از زهیر، نافع بن هلال ـ یا هلال بن نافع ـ به میدان رفت. وی به آنان تیر می*افكند و تیرهایش خطا نمی*رفت. دستانش را حنا زده بود. تیر می*انداخت و می*گفت:
تیر می*افكنم، تیرهای نشاندار، و هراس جان را سودی نمی*بخشد. تیرهایی زهرآگین كه زمین دشمن را آكنده سازد. آن قدر تیر افكند تا تیرهایش تمام شد. دست به قبضه شمشیر برد و در حالی كه چنین رجز می*خواند بر آنان تاخت:
منم آن جوان یمنی جملی؛ آیین من آیین حسین و علی است. اگر امروز كشته شوم آرزوی من است؛ این عقیده من است و با عمل خود دیدار خواهم كرد.[19]
طبری گوید:
نافع بن هلال نام خود را بر چوبه*های تیرش نوشته بود و با آن تیرهای نشاندار، تیر می*انداخت و می*گفت: « من جملی*ام، من بر آیین علی*ام». جز آنان كه مجروح شدند دوازده تن از یاران عمر سعد را كشت. آن قدر شمشیر زد تا بازوهایش شكست و اسیر شد. شمر و همراهانش او را گرفته و نزد عمر سعد بردند. عمر سعد گفت: وای بر تو نافع! چرا با خودت چنین كردی؟ گفت: پروردگارم می*داند كه در پی چه بودم. در حالی كه خون بر صورتش جاری بود می*گفت: غیر از مجروحان، دوازده نفر از شما را كشتم و بر این مبارزه خود را ملامت نمی*كنم. اگر دست و بازویی داشتم اسیرم نمی*كردید. شمر به عمر سعد گفت: او را بكش. گفت: خودت او را آوردی، اگر می*خواهی خودت بكش. شمشیر كشید. نافع گفت: به خدا اگر مسلمان بودی، برایت ناگوار بود كه خدا را در حالی ملاقات كنی كه دستت به خون ما آغشته است. خدا را سپاس كه شهادت ما را به دست بدترین مخلوقاتش قرار داد. آنگاه شمر او را شهید كرد.[20]
10ـ یزید بن زیاد (ابو الشعثاء)
ابو مخنف به نقل از فُضیل بن خُدیج گوید:
ابوالشعثاء یزید بن زیاد كندی از طایفه بنی بهدله، در برابر حسین ـ علیه السلام ـ زانو زد و دو صد تیر افكند كه جز پنج تیر، هیچ كدام بر زمین نیفتاد. وی تیرانداز بود و هر بار كه تیر رها می*كرد می*گفت: منم فرزند بهدله، تكسواران عرجله. امام حسین ـ علیه السلام ـ نیز می*فرمود: خدایا! تیرش را به هدف برسان و پاداش او را بهشت قرار بده. چون تیرهایش را افكند، ایستاد و گفت: جز پنج تیر، هیچ كدام هدر نرفت. برایم چنین روشن است كه پنج نفر را كشتم. وی جزء اولین شهدا بود و رجز او روز عاشوار چنین بود: منم یزید و پدرم مهاصر است، شجاعتر از شیر ژیانِ آرمیده در بیشه*ها. پروردگارا! من یاور حسینم و واگذارنده عمر سعد.
وی ازكسانی بود كه همراه عمر سعد به جنگ حسین ـ علیه السلام ـ آمده بود و چون پیشنهادهای امام را نپذیرفتند. به امام پیوست و در ركاب او جنگید تا شهید شد. [21]
11ـ جون، غلام ابوذر
محمد بن ابی طالب گوید:
جون غلام ابوذر غفاری كه سینه فام بود آماده نبرد شد. امام حسین ـ علیه السلام ـ به او فرمود: از طرف من آزادی. تو در پی ما آمدی تا به عافیت برسی، خود را به راه ما گرفتار مكن. گفت: ای پسر پیامبر! من در دوران خوشی ریزخوار شما بودم، اینك در سختی رهایتان كنم؟ به خدا اگر چه بدبو و كم آبرویم و چهره*ام سیاه است، بهشت را ارزانی*ام دار تا بویم خوش و شرافتم افزون و چهره*ام سفید شود. نه به خدا، هرگز از شما جدا نمی*شوم تا این خون سیاه به خونهای شما آمیزد. سپس به جنگ پرداخت و چنین رجز می*خواند:
كافران، ضربه*های شمشیر این غلام سیاه را چگونه می*بینند كه در دفاع از فرزندان محمد می*جنگد؟
با دست و زبان از آنان دفاع می*كنم و در روز قیامت امید بهشت دارم.
آن قدر جنگید تا به شهادت رسید. امام حسین ـ علیه السلام ـ به بالین او آمد و فرمود: خداوندا چهره*اش را سفید و بویش را خوش گردان و با نیكان محشورش كن و بین او و محمد و آل محمد آشنایی آور. [22]
علامه مجلسی گوید:
امام باقر ـ علیه السلام ـ از امام سجاد ـ علیه السلام ـ روایت كرده كه مردم درمیدان حاضر می*شدند و كشتگان را به خاك می*سپردند. پس از ده روز جسد جون را یافته كه بوی مشك از آن بر* می*آمد. رضوان خدا بر او باد![23]
12 و 13 ـ دو جوان غفاری
خوارزمی گوید:
عبدالله و عبدالرحمان از قبیله غفار نزد امام حسین ـ علیه السلام ـ آمدند و سلام داده و گفتند: یا ابا عبدالله ! دوست داریم از تو دفاع كنیم و در برابر تو كشته شویم. امام فرمود: آفرین بر شما! نزدیك بیایید. آن دو گریان پیش امام آمدند. حضرت فرمود: ای برادرزادگانم! چرا گریه می*كنید؟ امیدوارم بزودی دیدگانتان روشن شود. گفتند: فدایت شوم! بر خودمان گریه نمی*كنیم، بر تو گریه می*كنیم كه محاصره*ات كرده*اند و قدرت دفاع از تو نداریم. فرمود: ای برادرزادگان! خداوند پاداشتان دهد كه آنچه در توان دارید، در مواسات و یاری من به كار می*گیرید. خدا بهترین پاداش متقین را به شما بدهد.
