دفتر اشعار| حزین لاهیچی

[Ar.chly]

محمدعلی بن ابوطالب متخلص به حَزین و معروف به شیخ علی حزین در سال ۱۱۰۳ قمری در اصفهان زاده شد. او از نوادگان شیخ زاهد گیلانی است. از استادان حزین میتوان به امیر سید حسین طالقانی اشاره کرد.

او از آخرین شاعران بزرگ سبک هندی بود. از آثار او میتوان به تذکره شعرا، دیوان اشعار، صفیر دل و حدیقه ثانی در برابر حدیقه سنایی و تذکارات العاشقین در برابر لیلی و مجنون اشاره کرد. تذکره حزین لاهیجی با سبکی ساده و پخته به نگارش درآمدهاست.

حزین در کتاب تاریخ خود وضعیت اصفهان در زمان حمله افغان را شرح میدهد.

ای وای بر اسیری کز یاد رفته باشد/در دام مانده باشد صیاد رفته باشد، یکی از مشهورترین ابیات اوست.


حزین لاهیجی در سال ۱۱۴۶ق به هند رفت و در سال ۱۱۸۱ق در حدود هفتاد و هشت سالگی در بنارس درگذشت و در همان شهر دفن شد.

حزین لاهیجی از ترس نادرشاه به هندوستان رفت و تا پایان در هند زندگی کرد. سکونت محمدعلی حزین لاهیجی در نوزده سال آخر زندگی خود در بنارس که تحت حکومت نوابهای شیعه بود، از رویدادهای مهم در حیات فرهنگی، مذهبی و ادبی این شهر است. آرامگاه او - که مدفن خلیل علی ابراهیم خان نیز در جوار آن است - در بنارس زیارتگاه مهمی است که زوار آن، علاوه بر شیعیان، سایر مسلمانان نیز هستند. حضور حزین و درسهای او در ترویج و اشاعة تشیع در آن سامان نقش بسیار مهمی داشت.

یادبود حزین لاهیجی در مجاورت استخر لاهیجان

[highlight=#fafafa][/highlight]

[Ar.chly]

گاهي به نگاهي دلِ ما شاد نكردي

حيف از تو كه ويرانه آباد نكردي

صد بار ز گلزار خزان آمد و گل رفت

وين مرغ اسير از قفس آزاد نكردي

اي خسروِ شيريندهنان اين نه وفا بود

يك رهگذري جانب فرهاد نكردي

بسيار مبال اي شجر واديِ ايمن!

يك جلوه چو آن حسنِ خداداد نكردي

بايد ز تو آموخت حزين رشك محبّت

لبريزِ فغان بودي و فرياد نكردي

[highlight=#ffffff]

[highlight=#fafafa]
[/highlight]

[/highlight]

[Ar.chly]

گل بی تو مرا به دیده خار است

هر سبزه چو تیغِ آبدار است

از نقشِ قدم بسی فزونتر

در راه تو چشمِ انتظاز است

چون لاله زداغِ دوریِ تو

خونِ دل و دیده در کنار ست

دریاب به پرسشی حزین را

کز لعلِ لبِ تو در خمار است

[Ar.chly]

فروزان کن ز رخ کاشانه ای چند

بسوزان-شمعِ من!-پروانه ای چند

فغانم گوش کن امشب،که فردا

زمن خواهی شنید افسانه ای چند

خماری نیست خونِ عاشقان را

سرت گَردم،بکَش پیمانه ای چند

به هر دفتر زکِلکِ آتش آلود

زما ماندست آتشخانه ای چند

حزین!از فوت فرصت با صد افسوس

کشیدم آه بی تابانه ای چند

[Ar.chly]

کرده ام خاک در میکده را بستر خویش

میگذارم چو سبو دست به زیر سر خویش

دست فارغ نشد از چاک گریبان مارا

آستینی نکشیدیم به چشم تر خویش

سرکشان را فکند تیغ مکافات از پای

شعله را زود نشانند به خاکستر خویش

بیخود از نشئه ی دیدار خودی میدانم

مست من! آینه را ساخته ای ساغر خویش

بلبل ای گل همه دم همنفسانند "حزین"

بینوا من که جدا مانده ام از دلبر خویش

[Ar.chly]

کوته نظران زلفٍ سیهکار ندانند
این مرده دلان فیضٍ شب تار ندانند
جانسوز دیاری است محبّت، که طبیبان
رسم است که حالِ دلِ بیمار ندانند...
دارند حریفان هوس ِ خاطر شادی
دلباختگان غیرِ غمِ یار ندانند

[Ar.chly]

فسانه شبِ غم را چراغ می فهند
زبانِ آهِ مرا گوشِ داغ می فهمد
به وصل در غمِ هجران نشسته بلبل ما
فریبِ عشوه فروشانِ باغ می فهمد...

[Ar.chly]

به باغ راهِ خزان و بهار نتوان بست
به رویِ بخت درِ روزگار نتوان بست
کنارِ کِشت چه خوش می سرود دهقانی
که: سیل حادثه را رهگذار نتوان بست
مگر کسی دهنِ شیشه وا کند، ورنه
دهانِ شکوۀ ما در خمار نتوان بست
شکوفه رفت و قلندروَش این حکایت گفت
که:برگ تا نفشانند،بار نتوان بست
دی است نوبت ما بی بضاعتان،ساقی!
که عقدِ دخترِ رز در بهار نتوان بست

[Ar.chly]

خوش آن عاشق که شیدای تو باشد

بیابانگردِ سودای تو باشد...

گریبانگیرِ زهدِ پارسایان

نگاهِ باده پیمای تو باشد

شود دوزخ گلستانِ خلیلم

اگر در دل تمنّای تو باشد...

[Ar.chly]

ای وای بر اسیــری کز یاد رفته باشــد
در دام مـانده باشـد صیـاد رفتـه باشـد

آه از دمــی که تــنها با داغ او چو لاله
درخون نشسته باشم چون باد رفته باشد

آواز تـیشــه امشــب از بیستـون نــیامـد
شاید به خواب شیرین فرهاد رفته باشد

خونش به تیـغ حســرت یارب حلال بادا
صیدی که از کمندت آزاد رفتـه باشــد

از آه درد نــاکـی سـازم خـبـر دلـت را
وقتی که کوه صبرم بر بـاد رفته باشـد

رحــم از بر اسیری کـز گرد دام زلفـت
با صد امـیدواری نـاشـاد رفتــه باشـــد

شـادم که از رقـیبـان دامن کشـان گذشتـی
گو مشت خاک ما هم بر باد رفته باشـد

پرشور از حزین است امروز کوه و صحرا
مجنون گذشتـه باشـد فرهـاد رفتـه باشـد