سپس با حضرت خداحافظی كرده به میدان رفتند و پس از نبردی سخت شهید شدند.[24]
14 و 15 ـ دو جوانمردِ جابری
خوارزمی گوید:
سیف بن حارث و مالك بن عبدالله، دو جوان جابری از قبیله همدان پیش آمدند و به امام سلام گفته و خداحافظی كرده و به میدان شتافتند و پس از نبردی دلیرانه به شهادت رسیدند. [25]
16 ـ حنظله بن اسعد شبامی
طبری گوید:
حنظله بن اسعد شبامی آمد و در برابر امام ایستاد و خطاب به سپاه دشمن، آیاتی از قرآن را خواند كه هشدار نسبت به نزول عذاب الهی بود: «یا قوم انّی اخافُ علیكم مثل یوم الاحزاب....»[26] و آنگاه گفت: ای قوم! آیا حسین را می*كشید تا عذاب سخت الهی بر شما فرود آید؟ « و هر كه دروغ بندد. نومید و ناكام گردد». [27]
امام حسین ـ علیه السلام ـ خطاب به او فرمود: رحمت خدا بر تو ای حنظله! آنان چون دعوت حق تو را رد كردند مستحق عذاب شدند، آنگاه كه آنان برخاستند تا خون تو و یارانت را بریزند، چه رسد به اكنون، كه برادران صالح تو را كشته*اند. گفت: راست می*گویی جانم به فدایت! تو از من دین شناستر و شایسته*تری. آیا به آخرت نكوچیم و به برادرانمان نپیوندیم؟ امام فرمود: شتاب به سوی آنچه بهتر از دنیاست و آنچه در آن است: به سوی حكومتی ابدی!
وی به امام سلام و خداحافظی كرد و به میدان شتافت. جنگید تا به شهادت رسید. [28]
17 و 18 ـ عابس و شوذب
طبری گوید:
عابس بن ابی شبیب شاكری و شوذب، غلام بنی شاكر آمدند. پرسید: شوذب! در دل تصمیم داری چه كنی؟ گفت: چه كنم! همراه تو، در راه دفاع از پسر دختر پیامبر خدا می*جنگم تا كشته شوم. گفت: همین*گونه درباره تو گمان بود. پس به جنگ در برابر امام بشتاب تا شهادت تو را به حساب خدا بگذارد و من هم پاداش صبر بر شهادتت را ببرم. اگر هم اینك كسی سزاوارتر از تو به من پیشم بود، دوست داشتم تا او زودتر از من به نبرد بشتابد و من آن را به حساب خدا تحمل كنم. امروز روزی است كه باید تا می*تواینم از خدا پاداش بگیریم كه پس از امروز دیگر مجالی برای كار نیست؛ فردا حساب است. جلو رفت و به امام سلام كرد. آنگاه به میدان شتافت و جنگید تا كشته شد.
آنگاه عابس بن ابی شبیب گفت: یا اباعبدالله! امروز هیچ دور و نزدیكی روی زمین برایم عزیزتر و محبوبتر از تو نیست. اگر می*توانستیم با چیزی عزیزتر از جان و خونم از تو دفاع كنم و مانع شهادتت شوم، چنین می*كردم. سلام بر تو ای اباعبدالله! خدا را گواه می*گیرم كه من بر آیین و روش تو و پدرت هستم. سپس با شمشیر آخته بر دشمن تاخت، در حالی كه در پیشانی*اش اثر ضربتی بود.
ابومخنف از مردی به نام ربیع بن تمیم كه شاهد آن روز بود نقل می*كند: چون عابس را دیدم كه می*آید، شناختمش. او را در جنگها دیده بودم. از شجاعترین مردم بود. گفتم: ای مردم! این شیر شیران است، پسر ابی شبیب است. كسی به نبرد او نرود. او پیوسته در میدان هماورد می*طلبید. عمر سعد گفت: سنگبارانش كنید. از هر سو به طرفش سنگ باریدند. چون چنین دید، زره و كلاهخود خود را بیرون آورد و بر آنان حمله كرد. به خدا دیدمش كه بیش از دویست نفر را می*گریزاند. از هر سو او را محاصره كردند و به شهادت رسید.
گوید: سر او را دست مردان پرساز و برگی دیدم كه هر كدام ادعا می*كردند من او را كشته*ام. نزد عمر سعد آمدند. گفت: جدال نكنید. او را هیچ كس به تنهایی نكشته است. با این سخن آنان را پراكنده ساخت.[29]
19 ـ عمرو بن خالد صیداوی
خوارزمی گوید:
عمرو بن خالد صیداوی به حضور امام حسین ـ علیه السلام ـ آمد و گفت: تصمیم گرفته*ام به یارانم بپیوندم. خوش ندارم كه بمانم و تو را تنها و كشته ببینم. امام به او فرمود: برو، ساعتی دیگر ما هم به تو ملحق می*شویم. رفت و نبردی دلاورانه كرد تا به شهادت رسید. [30]
20 ـ بُریر بن حضیر[31]
ابن صباغ گوید:
مردی وارسته و پارسا به نام یزید بن حصین با امام حسین ـ علیه السلام ـ بود. به امام عرض كرد: ای پسر پیامبر! مرا اجازه بده تا پیش سركرده این گروه عمر سعد بروم و درباره آب با او حرف بزنم. شاید دست (از محاصره آب) بردارد. امام اجازه داد و فرمود: اختیار با توست. وی نزد عمر سعد رفت و درباره آب با او گفتگو كرد. عمر سعد نپذیرفت. به وی گفت: این آب فرات كه حیوانات صحرا از آن می*نوشند، نمی*گذاری حسین پسر دختر پیامبر و برادران و همسران و خاندانش و عترت پاك پیامبر از آن بنوشند تا از تشنگی بمیرند!؟ آن وقت خیال می*كنی كه خدا و پیامبر را می*شناسی و مسلمانی؟ عمر سعد سر به زیر انداخت و گفت: فلانی! من حقیقت سخنت را می*دانم ولی عبیدالله مرا به این مأموریت فرستاده است. من از خطر این كار آگاهم، ولی حكومت ری را نمی*توانم از دست بدهم. دلم اجازه نمی*دهد كه ری را به دیگری واگذارم. آن مرد نزد امام حسین ـ علیه السلام ـ برگشت و سخنان عمر سعد را باز گفت. [32]
برخی روایت كرده*اند كه چون تشنگی بر امام شدت یافت، بریر از امام اجازه خواست تا برود و درباره آب با آنان گفتگو كند. امام اجازه داد. بریر رفت و سخنانی نظیر آنچه گذشت گفت: آنان هم پاسخ دادند: حسین باید از تشنگی بمیرد، آن گونه كه آنكه پیش از او بود تشنه جان داد (اشارهبه قتل عثمان). امام از او خواست كه دست از سخن گفتن با آنان بردارد.[33]
طبری به نقل از عطیف بن زهیر از حاضران در كربلا روایت می*كند:
یزید بن معقل كه از هم پیمانان بنی سلمه بود از سپاه عمر سعد بیرون آمد و گفت: ای بریر بن حضیر! دیدی خدا با تو چه كرد؟ گفت: به خدا قسم! خدا با من خوبی كرد و به تو بدی كرد. گفت: دروغ می**گویی، پیش از این دروغگو نبودی. آیا یادت هست كه من و تو در «بنی لوذان» می*رفتیم و تو می*گفتی كه عثمان بر خویش اسراف و ستم كرد و معاویه گمراه و گمراه كننده است و امام هدایت و حقت، علی بن ابی طالب ـ علیه السلام ـ است؟ بریر گفت: گواهی می*دهم كه این عقیده و سخن من است. گفت: من گواهی می*دهم كه تو از گمراهانی. بریر گفت: بیا نفرین كنیم كه عذاب خدا بر دروغگو باد و هر كه بر باطل است كشته باد. آنگاه بیا تا مبارزه كنیم. بیرون آمدند و دستها به نفرین بالا آوردند. آنگاه با هم به نبرد پرداختند. ابتدا یزید بن معقل ضربتی به بریر زد كه كاری نبود. بریر ضربتی فرود آورد كه كلاه خود او را شكافت و به مغزش رسید و فرو غلتید، در حالی كه شمشیر بریر همچنان در سرش بود. گویا می*بینمش كه می*خواست شمشیر را از سرش بیرون آورد. رضی بن منقذ حمله كرد و ساعتی با بریر گلاویز بود. بریر بر سینه *اش نشست. رضی دیگران را به یاری طلبید كعب بن جابر می*خواست به او حمله كند، گفتم: این بریر حضیر قاری قرآن است كه در مسجد به ما قرآن می*آموخت. با نیزه به پشت بریر زد. بریر كه سوزش نیزه را حس كرد، چهره و دماغ حریف را دندان گرفت و آن را كند. كعب با نیزه بر بریر زد و او را كناری افكند و نیزه را بر پشت او فرو كرده بود. آنگاه با ضربه شمشیر او را از پای در آورد.
عفیف گوید: گویا من آن مرد عبدی افتاده را می*بینم كه برخاسته و خاك از لباسش می*تكاند و می*گفت: ای برادر ازدی! بر من لطفی كردی كه هرگز فراموش نخواهم كرد. گوید: گفتم: آیا خودت دیدی؟ گفت: آری به چشم خود دیدم و به گوشم شنیدم.
چون كعب بن جابر برگشت، همسرش یا خواهرش نوار دختر بابر گفت: تو بر ضد پسر فاطمه جنگیدی و سرور قاریان را كشتی؛ گناه بزرگی مرتكب شدی. به خدا! دیگر با تو سخن نخواهم گفت.[34]
فتال گوید:
بریر بن خضیر همدانی به میدان رفت كه قاریترین اهل زمانش بود. در حالی كه این رجز را می*خواند: من بریرم و پدرم حضیر است؛ هر كه خیری نداشته باشد، خیری در او نیست. [35]
21ـ اسلم بن عمرو، غلام امام حسین ـ علیه السلام ـ
خوارزمی می*گوید:
غلامی ترك كه قاری قرآن و آشنا به عربی و از غلامان امام حسین ـ علیه السلام ـ بود به میدان رفت و در حالی كه این رجز را می*خواند، به نبرد پرداخت:
دریا از ضربت نیزه و شمشیرم به جوش می*آید و هوا از تیرهایم پر می*شود. هرگاه تیغم در كفم آشكار شود، دل حسود كینه*توز را می*شكافد.
گروهی را كشت. از هر طرف محاصره*اش كردند و بر زمین افتاد. امام، به بالین او آمد و گریست و صورت به صورتش گذاشت. وی چشم گشود و امام را دید، لبخندی زد و به سوی خدا پركشید. [36]
22ـ جناده بن حرث
نیز می*گوید:
پس از او جناده بن حارث انصاری در حالی كه رجز می*خواند به میدان رفت و جنگید تا آنكه شهید شد.
23ـ عمر و بن جناده
نیز*گوید:
پس از او عمروبن جناده به میدان رفت، در حالی كه اشعاری می*خواند با این مضمون: مجال را بر زاده هند تنگ كن و با تكسواران در درون خانه*اش او را به تنگنا دچار كن، با مهاجرانی كه نیزه*هایشان از خون كافران رنگین است، روزی در ركاب پیامبر و امروز از خون فاجران. امروز نیزه*ها از خون كسانی رنگین می*شود كه در یاری اشرار، قرآن را كنار نهادند و خونخواه كشته*های خود در بدر شدند. به خدا قسم با شمشیر بران پیوسته با فاسقانی می*جنگم. امروز، این تكلیف واجب من است و هر روز، هماوردی و نبرد می*كنم. حمله كرد و جنگید تا به شهادت رسید. [37]
24ـ جوانی فرزند شهید
نیز گوید:
پس از او جوانی كه پدرش در میدان شهید شده بود و مادرش با او بود بیرون آمد. مادرش گفت: فرزندم! در مقابل پسر پیامبر مبارزه كن تا شهید شوی. گفت: باشد، بیرون آمد. امام فرمود: پدر این جوان شهید شده، شاید مادرش دوست نداشته باشد كه به میدان رود. جوان گفت: ای پسر پیامبر! مادرم به من دستور داده است. به میدان رفت، در حالی كه رجز می*خواند: فرمانده من حسین است و چه فرمانده خوبی! مایه دلخوشی پیامبر بشیر و نذیر، فرزند علی و فاطمه. آیا برای او همتایی می*شناسید؟
جنگید تا آنكه كشته شد. سرش را جدا كردند و به اردوگاه امام پرتاب كردند. مادرش آن سر را برگرفت و گفت: آفرین پسرم! نور چشمم! شادی بخش قلبم! سپس آن سر را به طرف مردی از دشمن پرتاب كرد و او را كشت. عمود خیمه را برگرفت و رجز خوانان به طرف دشمن حمله برد و دو نفررا كشت. امام دستور داد كه برگردد و دعایش كرد.[38]

پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh ، ساسان
#10
اسامی سایر شهدا از اصحاب در زیارت ناحیه
سید بن طاووس گوید: شهدای دیگر از اصحاب امام حسین ـ علیه السلام، تنها نام آنان را كه در زیارت ناحیه مقدسه آمده است می*آوریم. نقلی كه سید بن طاووس دارد و همه شهدای اصحاب را نام برده است:
... سلام بر مسلم بن عوسجه اسدی، آن كه وقتی امام به او اجازه داد برگردد، به آن حضرت گفت: آیا تو را رها كنیم، آنگاه چه عذری در پیشگاه خداوند از ادای حق تو داریم؟ نه به خدا! از تو دست نمی*كشم تا آنكه نیزه*ام را در سینه *هایشان بشكنم و تا شمشیر در كف دارم با آنان بجنگم از تو جدا نمی*شوم. اگر سلاح هم نداشته باشم با سنگ با آنان می*جنگم و تا آنكه در ركابت بمیرم از تو دست بردار نیستم، تا نخستین كسی باشم كه جانش را فدایت كرد و اولین شهید از شهدای خدا باشم كه جان باخت و به خدای كعبه قسم رستگار شدم. سپاس خدا بر تو و مواساتت نسبت به امام خود باد كه وقتی بر زمین افتاده بودی بر تو رحمت و درود فرستاد و آیه «فمنهم من قضی نحبه...» [39]را تلاوت فرمود. لعنت خدا بر عبدالله ضبابی و عبدالله بن خشكاره كه در قتل تو مشاركت داشتند.
سلام بر سعد بن عبدالله حنفی، آنكه چون امام اجازه بازگشت داد، به آن حضرت عرض كرد: تو را وانمی*گذاریم تا خداوند بداند كه در نبود رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ با دفاع از تو، حرمت او را نگه داشتیم. به خدا اگر بدانم كه كشته می*شوم، سپس زنده می*گردم، سپس سوزانده می*شوم و خاكسترم را بر باد می*دهند و هفتاد بار با من چنین می*كنند، از تو جدا نمی*شوم تا در راه تو كشته شوم، و چرا نه، كه جز یك بار كشته شدن نیست و بعد از آن كرامت بی*انتهاست. تو جان باختی و از امام خود دفاع كردی و در قرارگاه ابدی به كرامت خدایی دست یافتی. خداوند ما را در زمره شما شهیدان محشور كند و در ملكوت اعلا همراهتان سازد.
سلام بر بشیر بن عمر حضرمی. سلام و سپاس الهی بر تو كه با حسین ـ علیه السلام ـ آنگاه كه اجازه بازگشت داد، گفتی: درندگان بیابان مرا زنده بخورند اگر از تو جدا شوم و رهروان از من درباره تو بپرسند و با این یاران اندك تو را واگذارم. این هرگز نشدنی است.
سلام بر یزید بن حصین همدانی [40] قاری قرآن. سلام بر عمران بن كعب انصاری. سلام بر نعیم بن عجلان انصاری. سلام بر زهیر بن قین بجلی، كه چون امام به او اجازه بازگشت داد، به آن حضرت گفت: نه به خدا! این نشدنی است. آیا پسر پیامبر را در دست دشمنان اسیر بگذارم و خودم نجات پیدا كنم؟ خدا چنین روزی را نیاورد.
سلام بر عمرو بن قرضه انصاری. سلام بر حبیب بن مظاهر اسدی. سلام بر حر بن یزید ریاحی. سلام بر عبدالله بن عمیر كلبی. سلام بر نافع بن هلال بجلی. سلام بر انس بن كاهل اسدی. سلام بر قیس بن مسهر صیداوی. سلام بر عبدالله و عبدالرحمان غفاری پسران عروه بن حراق. سلام بر جون غلام ابوذر. سلام بر شبیب بن عبدالله نهشلی. سلام بر حجاج بن یزید سعدی. سلام بر قاسط و كرش تغلبی پسران زهیر. سلام بر كنانه بن عتیق. سلام بر ضرغامه بن مالك. سلام بر جوین بن مالك ضبعی. سلام بر عمرو بن ضبیعه ضبعی. سلام بر یزید بن ثبیط قیسی. سلام بر عبدالله و عبیدالله پسران یزید بن ثبیط. سلام بر عامر بن مسلم. سلام بر قضب بن عمرو نمری. سلام بر سالم، غلام عامر بن مسلم. سلام بر حجاج بن مسروق جعفی. سلام بر مسعود بن حجاج و پسرش. سلام بر مجمع بن عبدالله عائدی. سلام بر عمار بن حسان. سلام بر حیان بن حارث سلمانی. سلام بر جندب بن حجر خولانی. سلام بر عمر بن خالد صیداوی. سلام بر سعید، غلام او. سلام بر یزید بن زیاد بن مظاهر. سلام بر زاهر غلام عمروبن حمق خزاعی. سلام بر جبله بن علی شیبانی، سلام بر سالم، غلام بنی مدینه. سلام بر اسلم بن كثیر ازدی. سلام بر قاسم بن حبیب ازدی. سلام بر عمربن احدوث حضرمی. سلام بر ابوثمامه صائدی. سلام بر حنظله بن اسعد شبامی. سلام بر عبدالرحمان بن عبدالله ارحبی. سلام بر عمار بن ابی سلامه همدانی. سلام بر عابس بن ابی شبیب شاكری. سلام بر شوذب، غلام شاكری. سلام بر شبیب بن حارث. سلام بر مالك بن عبدالله. سلام بر مجروح اسیر شده، سواربن*ابی حمیر فهمی. سلام بر همراه مجروح او عبدالله جندعی. سلام بر شما ای بهترین یاوران.
سلام بر شما برای آن صبری كه داشتید. پس چه منزلگاه خوبی است آخرت. خداوند در جایگاه نیكان جایتان دهد. گواهی می*دهم كه خداوند پرده از دیده*هایتان برداشت و جایگاهتان را آماده ساخت و پاداش سرشار عطایتان كرد. شما در دفاع از حق كوشا بودید و برای ما پیشگام و ما در قرارگاه آخرت با شما خواهیم بود. سلام و رحمت و بركات الهی بر شما باد.[41]
شهدای اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ
1ـ علی اكبر ـ علیه السلام ـ
ابن سعد گوید:
مردی از شامیان علی بن حسین اكبر ـ علیه السلام ـ را كه مادرش آمنه دختر ابی مره ثقفی و مادر او دختر ابوسفیان بود ـ فراخواند و گفت: تو با خلیفه خویشاوندی داری. اگر می*خواهی، برایت امان نامه بگیریم و هر جا كه دوست داشتی برو. گفت: به خدا قسم خویشاوندی رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ از خویشاوندی ابوسفیان لازمتر بود كه مراعات شود. سپس بر او حمله كرد، در حالی كه رجز می*خواند:
من علی فرزند حسین بن علی هستم. به خانه خدا سوگند ما به پیامبر سزاوارتریم از شمر و عمر سعد و ابن زیاد.[42]
سید بن طاووس گوید:
كسی جز دودمان حسین ـ علیه السلام ـ با او نمانده بود. علی اكبر ـ علیه السلام ـ كه از زیباترین مردم بود بیرون آمد و از پدرش اذن میدان گرفت. آن حضرت هم اجازه داد. آنگاه به او نگریست، نگاه كسی كه از او ناامید شده است. چشمانش را فروافكند و گریست و فرمود: «خدایا شاهد باش! جوانی به سوی آنان می*رود كه شبیه*ترین مردم در خلقت و اخلاق و گفتار به پیامبر توست و هرگاه مشتاق دیدن پیامبرت می*شدیم، به او نگاه می*كردیم». آنگاه فریاد كشید: «ای پسر سعد! خدا رشته خویشاوندی*ات را قطع كند، آن گونه كه رحم مرا قطع كردی»[43]
خوارزمی گوید:
علی اكبر كه مادرش لیلی دختر ابی مره ثقفی بود، به میدان رفت. آن هنگام هجده ساله بود. چون حسین ـ علیه السلام ـ او را دید، چهره به آسمان گرفت و گفت: خدا یا شاهد باش! جوانی به سوی این قوم می*رود كه در خلقت و اخلاق و گفتار شبیه*ترین مردم به پیامبر توست و هرگاه مشتاق سیمای رسول تو می*شدیم به چهره*اش می*نگریستیم. خداوندا! بركات زمین را از آنان بگیر و اگر برخوردارشان ساختی، دچار تفرقه*شان ساز و حاكمان را هرگز از آنان خرسند مكن. اینان دعوتمان كردند كه یاری*مان كنند، آنگاه بر ما تاختند و به جنگ ما آمدند. آنگاه امام خطاب به عمر سعد فریاد كشید: تو را چه می*شود؟ خداوند رشته خویشاوندی*ات را قطع كند و كارت را بركت ندهد و كسی را بر تو مسلط سازد كه تو را در رختخوابت بكشد، آنگونه كه خویشاوندی مرا قطع كردی و حرمت نزدیكی مرا با پیامبر پاس نداشتی. آنگاه با صدای بلند این آیه را تلاوت نمود: «خداوند، آدم و نوح و آل ابراهیم و آل عمران را بر جهانیان برگزید، دودمانی كه برخی از برخی دیگرند و خداوند شنوای داناست[44].»[45]
گوید:
آنگاه علی اكبر ـ علیه السلام ـ حمله كرد، در حالی كه این گونه رجز می*خواند: من علی بن الحسینم . به كعبه سوگند! ما به پیامبر سزاوارتریم. به خدا پسر حرامزاده بر ما حكومت نخواهد كرد. آن قدر با نیزه با شما جنگم تا خم شود؛ با شمشیر با شما می*ستیزم تا بشكند؛ ستیز جوانی هاشمی و علوی.
پیوسته با آنان می*جنگید تا آنكه شیون كوفیان از فزونی كشته*هایشان بالا رفت و با آنكه تشنه بود، 1200 نفر از آنان را كشت. نزد پدر برگشت، با زخمهای فراوان كه داشت و گفت: پدر جان! تشنگی هلاكم كرد و سنگینی زره تابم نمود. آیا جرعه*ای آب هست تا نیرو بگیرم و با دشمنان بجنگم؟ امام حسین ـ علیه السلام ـ گریست و گفت: فرزندم! بر محمد و علی و پدرت ناگوار است كه از آنان كمك بخواهی و نتوانند كمك كنند. پسرم! زبانت را بیاور. زبان او را مكید و انگشتر خویش را به وی داد و فرمود: این انگشتر را در دهانت نگهدار و به میدان نبرد برگرد. امیداوارم پیش از غروب، جدت با جام سرشار خود سیرابت كند، آنگونه كه پس از آن هرگز تشنه نشوی. [46]
سیدبن طاووس گوید:
نزد پدر برگشت و گفت: پدرجان! تشنگی مرا كشت و سنگینی زره بی*تابم كرد. آیا آبی هست؟ امام گریست و فرمود: «پسر جان! از كجا آب بیاورم؟ اندگی دیگر بجنگ. بزودی جدت رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ را ملاقات می*كنی و از جام سرشار او سیراب می*شوی كه دیگر پس از آن تشنه نگردی. »[47]
خوارزمی گوید:
علی اكبر ـ علیه السلام ـ رجز خوانان دوباره به میدان رزم شتافت. دویست نفر را كشت. مره بن منقذ عبدی ضربتی بر فرق سرش زد، فرو افتاد. مردم با شمشیرهایشان بر او حمله آوردند. او كه دست برگردن اسب انداخته بود، اسب او را به لشكرگاه دشمن برد. دشمنان با شمشیر او را قطعه قطعه كردند. چون جانش به گلو رسید، با صدای بلند فریاد زد: پدر جان! اینك این جدم رسول خداست كه با جام گوارایش سیرابم كرد كه پس از آن تشنگی نخواهم داشت و می*گوید: تو هم زود بشتاب كه جامی هم برای تو آماده است. [48]
طریحی گوید:
صدا زد: پدرجان! این جدم محمد مصطفی است، این جدم علی مرتضی و این جده**ام فاطمه زهرا و این جده**ام خدیجه كبری، و همه مشتاق تواند.[49]
در روایتی است:
حسین ـ علیه السلام ـ به بالین علی اكبر آمد، صورت به صورت او گذاشت و می*گفت: پس از تو خاك بر سر دنیا! اینان چه قدر گستاخند نسبت به خدا و هتك حرمت پیامبر. بر جد و پدرت سخت است كه آنان را بخوانی و جواب ندهند و كمك بخواهی و نتوانند یاری كنند. آنگاه مشتی ازخون پاك او برگرفت و به آسمان افشاند، قطره*ای هم برنگشت. به جوانان دستور داد او را به خیمه بیاورند. او را به خیمه*ای آوردند كه در جلو آن می*جنگیدند. [50]
سید بن طاووس گوید:
امام فرمود: خدا بكشد قومی را كه تو را كشتند. چه قدر بر خدا و هتك حرمت رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ گستاخند. پس از تو خاك بر سر دنیا باد![51]
طبری با سند خود از حمید بن مسلم نقل می*كند:
آن روز با گوش خودم شنیدم كه حسین ـ علیه السلام ـ می*گفت: پسرم! خدا بكشد كشندگان تو را. چه قدر گستاخند به خدا و هتك حرمت پیامبر! پس از تو خاك بر سر دنیا! گوید: گویا می*بینم زنی را كه مثل خورشید می*درخشد، شتابان از خیمه بیرون آمد و ندا داد: برادر جان! برادرزاده! پرسیدم: او كیست؟ گفتند: زینب دختر فاطمه*ی زهرا ـ علیها السلام ـ است. آمد و خود را روی جسد علی اكبر ـ علیه السلام ـ افكند. حسین ـ علیه السلام ـ آمد و دست او را گرفت و به خیمه برگرداند. حسین ـ علیه السلام ـ به طرف فرزندش رفت. جوانان هم به طرف او آمدند. فرمود: برادرتان را بردارید. او را از محل شهادتش برداشته، جلو خیمه*ای بردند كه در برابر آن می*جنگیدند. [52]
در روایتی است كه:
حسین ـ علیه السلام ـ سر علی اكبر را بر دامن گرفت و گفت: پسرم! اما تو از غم و غصه دنیا راحت شدی و به رحمت و راحت رسیدی، ولی پدرت تنها ماند و بزودی به تو ملحق خواهد شد. [53]
ابوالفرج اصفهانی ابیاتی در سوك علی اكبر ـ علیه السلام ـ آورده است كه بیانگر فضایل والای اوست و بیت آخر آن چنین است:
دنیا را بر دینش ترجیح نمی*دهد و حق را به باطل نمی*فروشد. [54]
خون پاك
به نقل ابن قولویه:
امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: هرگاه خواستی به سوی قبر امام حسین ـ علیه السلام ـ بروی، روزهای چهارشنبه، پنج*شبنه و جمعه را روزه بگیر... تا آنجا كه فرمود: سپس به طرف قبر علی بن الحسین (علی اكبر) برو كه پایین پای امام حسین ـ علیه السلام ـ است. چون آنجا ایستادی بگو:
«سلام و رحمت و بركات خداوند بر تو ای پسر جانشین پیامبر و دختر پیامبر، و رحمت و بركات الهی چند برابر بر تو باد، تا وقتی كه خورشید طلوع و غروب می*كند. سلام بر تو و بر جسم و جان تو. پدر و مادرم فدای تو ای سربریده و كشته بی گناه! پدر و مادرم فدای خون تو كه با آن خون به سوی حبیب خدا پر كشیدی. پدر و مادرم فدای تو كه پیش روی پدرت تقدیم خدا شدی، در حالی كه شهادت تو را به حساب خدا می*گذاشت و بر تو می*گریست، دلش بر تو می*سوخت، خون تو را با دستانش به اوج آسمان می*پاشید كه یك قطره هم بر نمی*گشت و هرگز آن سوز لحظه خداحافظی و وداع از پدرت آرام نمی*گرفت. جایگاه شما نزد خداست، همراه نیاكان گذشته و مادرانت كه در بهشت الهی برخوردارند. به درگاه الهی بیزاری می*جویم از آنكه تو را كشت و سر برید. [55]
2 ـ عبدالله بن مسلم ـ علیه السلام ـ
به نقل خوارزمی:
چون یاران اباعبدالله ـ علیه السلام ـ به شهادت رسیدند و جز خاندان او (یعنی فرزندان علی ـ علیه السلام ـ فرزندان جعفر، فرزندان عقیل، فرزندان امام حسن ـ علیه السلام ـ و فرزندان خودش) كسی نمانده، همه گرد آمدند و با یكدیگر وداع كردند و تصمیم به نبرد گرفتند. اولین كسی كه از خاندان او به میدان شتافت، عبدالله بن مسلم بن عقیل بود كه با این رجز به میدان رفت:
امروز مسلم را كه پدر من است، دیدار می*كنم؛
و جوانمردانی را كه در راه دین پیامبر شهید شدند.
مثل گروهی نبودند كه به دروغ شناخته شده*اند؛
همه نیك سیرتانی با شرافت بودند.
سپس حمله كرد و جنگید؛ عده*ای را به هلاكت رساند، سپس به شهادت رسید.[56]
به گفته صدوق:
پس از او عبدالله بن مسلم بن عقیل به مبارزه شتافت، در حالی كه چنین می*گفت:
سوگند خورده*ام جز آزاده كشته نشوم و مرگ را چیز تلخی یافته*ام.
دوست ندارم كه مرا ترسو و گریزان بنامند.
ترسو كسی است كه نافرمانی كند و بگریزد.
سه نفر از آنان را كشت، سپس شهید شد. [57]
به گفته مفید:
سپس مردی از سپاه عمر سعد به نام عمرو بن صبیح به سوی عبدالله بن مسلم تیر افكند. عبدالله دست خود را بر پیشانی*اش نهاد تا از آن مراقبت كند. تیر به دستش نشست و به پیشانی*اش رسید و دست و پیشانی را به هم دوخت و او نتوانست آن را حركت دهد. مردی دیگر با نیزه*اش بر عبدالله تاخت و نیزه را در قلب او نشانده و او را شهید كرد. [58]
از ابی مخنف روایت است:
پس از او عبدالله بن مسلم بن عقیل ـ علیه السلام ـ برون آمد و در برابر حسین ـ علیه السلام ـ ایستاد و گفت: سرور من! آیا رخصت میدان می*دهی؟ امام فرمود: پسرم! شهادت پدر برای تو و خانواده*ات كافی است! گفت: ای عمو! چگونه جدت محمد ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ را دیدار كنم، در حالی كه تو را رها كرده باشم؟ سرورم! هرگز چنین مبادا! بلكه در راه تو كشته می*شوم تا خدا را این گونه دیدار كنم. سپس آن نوجوان به میدان رفت، در حالی كه آستینهایش را تا بازو بالا زده بود و چنین رجز می*خواند:
ما فرزندان بزرگوار هاشمیم، و از دختران سالار انسانها، سبط پیامبر خدا و نسل علی ـ علیه السلام ـ، آن تكسوار شیر مرد، حمایت می*كنیم.
با تیغ بران و نیزهكاری با شما می*ستیزم.
با این پیكار، چشم امید به رستگاری نزد خدای توانگر و دانا دارم.
سپس بر آن گروه حمله برد و همچنان می*جنگید تا نود سواره را به هلاكت رساند. ملعونی تیری به سوی او رها كرد كه بر حلق او فرود آمد و او بر زمین افتاد، در حالی كه ندا می*داد: وای پدر! وای از شكستن پشت!
چون حسین ـ علیه السلام ـ به او كه افتاده بود نگریست، گفت: خداوندا! قاتل دودمان عقیل را هلاك كن. سپس فرمود: انّالله و انا الیه راجعون. [59]
3 ـ جعفربن عقیل بن ابی طالب ـ علیه السلام ـ
به گفته ابن اعثم:
پس از او جعفر بن عقیل به میدان رفت، در حالی كه می*گفت:
منم جوان ابطحی از آل ابی طالب، از تیره*ای در هاشم و غالب.
بحق، ما سروران پیشگامانیم؛ این حسین ـ علیه السلام ـ است، سرور پاكان.
سپس حمله كرد و جنگید تا شهید شد. رحمت خدا بر او باد!*[60]
4 ـ عبدالرحمن بن عقیل ـ علیه السلام ـ
نیز به گفته ابن اعثم:
پس از جعفر، برادرش عبدالرحمن بن عقیل به میدان رفت، در حالی كه این گونه رجز می*خواند:
پدرم عقیل است. پس جایگاه مرا بشناسید. هاشم و هاشمیان برادران منند؛
بزرگان صدق و سروران قرآن، و این حسین ـ علیه السلام ـ است سرفراز و سربلند.
و جنگید تا شهید شد. رحمت خدا بر او باد! [61]
5 ـ محمد بن عبدالله بن جعفر بن ابی طالب ـ علیهم السلام ـ
به گفته ابن اعثم:
پس از او برادرش محمد بن عبدالله بن جعفر به میدان رفت، در حالی كه چنین می*گفت: به پیشگاه خداوند شكایت می*برم از تجاوز، از كار گروهی گمراه و كوردل؛
آنان كه نشانه*های قرآن و آیات محكم آن را دگرگون ساختند و كفر و طغیان را آشكار نمودند. پس جنگید تا به شهادت رسید. رحمت خدا بر او باد![62]
6ـ عون بن عبدالله بن جعفر بن ابی طالب ـ علیهم السّلام ـ
نیز به نقل ابن اعثم:*
پس از او برادرش عون بن عبدالله بن جعفر به مبارزه پرداخت، در حالی كه چنین می*گفت: اگر مرا نمی*شناسید، من پسر جعفرم، شهید راستی در بهشتی درخشان. در آن بهشت، با بال سبز پرواز می*كند. همین شرافت برای گروه ما بس است. سپس حمله كرد و جنگید تا به شهادت رسید. خدایش رحمت كند! [63]
7ـ قاسم بن حسن ـ علیهم السّلام ـ
به گفته خوارزمی:
پس از او، عبدالله بن حسن بن علی ـ علیهم السّلام ـ به میدان رفت (در برخی روایات، قاسم بن حسن آمده است كه نوجوانی بود به سن بلوغ نرسیده). چون حسین ـ علیه السلام ـ به او نگریست، دست در گردن او آویخت و هر دو آن قدر گریستند تا از هوش رفتند. سپس آن نوجوان اذن میدان خواست. عمویش حسین ـ علیه السلام ـ به او اجازه نداد. آن نوجوان پیوسته دست و پای عمو را بوسه می*زد و اذن می*طلبید تا آنكه به وی اذن میدان داد. در حالی كه اشكهایش بر صورتش جاری بود، به میدان رفت و این گونه می*گفت:
اگر مرا نمی*شناسید، من از شاخه حسنم، فرزند پیامبر برگزیده و امین.
این حسین ـ علیه السلام ـ است كه همچون اسیر، گروگان میان مردمی است كه هرگز مباد از آب گوارا سیراب شوند.
حمله كرد. چهره*اش همچون پاره ماه می*درخشید، و جنگید و با آن سن اندك، سی و پنج نفر را هلاك كرد. حمید بن مسلم گوید: من در سپاه عمر سعد بودم و به این نوجوان نگاه می*كردم كه پیراهن و شلوار بر تن داشت و كفشی در پا كه بند یكی از كفشهایش پاره شده بود و فراموش نمی*كنم كه بند پای چپ بود. عمروبن سعد ازدی گفت: به خدا قسم بر او خواهم تاخت. گفتم: سبحان الله! می*خواهی چه كنی؟ به خدا قسم اگر او ضربتی بر من بزند، من دست به روی او بلند نمی*كنم. همینها كه می*بینی او را احاطه كرده*اند كافی*اند. گفت: به خدا كه چنین خواهم كرد و بر او تاخت. باز نگشت مگر آنكه با شمشیر بر سر او زد و آن نوجوان به رو درافتاد و فریاد زد: ای عمو! حسین ـ علیه السلام ـ همچون باز شكاری به سوی او پر كشید و صفها را شكافت و حمله*ای شیر آسا كرد و شمشیری حواله عمرو كرد كه دستش را جلو آورد. دستش را از مچ قطع كرد. فریادی كشید و روی برگرداند. گروهی از سپاه كوفه هجوم آوردند تا نجاتش دهند، اما زیر دست و پای اسبهای سواری ماند و هلاك شد. غبار میدان كه فرو نشست، دیدند حسین ـ علیه السلام ـ بالای سر نوجوان است و او پاها یش را به زمین می*كشد و حسین ـ علیه السلام ـ می*گوید: بر عمویت بسیار گران است كه او را بخوانی و جوابت ندهد، یا جوابت دهد ولی یاری*ات نكند، یا یاری*ات كند ولی بی*فایده باشد. دور باد گروهی كه تو را كشتند! وای بر كشنده تو!
سپس او را به سوی خیمه*ها كشید. گویا می*بینیم كه یكی از دو پای نوجوان بر زمین كشیده می*شود و امام، سینه او را بر سینه خود نهاده است. پیش خود گفتم: با او چه می*كند؟ او را آورد و كنار شهدای خاندانش نهاد. سپس نگاهش را به آسمان گرفت و گفت: خدایا! نابودشان كن و از آنان احدی را باقی نگذار و هرگز آنان را نیامرز. صبر كنید ای عموزادگان! صبر ای خاندان من! پس از امروز، دیگر هرگز خواری نبینید.[64]
طبری گفته است:
از حمید بن مسلم چنین نقل شده است:
نوجوانی به سوی ما بیرون آمد كه چهره*اش همچون پاره ماه بود، شمشیری در دست، پیراهن و شلواری بر تن، كفش در پا كه بند یكی از آنها باز شده بود. فراموش نمی*كنم كه پای چپ بود. عمرو بن سعد ازدی به من گفت: به خدا خواهم تاخت. گفتم: سبحان الله می*خواهی چه كنی؟ همانها كه پیرامونش گرد آمده*اند برای كشتن او بسند. گفت: به خدا بر او خواهم تاخت. حمله كرد و باز نگشت مگر پس از ضربه شمشیری بر سر او.
نوجوان با چهره بر زمین افتاد و گفت: عموجان به فریاد برس! حسین ـ علیه السلام ـ همچون باز شكاری پركشید و چون شیر خشمگین حمله كرد و با شمشیر بر سر عمرو زد. وی بازوی خود را جلو آورد كه دستش از مچ قطع شد. ناله*ای زد و عقب نشست. جمعی از سپاه كوفه تاختند تا او را از دست حسین ـ علیه السلام ـ برهانند. سواره*ها به عمرو برخوردند و اسبها تاختند و او را زیر لگدهای خود گرفتند و جان باخت. غبار كه فرو نشست، حسین ـ علیه السلام ـ را دیدم كه بر سر نوجوان ایستاده است و نوجوان پای بر زمین می*نهد و حسین ـ علیه السلام ـ می*گوید: (از رحمت خدا) دور باد قومی كه تو را كشتند! كسانی كه در قیامت، جد تو از آنها دادخواهی خواهد كرد. سپس گفت: به خدا قسم بر عمویت دشوار است كه او را بخوانی جوابت ندهد، یا پاسخ دهد ولی تو را سود نبخشد. به خدا سوگند! این صدایی است كه جفا كاران آن بسیار و یاوران آن اندكند.
سپس او را با خود برد. گویا می*بینم كه دو پای نوجوان بر زمین كشیده می*شود و حسین ـ علیه السلام ـ سینه او را بر سینه خود نهاده است. پیش خود گفتم: با او چه می*كند؟ دیدم كه او را آورد و كنار فرزندش علی اكبر و دیگر كشتگان اهل بیت ـ علیه السلام ـ بر زمین نهاد. پرسیدم: آن جوان كیست؟ گفتند: او قاسم بن حسن بن علی ـ علیه السلام ـ است. [65]
صدوق گفته است:
وی چنین رجز می*خواند:
ای نفس! بی تابی مكن، همه رفتنی*اند. امروز بهشتیان را دیدار خواهی كرد.[66]
ابن شهر آشوب گفته است:
چنین رجز می*خواند:
من قاسمم، از نسل علی. به خانه خدا سوگند! ما به پیامبر سزاواریم از شمرذی الجوشن یا ابن زیاد.
در روایتی آمده است:
بر آن قوم حمله كرد. پیوسته می*جنگید تا آنكه هفتاد نفر از سواران را كشت. ملعونی سر راه او كمین كرد و ضربتی برفرق سرش زد. سرش از آن ضربت شكافت. بر زمین افتاد و در خون خویش غلتید. به رو افتاد، در حالی كه می*گفت: ای عمو! مرا دریاب. حسین ـ علیه السلام ـ شتافت و آنان را از دور او پراكنده ساخت و بالای سرش ایستاد، در حالی كه او پا بر زمین می*زد، تا آنكه جان داد. حسین ـ علیه السلام ـ نزد او فرود آمد و او را بر پشت اسب خود نهاد، در حالی كه می*گفت:
خداوندا! تو می*دانی كه اینان دعوتمان كردند تا یاری*مان كنند، ولی ما را خوار ساختند و دشمنان ما را بر ضد ما یاری كردند. خدایا! باران آسمان را از آنان دریغ*دار و از بركات خودت محرومشان كن. خدایا آنان را پراكنده ساز، گروه گروهشان گردان و هرگز از آنان راضی مباش. خدایا! اگر در سرای دنیا یاری را از ما دریغ داشتی، آن را در آخرت برای ما قرار بده و انتقام ما را از گروه ستمگران بگیر.[67]
دینوری گفته است:
گفته*اند: چون عباس بن علی فروانی كشتگان را دید، به برادرانش عبدالله، جعفر و عثمان پسران علی ـ علیه السلام ـ (كه مادر همگی*شان! ام البنین عامری از آل وحید بود) گفت: « جانم به فدایتان! پیش بروید و از سرور خودتان دفاع كیند تا در راه او به شهادت برسید.» پس همگی پیش تاختند و در مقابل امام حسین ـ علیه السلام ـ قرار گرفتند و با چهره*ها و گلوهای خود به دفاع از امام پرداختند. [68]
پاسخ
سپاس شده توسط: maedeh ، ساسان


موضوعات مشابه ...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  نمازها و صلوات خاصه امام محمد باقر (ع) صنم بانو 2 1,207 ۰۴-۰۴-۲، ۱۱:۳۱ ب.ظ
آخرین ارسال: admin
  امام زمانی ها هویدا مهرزاد 42 6,419 ۰۱-۰۶-۰، ۰۳:۰۱ ب.ظ
آخرین ارسال: هویدا مهرزاد
  شهادت امام سجاد علیه السلام d.ali 2 789 ۳۰-۰۵-۰، ۰۲:۵۸ ق.ظ
آخرین ارسال: صنم بانو

پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: